Eως τα τέλη της δεκαετίας του ’60 και αρχές του ’70 δεν υπήρχαν στα χωριά θεριστικές μηχανές παρά μόνο αλωνιστικές.
Ο θερισμός γινόταν με δρεπάνια και ήταν όλη η διαδικασία μια τελετή, μια έκρηξη αλληλεγγύης, ένα πανηγύρι με άγρια χωρατά από τους μεγάλους, που όμως τα έλεγαν στα αρβανίτικα και δεν καταλαβαίναμε τίποτα τα πιτσιρίκια (όσοι γεννηθήκαμε μετά το ’50-’60 δεν καταφέραμε να μάθουμε να μιλάμε αρβανίτικα – και πιο πολύ όσοι δεν είχαμε παππού ή γιαγιά στην οικογένεια).
Ο ήλιος καίει τον Ιούνιο. Ξυπνάγαμε αχάραγα και πηγαίναμε με τα πόδια στα σταροχώραφα, που ήσαν πολύ μακριά από το χωριό· κάνα γαϊδουράκι μετέφερε τα μικρά κι αυτό ήταν όλο – σου έβγαινε η γλώσσα μέχρι να φτάσεις, είχες ήδη κουραστεί, κυρίως τα παλιόπαιδα (με την καλή έννοια).
Πήγαιναν τρεις-τέσσερις οικογένειες μαζί για να προλάβουν· μία μόνη της δεν τα έβγαζε πέρα. Οι μικροί κουβαλάγαμε νερό το οποίο δροσιζόταν σε κάποιο ρυάκι και ήταν πραγματικά κρύσταλλο.
Οταν βρεθήκαμε σε θέση να μπορούμε να θερίζουμε…α, ήταν μια τεράστια επιβεβαίωση ότι, πλέον, είμαστε ώριμοι (!). Ηταν τέχνη το θερίζειν. Επιανες όσα στάχια μπορούσε η παλάμη σου και τα δρεπάνιζες.
Στη συνέχεια έπρεπε να τα δέσεις με δυο-τρία στελέχη ώσπου να τα κάμεις χειρόβολο. Τα χειρόβολα τα έβαζες χιαστί και ερχόταν ο «δυνατός» της οικογένειας να τα κάνει δεμάτια. Ακολουθούσε η φόρτωση των δεματιών σε όνους, ημιόνους και φοράδες (σπάνιζαν τα άλογα τότε).
Εδώ αρχίζει το μεγάλο δράμα ημών των μικρών. Επρεπε να οδηγήσουμε τα φορτωμένα ζωντανά σε ένα μέρος όπου θα ερχόταν η αλωνιστική μηχανή να καθαρίσει την ήρα από το στάρι.
Τα δεμάτια φορτώνονταν δεξιά κι αριστερά στο σαμάρι· καμιά φορά το «ζύγιασμα» δεν ήταν καλό και στον δρόμο τα δεμάτια έγερναν και έπεφταν από το ζώο – και τι να κάνει ένα μικρό παιδί; Εμπηζε τα κλάματα και περίμενε κάποιον ώριμο να επαναφέρει την τάξιν. Από ’κεί ξεκίνησε το άγχος μας, έτσι μεγαλώσαμε, κάπου ανάμεσα στην ευθύνη και την επιβίωση. (Υπέροχες λέξεις μεν, ξεχασμένες δε.)
Τα σταροχώραφα ήσαν στο βουνό – πολύ μακριά από τα σπίτια. Αναγκάζονταν οι οικογένειες να διανυκτερεύσουν στο βουνό, να κοιμούνται λίγες ώρες ώστε να σηκωθούν πρωί πρωί εάν δεν δέχονταν δαγκωματιές από φίδια και άγριες μέλισσες.
Αλλά λίγο πριν από τον ύπνο η ζωή ήταν παρούσα, φτωχική αλλά γεμάτη αξιοπρέπεια και αλληλεγγύη. Το να προσφέρεις βοήθεια τότε ήταν κάτι τελείως φυσιολογικό. Το μεγαλείο του αυτονόητου και του νοήματος. Αστραφτε το αξιωματικό «θέρος, τρύγος, πόλεμος».
Η κοινότητα στην έξαρσή της, στην έξαψή της. Μέσα απ’ αυτές τις «ενέργειες» ωρίμασε η χώρα, έτσι αμβλύνθηκαν τα «κακά» του Εμφυλίου και επήλθε κάποια απίσχνανση των εμπολέμων παθών.
Γιατί τα θυμόμαστε όλα αυτά; Διότι, απλούστατα, ο άνθρωπος μόνο στα δύσκολα φαίνεται.
