Ο πλούτος της ελληνικής χλωρίδας

❝ Σας περιμένουμε ξανά στον Βαλκανικό Βοτανικό Κήπο Κρουσσίων για να μάθουμε και να χαρούμε μαζί την ελληνική χλωρίδα.

Κάθε βδομάδα, νέα φυτά ανθίζουν και άλλα, ήδη ανθισμένα, μετατρέπονται σε καρπούς, ενώ φυτά ταλαιπωρημένα από τον φετινό δύσκολο χειμώνα δείχνουν σημεία ανάκαμψης.

Πρωταγωνίστριες του δρυοδάσους είναι σίγουρα οι ορχιδέες.

Η φύση μάς διδάσκει υπομονή, επιμονή, ελπίδα και μας ανταμείβει με ποικίλες εικόνες, χρώματα και αρώματα❞.

Με αυτά τα λόγια προσκαλούμαστε να περπατήσουμε σε ένα απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς περιβάλλον, στην Ποντοκερασιά του Νομού Κιλκίς.

Εκεί εδρεύει ο Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων, σε απόσταση 70 χιλιομέτρων από τη Θεσσαλονίκη, δίνοντας καταφύγιο στην ελληνική χλωρίδα και ανάσες ομορφιάς και γνώσης στους επισκέπτες του.

Χρειάζεται κάποιος τουλάχιστον τέσσερις ώρες περιδιάβασης στον δύο θεματικών ενοτήτων Κήπο, συνολικής έκτασης 310 στρεμμάτων, για να πει ότι ανακάλυψε όλο τον πλούτο της ελληνικής βιοποικιλότητας σε μια εκδρομή.

Στα 150 στέμματα διατηρούνται in situ, όπως λέγεται επιστημονικά, αυτοφυείς πληθυσμοί από εκατοντάδες φυτικά είδη και υποείδη, καμάρι των οποίων είναι τα διαφορετικά είδη ορχεοειδών, που μοιράζονται τον χώρο με ένα φυσικό δρυοδάσος.

Στα υπόλοιπα στρέμματα φύονται είδη της ελληνικής χλωρίδας (90 taxa) που μεταφέρθηκαν εδώ και διατηρούνται (ex situ) -ανάμεσά τους μερικά πολύ σπάνια και ενδημικά.

«Αυτήν την εποχή είναι καταπληκτική η φύση στον Κήπο. Εχετε δει ποτέ λιβάδια με μούσκαρι;».

Αυτή και μόνο η εικόνα των ιδιαίτερων αυτών, μπλε χρώματος, φυτών να ορθώνονται ανάμεσα στο πράσινο της αναγεννημένης βλάστησης -γιατί, μην ξεχνάμε, στα 600 υψόμετρο του Νομού Κιλκίς που βρίσκεται ο Κήπος, καθυστερεί να φτάσει η άνοιξη- έκανε απολύτως ελκυστική την πρόταση της Ελένης Μαλούπα, τακτικής ερευνήτριας, υπεύθυνη του ΒΒΚΚ και εθνικής εκπροσώπου του Ευρωπαϊκού Δικτύου για τη διατήρηση των ελληνικών αυτοφυών φυτών σε βοτανικούς κήπους.

«Εχουμε δημιουργήσει έναν παράδεισο για όλους, με πολλές και διαφορετικές εικόνες, προκειμένου ο επισκέπτης να θελήσει να αφιερώσει τις ώρες που χρειάζεται για να περιηγηθεί σε όλη την έκταση του Κήπου. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις που λειτουργούν για τη φιλοξενία εκθέσεων χαρακτικών με πιστή απόδοση των χαρακτηριστικών των φυτών, φωτογραφίες και πολλά ακόμα καταλαμβάνουν δέκα στρέμματα, που είναι δωρεά του δήμου», εξηγεί.

❝Γύρω από το κτίριο δημιουργήσαμε έναν κήπο με ανθρωποκεντρικά κριτήρια, που τον ονομάσαμε Κήπο των Αισθήσεων.

