Οι βαριές σιδερένιες πόρτες κλείνουν πίσω μας, ενώ μπροστά μας εκτείνεται ένας μακρύς στενός και απόλυτα κλειστοφοβικός διάδρομος που δεν σου επιτρέπει να τον διασχίσεις τρέχοντας, μόνο αργά, ενδεχομένως με αβέβαια βήματα καθώς σου επιβάλλει μια αίσθηση αμετάκλητου. Ενας νεαρός κρατούμενος δηλώνει φωναχτά στον φύλακα: «Σε δέκα μήνες βγαίνω».
Αλλοι κρατούμενοι, διαφόρων ηλικιών και εθνικοτήτων, συνωστίζονται έξω από την πόρτα στην οποία αναγράφεται: Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κορυδαλλού «Γιώργος Ζουγανέλης». Και από κάτω ακριβώς με μια δόση χιούμορ: Εδώ η είσοδος επιτρέπεται.
Τρίτη και Τετάρτη 27 και 28 Ιουλίου και το ΣΔΕ Κορυδαλλού ανοίγει τις πόρτες του σε εμάς τους «απ’ έξω» καλώντας μας σε Ημέρες Ευαισθητοποίησης και υποστηρίζοντας σθεναρά πως «το σενάριο της ζωής στη φυλακή αλλάζει».
Στη μικρή αίθουσα που έχει παραχωρηθεί για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης συγκεντρώνονται όσοι μετέχουν σε αυτό το μικρό θαύμα που ονομάζεται Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας «ό,τι πιο φωτεινό έχει να επιδείξει το σωφρονιστικό σύστημα», όπως χαρακτηριστικά σημείωσε η Ελένη Λιντζεροπούλου εκ μέρους του Δικτύου για τον Πολιτισμό και την Εκπαίδευση «Γεώργιος Ζουγανέλης».
Στην παρέμβασή της η διευθύντρια του 2ου ΣΔΕ Κορυδαλλού, Παγώνα Kουτούλα, ένας άνθρωπος που έχει δοθεί ολόψυχα στην υπόθεση της εκπαίδευσης των εγκλείστων, τόνισε χαρακτηριστικά:
«Ενα Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας είναι πολύτιμο από πολλές απόψεις. Επιτρέπει την επανασύνδεση των κρατουμένων με την εκπαιδευτική διαδικασία που εγκατέλειψαν στην εφηβεία τους. Απαλύνει τα δεινά της κράτησης, ενώ οι ίδιοι οι κρατούμενοι επανατοποθετούνται σε σχέση με τον κόσμο. Τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας μεταμορφώνουν πράγματι το σενάριο της ζωής των κρατουμένων».
Και αυτό επιβεβαιώθηκε από τις παρεμβάσεις των ιδίων των εγκλείστων.
«Καλημέρα σας. Καλώς ήρθατε στην αποχαιρετιστήρια γιορτή της σχολικής χρονιάς του έτους 2016-17. Θα θέλαμε να μοιραστούμε μαζί σας μερικές από τις εμπειρίες που ζήσαμε εδώ».
Λαμβάνει τον λόγο ο νεαρός κρατούμενος Ιωάννης.
«Τη χρονιά που πέρασε, εκτός από όσα μάθαμε στους γραμματισμούς (σ.σ. έτσι αποκαλείται το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στα ΣΔΕ) πήραμε μέρος και σε διάφορες άλλες δραστηριότητες. Παρακολουθήσαμε και παίξαμε θέατρο, πήραμε μέρος στην ομάδα κινηματογράφου, ζωγραφίσαμε και δημιουργήσαμε με τις ομάδες εικαστικών και πολλά άλλα, που δεν πιστεύαμε ότι θα μας ενδιέφεραν.
