Με «καταγωγή» από χώμα και νερό, φωτιά και πέτρα, εύπλαστοι θεοί, ημίθεοι και κοινοί θνητοί σε σμίκρυνση, με σμιλεμένες απεικονίσεις της πίστης και του έρωτα, της μητρότητας, προσωπικά αντικείμενα παιχνιδιού ή λατρείας, ο κόσμος των αρχαίων ειδωλίων, ένας κόσμος σύνθετος και αινιγματικός είναι το αντικείμενο της μεγάλης έκθεσης που ανοίγει σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης με τίτλο «Ειδώλιο. Ενας μικρόκοσμος από πηλό».
Συνολικά 672 ειδώλια αφηγούνται τη συναρπαστική ιστορία από την έβδομη χιλιετία π.Χ. μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια (έως τον 4ο αι. μ.Χ.).
Πρόκειται για ένα πανόραμα αυτής της κατηγορίας των αρχαίων αντικειμένων, τα περισσότερα από τα οποία θα εκτεθούν για πρώτη φορά και τα 291 προέρχονται από τη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, ενώ τα υπόλοιπα από το σύνολο των Εφορειών Αρχαιοτήτων της Βόρειας Ελλάδας (Εφορείες Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης, πόλης Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής & Αγίου Ορους, Ημαθίας, Πέλλας, Πιερίας, Κοζάνης, Γρεβενών, Καστοριάς, Φλώρινας, Κιλκίς, Σερρών, Δράμας, Καβάλας-Θάσου, Ξάνθης, Ροδόπης και Εβρου).
Από την προϊστορική εποχή
Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο ενημερωτικό δελτίο του μουσείου:
«Ειδώλια κατασκευάζονταν στον ελληνικό κόσμο από την προϊστορική εποχή μέχρι το τέλος της αρχαιότητας και έτσι αποτελούν χαρακτηριστικό εύρημα των ανασκαφών τόσο σε νεκροταφεία όσο και σε οικισμούς προϊστορικών και ιστορικών χρόνων. Η λέξη ειδώλιο είναι υποκοριστικό της λέξης εἴδωλον και χρησιμοποιείται για να περιγράψει αντικείμενα που είναι εικόνες υπαρκτών και φανταστικών όντων και αντικειμένων. Ο χωμάτινος, εύπλαστος και συνάμα ανθεκτικός πηλός υπήρξε το πιο αγαπητό υλικό, αυτό που επιλέχθηκε από γενιές ανθρώπων για να δώσει μορφή και πνοή σε εικόνες ανθρώπων, ζώων και αντικειμένων».
Σύμφωνα με τη διευθύντρια του μουσείου, Πολυξένη Βελένη, η έκθεση παρουσιάζεται «με σκοπό όχι μόνο την κατανόηση τεχνικών στοιχείων, μορφολογίας και εξέλιξης αλλά και την ψηλάφηση των μηνυμάτων τα οποία μεταφέρουν αυτές οι μορφές που φτάνουν σε εμάς έχοντας ταξιδέψει από τα βάθη του χρόνου».
Η έκθεση αναπτύσσεται σε δύο αίθουσες:
Στην πρώτη παρουσιάζεται διαχρονικά η εξέλιξη του ειδωλίου από τη νεολιθική έως τη ρωμαϊκή εποχή παρέχοντας στον επισκέπτη μια πανοραμική εικόνα της παραγωγής ειδωλίων στις σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις της Μακεδονίας και της Θράκης ανά εποχή.
Στη δεύτερη αίθουσα τα ειδώλια παρουσιάζονται σε θεματικές ενότητες με βάση τις ερμηνείες και τα σημαινόμενά τους.
Η έκθεση θα διαρκέσει ένα έτος, κατά τη διάρκεια του οποίου θα διεξαχθούν εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και εφήβους, πειραματικό εργαστήριο παραγωγής ειδωλίων και διεθνές συνέδριο για την κοροπλαστική στον ελλαδικό χώρο.