Εδώ δείχνουμε πώς ο άνθρωπος μπορεί να χρησιμοποιεί τη φύση προς όφελός του.

Σ’ αυτό το κομμάτι του κήπου, που είναι χωρισμένος σε επίπεδα με ξεροντούβαρα, ο επισκέπτης βλέπει, οσμίζεται και γεύεται.

Εχουμε κράταιγο, σαμπούκο, κράνα, σμέουρα, μύρτιλα, βατόμουρα, άγριες φράουλες, αλλά και όλα τα ελληνικά αγριογαρίφαλα, αγριοτριαντάφυλλα, τις ελληνικές βιόλες, βολβούς, παιώνιες, ίριδες, κρόκους, τουλίπες και πολλά ακόμη.

Λίγο πιο κάτω έχουμε φτιάξει καταρράκτες. Τεχνητά όλα, όμως φτιαγμένα από εμάς με φυσικά υλικά.

Κυλάει το ρυάκι σε επίπεδα και σταματάει σε λιμνούλες. Εκεί μαζεύονται πεταλούδες, πουλιά, βατραχάκια.

Σε άλλο σημείο έχουμε τα αρωματικά φυτά που βγαίνουν μέσα από βραχόκηπους, που πάλι έχουμε φτιάξει εμείς.

Από τις συλλογές μας δεν λείπουν οι λευκοί κρίνοι ή κρίνοι της Παναγιάς αλλά ούτε και τα φυτά που μπορούν να δημιουργήσουν έναν παραθαλάσσιο κήπο.

Εδώ φιλοξενούμε ακόμη παλιές ποικιλίες οπωροφόρων δέντρων που αποτελούν πολύτιμο γενετικό υλικό βελτίωσης των εμπορικών ποικιλιών και προέρχονται από το τμήμα φυλλοβόλων δέντρων στη Νάουσα❞.

Μαθαίνουμε πως ο Κήπος των Αισθήσεων, που διαχωρίζεται από την υπόλοιπη έκταση με ξύλινους φράκτες, λειτουργεί σαν μυητική πύλη, προτού κανείς οδηγηθεί στο δεύτερο θεματικό κομμάτι, που αναπτύσσεται στα υπόλοιπα στρέμματα γης και συνδέεται μαζί του μέσω δύο μονοπατιών.

Οποιος όμως θελήσει να φτάσει με αυτοκίνητο εδώ, υπάρχει ασφαλτοστρωμένος δρόμος.

Χωρίζεται σε εννέα θεματικές ενότητες με τίτλους όπως:

• Η οδός της γνώσης,
• Το μονοπάτι της βιοποικιλότητας,
• Το κιόσκι των μελετών πεδίου,
• Ο λόφος με τα σημαντικά φυτά (ελληνικά ενδημικά, βαλκανικά ενδημικά και σημαντικά είδη του Δικτύου Φύση 2000),
• Φυτά υψηλών βουνών (αλπικά-υποαλπικά είδη φυτών),
• Υδροχαρή φυτά,
• Frutisetum,
• Arboretum,
• Λιβαδική βιοποικιλότητα.

Παντού υπάρχουν ταμπέλες που ενημερώνουν σε ποιο πεδίο βρίσκεσαι και υποδεικνύουν την κατεύθυνση για κάθε περιοχή ενδιαφέροντος.

Εδώ έρχεται κανείς «αντιμέτωπος» με τη φύση σε όλο της το μεγαλείο.

Και ανάλογα με τις εποχές αλλάζει και η εικόνα στα μάτια σου, έχει όμως την ίδια μαγεία είτε αντικρίζεις ένα παγωμένο, σχεδόν παραμυθένιο τοπίο τον χειμώνα, όπου όλα είναι σκεπασμένα από πυκνό χιόνι και η ημιφυσική λίμνη παγωμένη, ή την άνοιξη που τα πάντα αναγεννώνται, βλαστάνουν και ανθίζουν και η ποικιλία των χρωμάτων αγκιστρώνει το βλέμμα.