Τελειώνοντας την πρώτη μας χρονιά θα λέγαμε πως το σχολείο είναι σαν ένα νησί στον ωκεανό που μπορεί να σε σώσει έπειτα από ένα ναυάγιο. Ενα νησί στο οποίο θα φτιάξεις το καράβι που θα σε οδηγήσει στους αγαπημένους σου ανθρώπους. Ενα νησί στο οποίο βρίσκεσαι ήδη ανάμεσα σε αγαπημένους ανθρώπους, εκπαιδευτές και συμμαθητές όπου ανταλλάσσεις ιδέες, απόψεις και συναισθήματα. Εκεί που νομίζεις ότι δεν υπάρχει ελπίδα, συνειδητοποιείς ότι όχι μόνο υπάρχει, αλλά ότι υπάρχουν και άνθρωποι οι οποίοι θέλουν να μοιραστούν τις σκέψεις και τους προβληματισμούς σου».
Ο Ιωάννης διευκρίνισε λίγο αργότερα στην «Εφ.Συν.»:
«Τέλειωσα τον πρώτο κύκλο σπουδών στο ΣΔΕ. Το σχολείο το παράτησα σε μικρή ηλικία. Αυτή τη χρονιά έκανα πολλά πράγματα, όπως να δω για πρώτη φορά στη ζωή μου θέατρο ή που έπαιξα σε κινηματογραφική ταινία. Φεύγεις από την πτέρυγα για να παρακολουθήσεις τα μαθήματα και τις δραστηριότητες και δεν αισθάνεσαι φυλακισμένος. Από εδώ θα πάρω πτυχίο και αυτό δεν θα γράφει επάνω φυλακές Κορυδαλλού».
Ξανά σκοτάδι;
Ο Παύλος, που έξω έχει εγγόνια να τον περιμένουν, εκπροσωπώντας τους μαθητές του β’ κύκλου λαμβάνει τον λόγο:
«Για εμάς όλους το σχολείο στη φυλακή θα αποτελεί πάντα μια ευχάριστη ανάμνηση που είχε μόνο καλά να μας δώσει. Επίσης όταν είμαστε σχολείο ξεφεύγει το μυαλό μας και ξεπερνάμε τον εγκλεισμό. Μαθαίνουμε χρήσιμα πράγματα με γνώση που δίνεται προσαρμοσμένη στις ανάγκες του κάθε μαθητή ξεχωριστά.
Το σχολείο είναι μόρφωση, γνώση, παιδεία, καλλιέργεια, δημιουργία και χαρά… Εδώ νιώθουμε άνθρωποι με υπόσταση, ισότιμοι και άξιοι, ικανοί να κάνουμε πράγματα που ποτέ μπορεί να μην είχαμε καν φανταστεί. Για παράδειγμα, εξερευνήσαμε δημιουργικές πλευρές της προσωπικότητάς μας και καταπιαστήκαμε με τομείς όπως το θέατρο, ο κινηματογράφος, τα εικαστικά, η δημιουργική γραφή, ο υπολογιστής και άλλα με τα οποία δεν είχαμε ποτέ την ευκαιρία να εμπλακούμε. Είδαμε θέατρο, παρακολουθήσαμε σεμινάρια λογοτεχνίας, Αστροφυσικής και σεμινάρια Κάρπα.
Εδώ νιώθουμε σαν να είμαστε στην κοινωνία, μακριά από το σκοτάδι της φυλακής που δυστυχώς αναγκαζόμαστε να αντικρίσουμε μετά το τέλος των μαθημάτων.
Και εδώ έρχονται τα δύσκολα. Τι θα κάνουμε τώρα που θα τελειώσει το σχολείο; Ξανά σκοτάδι;».
Στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας των Φυλακών της χώρας (ΣΔΕΦ) προβλέπονται δυο κύκλοι σπουδών διάρκειας δύο σχολικών ετών.
Ετσι παρέχεται στους ενήλικους κρατούμενους, που δεν ολοκλήρωσαν την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, η δυνατότητα απόκτησης του γυμνασιακού απολυτηρίου.
