Ι.Ν.Μαρκόπουλος*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Σε όλους τους κοινωνικούς της χωροχρόνους, η ανθρωπότητα έχει βιώσει, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, διαφόρων ειδών κρίσεις, όπως κρίσεις ιδεολογικές, πολιτιστικές και πολιτισμικές, ενεργειακές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές, θρησκευτικές, ηθικές, με κρίσεις αρχών και αξιών, επιστημονικές και επιστημολογικές.

Αν και διαφορετικών ειδών, οι κρίσεις πάντως αυτές πολύ συχνά διαπλέκονται μέσα από δυσδιάκριτους μηχανισμούς και αλληλεξαρτήσεις, έχουν τις δικές τους προεκτάσεις, ενώ όλες τους συχνά, αν όχι αποκλειστικά, κατά ένα μεγάλο τουλάχιστον βαθμό στηρίζονται πάνω στη ριζική συνήθως διαφορετικότητα και αμφισβήτηση κοσμοθεωρήσεων, βασικών αρχών και αξιών, καθιερωμένων θεσμών και μοντέλων κοινωνικής ανάπτυξης.

Ετσι, η πηγή τής κάθε είδους κρίσης, έστω κι αν prima facie είναι μια συγκυριακή, εγωιστική, υπολογιστική, καθαρά συμφεροντολογική ή οποιασδήποτε άλλης φύσεως αιτία, είναι στην ουσία της αξιολογική, με την έννοια ότι οφείλεται σε ιδεολογικές απόψεις αλλά και προκαταλήψεις, συγκεκριμένες κοσμοθεωρήσεις, με το αντίστοιχο αξιακό τους περιεχόμενο, σύγχυση αξιών και ιδεών, όπως και σε διαφορετικές ιεραρχήσεις αξιών και επιδιώξεων.

Στην ιστορική της πορεία, η ανθρωπότητα έχει αντιμετωπίσει διαφόρων ειδών προκλήσεις και κρίσεις, όπως έχει βιώσει άλλωστε και το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, κατά την περίοδο, για παράδειγμα, των Ελληνιστικών Χρόνων και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Δουλεία, αποικιοκρατία, καπιταλισμός, οικονομικές κρίσεις, πολιτικές και πολιτειακές κρίσεις, ενεργειακές κρίσεις, επαναστάσεις και κρίσεις των επιστημονικών θεωριών, όλα αυτά ήταν φαινόμενα που έφεραν μέσα τους το πνεύμα της κίνησης της Ιστορίας, της αλλαγής, της ανατροπής και της δημιουργίας. Η Ιστορία προχωρούσε δίχως να φαίνεται πως βαλτώνει.

Αν και το τέλος της Ιστορίας, που ο Φράνσις Φουκουγιάμα έχει προβλέψει με την ολοκληρωτική επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού, δεν φαινόταν να μας απειλεί ούτε και να γίνεται αποδεκτό κατά έναν τόσο θετικιστικά αυστηρό τρόπο, θα πρέπει ωστόσο να παραδεχτούμε ότι ουδέποτε άλλοτε δυστυχώς στην Ιστορία της η ανθρωπότητα έχει βρεθεί βυθισμένη και εγκλωβισμένη μέσα στα ίδια τα επιτεύγματά της και στις καταστροφικές συνέπειες αυτών της των επιτευγμάτων.

Υπό το πρίσμα αυτό, η έννοια του «τέλους της Ιστορίας» ενδέχεται να παίρνει σήμερα, πολύ περισσότερο από τις αρχές του ’90, μια εντελώς άλλη διάσταση, τραγική και εσχατολογική.

Αν και δεν μπορούμε να είμαστε ιδιαίτερα αισιόδοξοι, είναι στο χέρι του σύγχρονου ανθρώπου να προτάξει τη φρόνηση και την κοινωνικο-ηθική του ευαισθησία ώστε να αποτραπεί αυτή η εσχατολογική προφητεία να γίνει, αλίμονο, πραγματικότητα.

*καθηγητής Φιλοσοφίας της Τεχνοεπιστήμης στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του ΠΤΔΕ του ΑΠΘ