Η ιστορία του ΒΒΚΚ

Η δρ Ελένη Μαλούπα είναι ο άνθρωπος που οραματίστηκε τη δημιουργία αυτού του καταφυγίου της ελληνικής χλωρίδας και η υπεύθυνη για τη δημιουργία του ΒΒΚΚ.

Είναι μια γυναίκα που γνωρίζει τι θέλει να κάνει και, κυρίως, το υλοποιεί, δεν μασάει τα λόγια της και σίγουρα δεν μένει άπρακτη.

Πρεσβεύει και υποστηρίζει με σθένος την αειφορική αξιοποίηση της ελληνικής βιοποικιλότητας, ορίζοντάς την μάλιστα στις στρατηγικές πολιτικές της χώρας μας.

❝ Η ελληνική φύση έχει μια τεράστια βιοποικιλότητα. Η Ελλάδα είναι μεν μια πάρα πολύ μικρή χώρα σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο, όμως σε επίπεδο βιοποικιλότητας έχει εξαιρετικά συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Κι αυτό, διότι έχει τεράστιες διαφορές σε επίπεδο ανάγλυφων, υψόμετρων και γεωμορφολογικών σχηματισμών.

Ως αποτέλεσμα, έχουμε μια πολύ μεγάλη ποικιλότητα ειδών, τα οποία προσαρμόζονται από τη μια περιοχή στην άλλη, αλλάζοντας χαρακτηριστικά.

Η ελληνική χλωρίδα περιλαμβάνει 6.500 είδη φυτών στα οποία έχουμε ποσοστό ενδημισμού 20%, δηλαδή τα 1.800 περίπου βρίσκονται στη χώρα μας και πουθενά αλλού στον κόσμο.

Ο Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων έχει περισσότερους από 2.000 κωδικούς αναφοράς φυτικών ειδών ενώ έχει πρωτόκολλα αναπαραγωγής και καλλιέργειας για περισσότερα από 200 είδη.

Αν λοιπόν προστατεύεις το φυσικό σου περιβάλλον, ουσιαστικά ενισχύεις συστήματα τα οποία σε βοηθούν να επιβιώσεις σε δύσκολες συνθήκες.

Αυτή η διαπίστωση προήλθε μέσα από την ερευνητική μου πορεία.

Από την αρχή ακόμη των ερευνών μου, ανακάλυψα ότι η ελληνική φύση μπορούσε να αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα, όπως η έλλειψη νερού, τα υποβαθμισμένα εδάφη, δημιουργώντας είδη τα οποία μπορούσαν να προσαρμοστούν εξαιρετικά σ’ αυτές τις συνθήκες.

Και έτσι, μου δημιουργήθηκε η ιδέα να μπω σε ερευνητικά προγράμματα τα οποία θα χρησιμοποιούσαν τα ελληνικά αυτοφυή, είτε στην αρχιτεκτονική τοπίου, είτε στην κοσμετολογία ή στη θεραπευτική -αν επρόκειτο για αρωματικά φυτά.

Αυτό ήταν ένα από τα πρώτα ερευνητικά προγράμματα, στο οποίο συμμετείχαμε πολλές μεσογειακές χώρες.

Ψάχνοντας τότε στα φυτώρια να βρω τα ελληνικά είδη που είχα προτείνει να δοκιμάσουμε -το ελίχρυσο και τη λυγαριά- ανακάλυψα ότι όχι μόνο δεν υπήρχαν αυτά αλλά δεν υπήρχε τίποτα.

Το μόνο που μπόρεσα να βρω ήταν λίγες λεβάντες κι αυτές εισαγόμενες ποικιλίες.

Αυτή η πραγματικότητα με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι δεν μας έλειπε η έρευνα για το πώς να αξιοποιήσουμε τα ελληνικά φυτά, μας έλειπαν τα ελληνικά φυτά.

Τα οποία πρέπει να τα έχουμε σε φυτώρια, σε επαγγελματικούς χώρους, όπου να μπορεί να τα βρει ο καταναλωτής.