Στα δέκα συνολικά ΣΔΕ των Φυλακών της χώρας διδάσκουν αποσπασμένοι και ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί, που διορίζονται όμως με μεγάλη καθυστέρηση κάθε έτος.
Επίσης ο θεσμός των ΣΔΕ που υπάγεται στη Γενική Γραμματεία Διά βίου Μάθησης και τελεί υπό την εποπτεία δυο υπουργείων (Παιδείας και Δικαιοσύνης) δεν προβλέπει τμήματα Λυκείου όπως και τμήματα τάξεων Δημοτικού.
Επομένως οι κρατούμενοι που επιθυμούν να συνεχίσουν και να ολοκληρώσουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση υποχρεούνται να ακολουθήσουν τη διαδικασία των κατ’ ιδίαν διδαχθέντων, λαμβάνοντας την ύλη που επιχειρούν να διδαχτούν μόνοι τους με τη συνδρομή ευτυχώς κάποιων ευαισθητοποιημένων εθελοντών εκπαιδευτικών.
Επίσης, τις ίδιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και οι έγκλειστοι (αλλοδαποί κυρίως και Ρομά) που επιθυμούν να μάθουν γραφή και ανάγνωση και να λάβουν το απολυτήριο Δημοτικού.
Και σε αυτή την περίπτωση απαιτήθηκε η παρέμβαση δασκάλων εθελοντριών.
«Δυστυχώς», συνεχίζει ο Παύλος στον χαιρετισμό που απηύθυνε, «δεν υπάρχει Λύκειο για να συνεχίσουμε… Θέλουμε λοιπόν Λύκειο για να συνεχίσουμε αυτό που έχουμε ξεκινήσει και να μη ματαιωθούμε για μια ακόμη φορά».
«Αίτημα δικό μας», τονίζει από την πλευρά του ο Ιωάννης, «να φτιαχτεί σύντομα και Λύκειο στη φυλακή».
Επίσης «οι καθηγητές διορίζονται πολύ αργά με αποτέλεσμα να χάνονται μαθήματα, να αλλάζει συνεχώς το πρόγραμμα και να περιορίζονται αυτά που θα μπορούσαμε να μάθουμε. Δεν υπάρχει παράλληλα συνεννόηση με τα ωράρια τροφοδοσίας, ούτε πρόσβαση στο κυλικείο, με αποτέλεσμα να φεύγουν αρκετοί μαθητές από το μάθημα για να προλάβουν το φαγητό. Παρ’ όλα αυτά τα περισσότερα προβλήματα λύνονται τόσο χάρη στη δική μας θέληση όσο και στη στάση των καθηγητών μας. Οι άνθρωποι που κάθε πρωί φυλακίζονται για να προσφέρουν φως στον σκοτεινό μας κόσμο είναι ήρωες… Χρειάστηκε να βρεθούμε στη θέση αυτή για να πιστέψουμε ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που νοιάζονται πραγματικά να μας δείξουν έναν άλλο κόσμο, έναν κόσμο που πραγματικά δεν θα έπρεπε να χάσουμε. Τα όνειρα δεν φυλακίζονται.. Με το σχολείο είδαμε πως και στην κόλαση υπάρχει παράδεισος, αρκεί να θες να τον δεις και τότε θα τον βρεις!».
Από τον κόσμο των εικόνων στον κόσμο των γραμμάτων
Οκτώ εθελόντριες δασκάλες από τον Σύλλογο Εκπαιδευτικών Αγ. Βαρβάρας Κορυδαλλού ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της διευθύντριας του 2ου ΣΔΕ Κορυδαλλού για τη διδασκαλία γραφής και ανάγνωσης στους αλλοδαπούς και Ρομά.
