Οι «αποκαλύψεις» της αμάθειας

Εδώ και καιρό, η εφημερίδα «Πρώτο Θέμα» επιδίδεται σε μια εναγώνια αναζήτηση «εθνοπροδοτών» ιστορικών στα επιτελικά κλιμάκια του υπουργείου Παιδείας.

Τελικά, όμως, το μόνο που αποκαλύπτεται είναι η μνημειώδης ασχετοσύνη των λαγωνικών της εφημερίδας για την ιστορία του τόπου.

Η πανηγυρικότερη απόδειξη γι’ αυτή την αναγόρευση της αμάθειας σε «αποκαλυπτική δημοσιογραφία» δόθηκε την περασμένη Κυριακή.

«Σύμβουλος του Γαβρόγλου παραχαράκτης της Ιστορίας», διακήρυσσε πρωτοσέλιδα η εφημερίδα του Θέμου Αναστασιάδη, με τη διευκρινιστική προσθήκη ότι «υβριστής του Ελληνισμού θα επιμορφώνει εκπαιδευτικούς».

Ιδια γεύση και στους τίτλους του δισέλιδου ρεπορτάζ – ακριβώς πριν από την πολυσέλιδη συνέντευξη του αρχιεπισκόπου:

«Παραχαράκτης της Ιστορίας ο σύμβουλος του Γαβρόγλου.

Με ερντογανικό μένος αποκαλεί την Πηνελόπη Δέλτα “εθνικίστρια”, ενώ υποστηρίζει ότι η γενοκτονία των Ποντίων ήταν εθνοκάθαρση και χαρακτηρίζει “τοκογλύφο” τον στρατηγό Μακρυγιάννη».

Στόχος των «αποκαλύψεων» ήταν ο καθηγητής Ιστορίας της Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Χάρης Αθανασιάδης, συγγραφέας ενός εξαίρετου βιβλίου για τις περιπέτειες της σχολικής ιστορίας («Τα αποσυρθέντα βιβλία», Αθήνα 2015, εκδ. Αλεξάνδρεια), πρόσφατα διορισμένος ως άμισθος ειδικός σύμβουλος στο υπουργείο Παιδείας.

Μάταια, ωστόσο, ο αναγνώστης θα αναζητήσει στο κείμενο οποιαδήποτε «παραχάραξη» (ή έστω κάποια αμφιλεγόμενη διατύπωση) που να δικαιολογεί αυτούς τους καταφανώς συκοφαντικούς τίτλους.

Κανένα απολύτως από τα άφθονα παραθέματα που κοσμούν το δημοσίευμα (από βιβλία, άρθρα και δημόσιες ομιλίες του καθηγητή) δεν ξεφεύγει απ’ όσα οι ιστορικοί θεωρούν δεδομένα εδώ και πολλές δεκαετίες.

Δεδομένα που ο συντάκτης του ρεπορτάζ και οι προϊστάμενοί του προφανώς αγνοούν, παρά την αξίωσή τους να υπαγορεύουν τι και πώς πρέπει να διδάσκεται στα ελληνικά σχολεία.

1. Ο Χάρης Αθανασιάδης κατηγορείται, λ.χ., ότι «χαρακτηρίζει “τοκογλύφο” τον στρατηγό Μακρυγιάννη».

Για την ακρίβεια, σε κείμενό του που σταχυολογεί η εφημερίδα, εξηγεί τις αλλαγές που επέφερε η καταλυτική εμπειρία του 1821 στις συνειδήσεις των ανθρώπων, αντιπαραβάλλοντας τον προεπαναστατικό αγωνιστή με τον μετεπαναστατικό εαυτό του:

«Στην Αρτα ο Μακρυγιάννης ήταν ένας τοκογλύφος ενταγμένος στο οθωμανικό σύστημα εξουσίας.

Μετά την Επανάσταση ήταν άλλα πράγματα. Ηταν πολίτης ενός σύγχρονου κράτους. Αλλαξε ο ίδιος, καθώς μετείχε στο διακύβευμα αυτό».

Αν τα λαγωνικά του Θέμου Αναστασιάδη είχαν μπει στον κόπο να ξεφυλλίσουν έστω και τις πρώτες σελίδες των απομνημονευμάτων του Μακρυγιάννη, θα διαπίστωναν πως η τοκογλυφική δραστηριότητα του μετέπειτα στρατηγού κατά την τελευταία προεπαναστατική δεκαετία (προαγορά της σοδειάς των χωρικών σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές) περιγράφεται εκεί καταλεπτώς από τον ίδιο.

Η αλλαγή πάλι των ανθρώπων, ως αποτέλεσμα των ιστορικών συνθηκών, είναι κάτι το αυτονόητο για όποιον έχει διαβάσει κάτι σοβαρότερο από τα εφηβικά «Μπλεκ» – όπου «καλοί» και «κακοί» παρέμεναν αναλλοίωτοι από την αρχή μέχρι το τέλος της αφήγησης.