Υπέβαλα έτσι το 1994 ένα ερευνητικό πρόγραμμα διασυνοριακής δράσης, με θέμα τη δημιουργία του Βοτανικού Κήπου κι ενός Κέντρου Ερευνας για τη Βαλκανική Χλωρίδα.

Το αποτέλεσμα ήρθε τον Μάιο του 2001, οπότε καταφέραμε να εγκαινιάσουμε τον Βαλκανικό Βοτανικό Κήπο Κρουσσίων, και τον Δεκέμβριο του 2001 που εγκαινιάσαμε το Κέντρο Ερευνας για τη Βαλκανική Χλωρίδα στη Θέρμη. Ετσι ξεκίνησαν και έγιναν όλα.

Γι’ αυτό τώρα κι εδώ στον Κήπο μας δίνουμε την ευκαιρία όχι μόνο στους φυτωριούχους που πουλούσαμε μέχρι τώρα αλλά και στον κάθε πολίτη να προμηθευτεί για τον κήπο του πιστοποιημένα ελληνικά φυτά❞.

Φυσική και πολιτιστική μας κληρονομιά, η ελληνική χλωρίδα

❝ Η χλωρίδα του τόπου μας είναι η φυσική αλλά και η πολιτιστική μας κληρονομιά.

Και αυτό προσπαθούμε να περάσουμε στον κόσμο μέσω των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που διοργανώνουμε στον ΒΒΚΚ.

Να περάσουμε τη γνώση πως, αν προστατεύσεις το φυσικό σου περιβάλλον, ουσιαστικά ενισχύεις συστήματα τα οποία σε βοηθούν να επιβιώσεις σε δύσκολες συνθήκες.

Αν συνεχόμενα υποβαθμίζεις το περιβάλλον σου, τότε επιτρέπεις στους φυσικούς σου εχθρούς να πολλαπλασιαστούν.

Το φυσικό μας περιβάλλον μάς βοηθάει να ενισχύσουμε τη ζωή μας, να αντιμετωπίσουμε προβλήματα που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή, στέκεται αρωγός της υγείας μας.

Θέλουμε να δώσουμε στον Ελληνα τη δυνατότητα να αντιληφθεί πως διατηρώντας το περιβάλλον βοηθάει την ίδια του τη ζωή.

Προκειμένου να περάσουμε αυτήν την πληροφορία και γνώση, δημιουργήσαμε περιβαλλοντικά εκπαιδευτικά προγράμματα που απευθύνονται σε πολίτες αλλά και σχολεία με συγκεκριμένη θεματολογία.

Δίνουμε όμως και σεμινάρια κατάρτισης που αφορούν τα ελληνικά αρωματικά φυτά, την καλλιέργεια και τη μεταποίησή τους.

Οι εισηγητές των σεμιναρίων είναι ερευνητές και επιστήμονες του ΕΛΓΟ-Δήμητρα, αλλά και εξωτερικοί συνεργάτες από τον χώρο των ΑΕΙ, ΑΤΕΙ και από ιδιωτικούς φορείς.

Στον ΒΒΚΚ υλοποιούνται πολλά ερευνητικά προγράμματα που έχουν θέμα τη διατήρηση και αξιοποίηση σημαντικών αυτοφυών ή και ενδημικών ειδών της Ελλάδας, όπως είναι το τσάι του βουνού, η ρίγανη, το ελληνικό φασκόμηλο, το ελληνικό θυμάρι, το κρίταμο κ.ά.

Στο εργαστήριο πραγματοποιούμε ακόμη σεμινάρια γευσιγνωσίας ελληνικών ροφημάτων αλλά και δημιουργίας μιγμάτων με ελληνικά αρωματικά φυτά και καρπούς για συγκεκριμένες χρήσεις.

Με το ίδιο σκεπτικό, δηλαδή την ενημέρωση των πολιτών, βγάζουμε κάθε χρόνο ένα ημερολόγιο, πάντα με διαφορετικό θέμα (τα ελληνικά φυτά, τη βιοποικιλότητα, τα φυτά που απειλούνται με εξαφάνιση, τα φυτά και τις χρήσεις τους, τους Βοτανικούς Κήπους κ.ά.).