Οπως σημείωσε εκ μέρους των εθελοντριών εκπαιδευτικών η Χρύσα Παπαστάθη, συνολικά 35 έγκλειστοι συμμετείχαν στην εκπαιδευτικοί διαδικασία εκ των οποίων 11 δήλωσαν συμμετοχή στις εξετάσεις για τον απόκτηση απολυτηρίου Δημοτικού.
Εντέλει στις εξετάσεις που διενεργήθηκαν από ανεξάρτητη επιτροπή εξετάσεων συμμετείχαν εννέα (καθώς οι άλλοι μετήχθησαν) με απόλυτη επιτυχία.
«Ενας κρατούμενος, όταν μάθαινε το γράμμα όμικρον το σχημάτιζε με τον δείκτη και τον αντίχειρά του. Οταν έμαθε να γράφει και να διαβάζει είπε πώς αυτό είναι ένα ταξίδι από τον κόσμο των εικόνων στον κόσμο των γραμμάτων».
Η ίδια έμεινε εμβρόντητη όταν της τέθηκε το ερώτημα: «Καλά, πώς πάτε και διδάσκετε σε φυλακισμένους. Δεν φοβάστε;».
Την ίδια έκπληξη αισθάνθηκε και ο διευθυντής του 2ου ΔΙΕΚ Κορυδαλλού Κωνσταντίνος Γεωργαράς. που διδάσκει Γραφιστική Εντύπου και Τέχνη Σκίτσου στους εγκλείστους, που παρεμπιπτόντως έχουν βραβευτεί πολλάκις σε διαγωνιστικές διαδικασίες που έχουν διενεργηθεί.
«Μην ξεχνάς ότι είναι κρατούμενοι», το σχόλιο διαφόρων καλοθελητών που εισέπραξε.
«Δεν ξεχνώ ότι είναι πάνω από όλα άνθρωποι» η ακαριαία απόκρισή του.
«Το να διδάσκεις σε αυτό το σχολείο δεν έχει καμία σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία σε άλλα. Πρόκειται για ευάλωτη κοινωνική ομάδα με πολλά προβλήματα και ψυχολογικές μεταπτώσεις. Διδάσκοντας εδώ βλέπουμε ανθρώπους να αλλάζουν. Συμμετέχουν σε δράσεις, περνούν με δημιουργικό τρόπο τον χρόνο τους. Ομως θα θέλαμε περισσότερους μαθητές, αίθουσες, θεσμοθετημένες δομές εκπαίδευσης. Το σενάριο ζωής αλλάζει. Γιατί να μην αλλάξει για περισσότερους;», σημείωσε εκ μέρους των εκπαιδευτικών του 2ου ΣΔΕ Κορυδαλλού η Ζωή Γιοβάνη.
Και αυτό καθώς, δυστυχώς, οι περισσότεροι κρατούμενοι που επιθυμούν να ενταχθούν στα ΣΔΕ Φυλακών απορρίπτονται από το Συμβούλιο Φυλακών.
Ενδεχομένως γιατί υπάρχει η πρόβλεψη ευνοϊκών ρυθμίσεων για όσους συμμετέχουν σε αυτά, καθώς κάθε ημέρα διδασκαλίας προσμετράται ως δυο ημέρες έκτισης ποινής.
Ομως άπαντες οι συμμετέχοντες διαβεβαιώνουν για την ευεργετική επίδραση που έχει στους έγκλειστους η εμπλοκή τους με τη γνώση και τις δράσεις που υλοποιούνται στα ΣΔΕ.
Προς τι λοιπόν η ρεβανσιστική λογική που πρυτανεύει;
«Αν ξεπεράσεις το ψυχολογικό βάρος που προκύπτει από αυτές τις βαριές πόρτες της φυλακής διαπιστώνεις πόσο ζεστές είναι οι σχέσεις εκπαιδευτών και εκπαιδευομένων σε αυτό το σχολείο. Το παιδί που υπάρχει μέσα τους βγαίνει πολύ έντονα. Το παιδί που υπάρχει μέσα σε όλους μας. Είναι πολύ ενδιαφέροντες άνθρωποι οι μαθητές μας. Εδώ αισθάνονται ότι είναι ανθρώπινα όντα με υπόσταση, που αντιμετωπίζονται με σεβασμό. Παίρνω πολλά περισσότερα από όσα δίνω μέσα από αυτή τη διαδικασία» τονίζει στην «Εφ.Συν.» εμφανώς συγκινημένη η κ. Παπαστάθη.