2. Ως «παραχάραξη της Ιστορίας» καταγγέλλεται επίσης ο χαρακτηρισμός της Πηνελόπης Δέλτα ως «γνήσιας εθνικίστριας» και του Ιωνα Δραγούμη ως «παθιασμένου εθνικιστή».

Στην πραγματικότητα, η ίδια η Δέλτα αυτοπροσδιοριζόταν όχι απλά ως εθνικίστρια αλλά ως «chauvine», δηλαδή «σοβινίστρια» (Π.Σ. Δέλτα, «Ελευθέριος Βενιζέλος», Αθήνα 1988, σ. 221 & 223).

Ο δε Ιων διακήρυσσε, αναφερόμενος στον εαυτό του, πως «οι ενεργητικοί άνθρωποι δεν μπορεί παρά να είναι εθνικισταί» («Ο Ελληνισμός μου και οι Ελληνες», κεφ. Γ’, μέρος β’, §4).

Να υποθέσουμε πως οι συντάκτες του «Πρώτου Θέματος» μπέρδεψαν αυτές τις δύο ιστορικές φυσιογνωμίες με τη γλυκανάλατη αναπαράστασή τους στο γνωστό σίριαλ του ΑΝΤ1;

3. Το «Πρώτο Θέμα» ισχυρίζεται πως ο κ. Αθανασιάδης ζητά «σε στυλ… Ερντογάν τη μετονομασία των πινακίδων [«Κωνσταντινούπολη»] σε “Ιστανμπούλ”». Πουθενά δεν έχει γράψει, όμως, κάτι τέτοιο.

Το δημοσίευμα το συνάγει παντελώς αυθαίρετα, επειδή στο facebook ειρωνεύτηκε τις βυζαντινότροπες πινακίδες (μετά δικεφάλου) «προς Κωνσταντινούπολη» που τοποθέτησε στην Καβάλα κάποια τοπική ακροδεξιά οργάνωση!

4. Το βαρύ πυροβολικό του ρεπορτάζ επικεντρώνεται στην άποψη του καθηγητή ότι μια αξιόπιστη περιγραφή της μικρασιατικής τραγωδίας οφείλει να μνημονεύει όχι μόνο τις σφαγές των ελληνικών πληθυσμών το 1922, αλλά και τις βιαιότητες του ελληνικού στρατού που προηγήθηκαν.

Κατά την εφημερίδα, κάθε αναφορά στη βία του ελληνικού στρατού είναι «ερντογανισμός» που αρμόζει σε «Τούρκο», όχι σε Ελληνα ιστορικό.

Οι εθναμύντορες του «Πρώτου Θέματος» δεν έχουν προφανώς διαβάσει τη Συνθήκη της Λωζάννης (την οποία κατά τα άλλα αναγορεύουν σε θεμέλιο λίθο της εθνικής μας ασφάλειας, ιδίως όταν την αμφισβητεί ο Ερντογάν).

Αν το έκαναν, θα γνώριζαν ότι περιλαμβάνει ειδικό άρθρο (§59) με το οποίο η Ελλάδα αναγνωρίζει πως διέπραξε εγκλήματα πολέμου στη Μικρασία και οφείλει στην Αγκυρα σχετική αποζημίωση – από την οποία η Τουρκία απλώς «παραιτείται, λαμβάνουσα υπ’ όψιν την οικονομικήν κατάστασιν της Ελλάδος»…

Παιδεία ή «ομαδάρα»;

Το υπόβαθρο του ανθρωποφάγου αυτού ρεπορτάζ, πέρα από τη διαυγή αντιπολιτευτική στόχευση, είναι προφανές.

Για τους αυτοδιόριστους ταγούς της εθνοπρεπούς λειτουργίας των ελληνικών σχολείων, εθνικό δεν είναι το αληθινό (όπως υποστήριζε εκείνος ο μυστήριος Διονύσιος Σολωμός), αλλά ό,τι μας συμφέρει ως ομαδάρα: οι μαθητές δεν πρέπει να μάθουν πώς ακριβώς δρομολογήθηκαν οι μεγάλες συλλογικές επιτυχίες και καταστροφές του παρελθόντος, αλλά να πειστούν ότι είχαμε πάντα δίκιο, ο αντίπαλος παραβίασε τους κανόνες και μας αδίκησε η διαιτησία.

Τι είδους πολίτες θα προκύψουν από μια τέτοια εθνική ηθική διαπαιδαγώγηση είναι, βέβαια, εξίσου προφανές: βαθιά κομπλεξαρισμένοι εθνοχουλιγκάνοι, αποφασισμένοι να εκδικηθούν κάποτε για όλες αυτές τις «αδικίες», διαθέσιμοι για κάθε χειραγώγηση εν ονόματι της εθνικής σημαίας.

Ο,τι ακριβώς, δηλαδή, πρέπει να αποφύγει ένα εκπαιδευτικό σύστημα που φιλοδοξεί να δημιουργήσει αυτεξούσιους, δημοκρατικούς και σκεπτόμενους πολίτες.