Φέτος, παρουσιάζουμε τα ελληνικά φυτά και καρπούς που εμείς θεωρούμε και ονομάζουμε ελληνικές υπερτροφές❞.

Η αξιοποίηση της ελληνικής βιοποικιλότητας φέρνει οικονομικά οφέλη

«Τα ελληνικά αρωματικά φυτά είναι μοναδικά στον κόσμο, άκρως ανταγωνιστικά και πρέπει να βρούμε έναν έξυπνο τρόπο να τα αξιοποιήσουμε.

Γιατί να κερδίζουν άλλοι εκατομμύρια με δικά μας φυτά κι εμείς ως χώρα να μην αξιοποιήσουμε τον θησαυρό που έχουμε στα χέρια μας;

Εβδομήντα φυτώρια της Ευρώπης πουλούν ελληνικά ενδημικά, μεταξύ των οποίων και στενότοπο ενδημικό του Αγ. Ορους.

Από το δίκταμο κερδίζουν εκατομμύρια. Εμείς ως χώρα κι εγώ, από τη θέση μου ως εθνική εκπρόσωπος, σε συνεργασία με άλλους συναδέλφους, ήρθαμε σε επαφή με όλες αυτές τις επιχειρήσεις και Κήπους, απαιτώντας να μας εξηγήσουν την προέλευση των ελληνικών φυτών που είχαν στα χέρια τους.

Ή θα μας έστελναν duplicata προκειμένου να επισημοποιήσουν το φυτικό υλικό ή θα περνάγαμε σε νομικές διαδικασίες.

Αυτό είχε αποτέλεσμα οι Βοτανικοί Κήποι της Ουψάλας στη Σουηδία και της Βόννης στη Γερμανία αλλά και κάποιοι ακόμα να μας στείλουν σπέρματα των ελληνικών ενδημικών που διατηρούσαν (επαναπατρισμός των ελληνικών αυτοφυών ειδών).

Εμείς στον ΒΒΚΚ, λοιπόν, θα γιορτάσουμε την Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας (22 Μαΐου) και Περιβάλλοντος (5 Ιουνίου) στις 11 Ιουνίου 2017 με διάφορα δρώμενα.

Με περιηγήσεις στον Κήπο αφιερωμένες στη βιοποικιλότητα, εργαστήρια γνωριμίας με τα ελληνικά φυτά αλλά και προσφορά ελληνικών φυτών, εκθέσεις και παρουσίαση προιόντων με βάση τα φυτά».

● Τι θέλετε να περάσετε ως μήνυμα όχι μόνο επ’ ευκαιρία του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Βιοποικιλότητας;

«Υποστηρίξτε τη λειτουργία των Βοτανικών Κήπων. Ετσι υποστηρίζετε τη ζωή και το μέλλον των επόμενων γενιών.

Να θυμάστε: Σε δύσκολες στιγμές, προσωπικές, κοινωνικές και πολιτικές, η επαφή με τη φύση σε οδηγεί στη λύση!».

 Info:

■ Η περιοχή στην οποία βρίσκεται ο ΒΒΚΚ ανήκει σε μια ζώνη που περιλαμβάνεται στο Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών Φύση 2000 (Natura 2000).

■ Ο ΒΒΚΚ τελεί υπό την αιγίδα του Ινστιτούτου Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων, που ανήκει στον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό-Δήμητρα.

■ Οι στόχοι του Βαλκανικού Βοτανικού Κήπου Κρουσσίων είναι κυρίως η αξιοποίηση του εθνικού φυσικού μας πλούτου, μέσα από τη διεξαγωγή εφαρμοσμένης έρευνας και τη διάχυση των αποτελεσμάτων της. Πολιτική του είναι η διατήρηση μόνο των αυτόχθονων φυτών, με πρώτη επιλογή τη διατήρηση και την προστασία των σημαντικών φυτικών ειδών -όσων δηλαδή έχουν χαρακτηριστεί σπάνια, απειλούμενα, τρωτά, τοπικά, ελληνικά ή βαλκανικά ενδημικά, taxa που προστατεύονται από την εθνική ή τη διεθνή νομοθεσία ή περιλαμβάνονται σε καταλόγους προστατευμένων ειδών.