«Εμείς νιώθουμε μαθητές σε αυτήν την υπόθεση» προσθέτει από την πλευρά του ο εθελοντής εκπαιδευτικός και αντιπρόεδρος της Β’ ΕΛΜΕ Πειραιά Γιάννης Βαρδουνιώτης.
«Εδώ γίνεται λειτούργημα. Μας φέρνουν το φως, γιατί η μάθηση των γραμμάτων είναι φώτιση του μυαλού και της ψυχής του ανθρώπου. Και οι δάσκαλοί μου αυτό κάνουν, φωτίζουν τις ψυχές των ανθρώπων και χωρίς να σκεφτούν την κούραση και το μέρος που είμαστε εδώ… Είναι τεράστια τα αισθήματα, απίστευτα. Γράμματα και γνώση είναι φως, χαρά και ευτυχία για τους ανθρώπους. Πολιτεία χωρίς γράμματα και γνώση ισοδυναμεί με θάνατο της πολιτείας και δυστυχία του λαού του», αναφέρει στην έκθεσή του ένας μαθητής που μόλις έμαθε να γράφει και να διαβάζει.
Οσες κι αν χτίζουν φυλακές…
Ο 27χρονος Δημήτρης είναι όλος ένα χαμόγελο πλατύ. Στις προαγωγικές εξετάσεις της Α’ Λυκείου αρίστευσε και η μόνη του βοήθεια ήταν οι επισκέψεις ενός εθελοντή μαθηματικού.
Ο Δημήτρης είναι το καμάρι του 2ου ΣΔΕ Κορυδαλλού, καθώς χαρακτηρίζεται από όλους τους καθηγητές του ως μαθηματική ιδιοφυία.
«Δεν ισχύει αυτό. Eχω αφιερώσει απίστευτες ώρες στο διάβασμα», σημειώνει σεμνά.
Ο Δημήτρης, με πολυετή κάθειρξη στις πλάτες του καθώς ήταν ληστής τραπεζών «πάνω από δεκαέξι ληστείες σε όλη την Ελλάδα» διευκρινίζει, όταν ο ιδρυτής και πρώτος διευθυντής του ΣΔΕ Κορυδαλλού Γεώργιος Ζουγανέλης (που απεβίωσε αιφνίδια τον Γενάρη του 2016) τον έβαλε σχεδόν με το ζόρι στην τάξη διαπίστωσε ότι τις μαθηματικές πράξεις τις έλυνε με το μυαλό του χωρίς να γνωρίζει πώς αυτό γίνεται.
«Δεν ήξερα καν τα κλάσματα, διαίρεση, όμως έβρισκα τη λύση», προσθέτει ο ίδιος.
«”Μα θα νομίσουν ότι αντιγράφεις αν δίνεις τη λύση και όχι τον τρόπο”, μου είπε ένας συγκρατούμενος μου. Και άρχισα να διαβάζω. Στην αρχή συλλάβιζα και εκνευριζόμουν, γι’ αυτό άρχισα να διαβάζω λογοτεχνία δυνατά, άρχισα να διαβάζω βιολογία και να προσπαθώ να κατανοήσω το κείμενο. Οι συγκρατούμενοί μου έκαναν τις εργασίες τους κι εγώ διάβαζα φωναχτά Χημεία, Μαθηματικά και Λογοτεχνία. Η εικόνα ήταν λίγο αστεία, καθώς σε όλη την πτέρυγα ακουγόταν η φωνή μου σταθερή να διαβάζει φωναχτά. Οταν πήγα να δώσω με τις χειροπέδες εξετάσεις απέναντι στο σχολείο και με τη συνοδεία εκατό αστυνομικών (βλέπε Νησίδες, «”Εφ.Συν.” Σαββατοκύριακο» 2-4 Ιουνίου) το κεφάλι μου βούιζε. Ελυσα γρήγορα τις ασκήσεις, όμως κάθισα σαστισμένος, γιατί γνωρίζω ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι επίλυσης σε κάθε άσκηση. Αναρωτιόμουν μήπως έπρεπε να επιλέξω άλλο τρόπο».
Η επαφή του με τη μαθηματική γνώση προκάλεσε στον Δημήτρη τέτοιας έκτασης συγκίνηση που αποφάσισε ως φανατικός Ολυμπιακός να αποτυπώσει τον ύμνο της αγαπημένης του ομάδας με μαθηματικά σύμβολα.
«Σε έξι τετράδια περιέχεται αυτό και το μετέτρεψα μόνος μου μέσω του υπολογιστή. Ο Γ. Ζουγανέλης καμάρωνε και το κρέμασε στον τοίχο της τάξης. Τώρα είναι στο κελί μου.
Οταν πέθανε έκλαιγα επί τρεις ημέρες με λυγμούς στο κελί μου. Ηταν ένας θαυμάσιος άνθρωπος. Είχα μεγάλη αγωνία για το ποιος θα τον αντικαταστήσει.
Η κυρία Κουτούλα είναι καλή, ενδιαφέρεται για εμάς, προσπαθεί, το παλεύει. Χαίρομαι που είναι αυτή εδώ.
Θέλω επίσης να πω ότι οι συγκρατούμενοι μου με βοηθάνε με κάθε τρόπο. Από το τετράδιο που θα μου φέρουν από το υστέρημα τους, το πώς χαίρονται που διαβάζω και την ενθάρρυνση που εισπράττω από αυτούς. Και ο Διευθυντής της φυλακής με στηρίζει πολύ.
Οχι δεν θέλω να βγω από τη φυλακή μέχρι να μπω σε πανεπιστημιακή σχολή. Το μέλλον μου το βλέπω λαμπρό. Για πρώτη φορά στη ζωή μου έχω βάλει τις βάσεις για να γίνει κάτι καλό.
Πριν γνώριζα ότι έχω πάρει εντελώς λάθος τη ζωή μου. Για πρώτη φορά τα πράγματα μου πάνε ρολόι».
Ο ευγενής κύριος Παύλος πριν αναχωρήσουμε από τις φυλακές ζητά να γράψουμε για την απονομή της δικαιοσύνης.
«Πρέπει τα εφετεία να γίνονται και να μην καθυστερούν τόσο πολύ. Εχω δυο εγγόνια έξω. Το ένα το είδα φευγαλέα σε ένα δικαστήριο και έκλαιγα μετά σαν μωρό παιδί. Το άλλο δεν το έχω δει ακόμη.
Στον θρησκευτικό γάμο της κόρης μου θέλω να πάω χωρίς χειροπέδες με συνοδεία βεβαίως. Ας είναι πιο προσεκτικοί οι δικαστές στις ποινές που επιβάλλουν. Θα έπρεπε να έχουν περάσει έστω και λίγο από εδώ μέσα για να καταλάβουν».
Οι βαριές πόρτες κλείνουν πίσω μας. Και οι στίχοι εν είδει ευχής προς τους κρατούμενους του εθελοντή εκπαιδευτικού κ. Βουρδουρούση αντηχούν στα αυτιά μας:
Οσες κι αν χτίζουν φυλακές κι αν ο κλοιός στενεύει σας εύχομαι ο νους και η ψυχή σας να είναι αληταριό κι όλο να δραπετεύει.
-320x213.jpg)