■ Ολα τα φυτά έχουν συλλεχθεί από το φυσικό τους περιβάλλον. Επειτα από έρευνα πολλαπλασιάστηκαν και διατηρούνται σε μητρικές φυτείες στο Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών Ειδών του ΕΛΓΟ-Δήμητρα (Θέρμη, Ν. Θεσσαλονίκης) ως πολύτιμος φυτογενετικός πόρος.

Τηλ. επικοινωνίας: 2310-471613

Αγοράζουμε πιστοποιημένα ελληνικά φυτά για τον κήπο μας

O Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων και το Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών Ειδών (ΕΠΑΑΑΕ) του ΕΛΓΟ-Δήμητρα συλλέγει, διατηρεί και αναπαράγει είδη της ελληνικής χλωρίδας με αρωματική, φαρμακευτική, μελισσοκομική και καλλωπιστική χρήση.

Πολλαπλασιαστικό φυτικό υλικό αυτών των ειδών διατίθεται προς πώληση σε φυτοδοχεία όγκου 0,33 l και 2,5 l.

Ολα τα είδη που πωλούνται έχουν «κωδικό πρόσβασης», που δηλώνει με επιστημονική τεκμηρίωση τη βοτανική ονομασία και την προέλευσή τους (πληροφορίες συλλογής).

Ολα ανεξαιρέτως συνοδεύονται από πρωτόκολλο αναπαραγωγής, τριπλότυπο δελτίο διάθεσης πολλαπλασιαστικού υλικού και ετικέτα προμηθευτή.

Στην ιστοσελίδα του ΒΒΚΚ θα βρείτε πληροφορίες για τα είδη που διατίθενται καθώς τις τιμές πώλησής τους.

Για επιπλέον διευκρινίσεις μπορείτε να επικοινωνήσετε στο [email protected] και στα 2310-471613 εσωτ. (0) 222 & (0) 220.

Ορχιδέες, οι πρωταγωνίστριες του δρυοδάσους

Ο ΒΒΚΚ έχει πολλά αυτοφυή είδη ορχιδέας, τη fritilaria pontica, που είναι και το λογότυπό του, κρόκους, μούσκαρι κ.ά.

Οι ορχιδέες οφείλουν το όνομά τους στο σχήμα των κονδύλων τους, που μοιάζουν με όρχεις.

Στην αρχαιότητα σχετίζονταν με τους Σάτυρους και τους Σειληνούς, που ήταν συνοδοί του θεού Διονύσου.

Ετσι, στις ορχιδέες αποδίδονταν και αφροδισιακές ιδιότητες.

Ο Διοσκουρίδης είχε παρατηρήσει τη διαφορά στο μέγεθος των δύο κονδύλων του φυτού και θεωρούσε ότι αν οι μεγαλύτεροι τρώγονταν από άνδρες προκαλούσαν τη γέννηση αγοριών, αντίστοιχα αν οι μικρότεροι τρώγονταν από γυναίκες, τη γέννηση κοριτσιών.

Προφανώς η αντίληψη αυτή διασώθηκε από την παράδοση μέχρι τους νεοελληνικούς χρόνους, όπως προδίδει η άλλη ονομασία τους, «σερνικοβότανα».

Ορισμένες ορχιδέες ονομάζονται σαλέπια, γιατί οι κόνδυλοί τους, αφού αποξηρανθούν και κονιορτοποιηθούν, χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ενός παχύρρευστου ποτού που δρα ως μαλακτικό για τον λαιμό (σαλέπι).

Στην Ευρώπη υπάρχουν 250 είδη ορχιδέων, 76 από τα οποία συναντάμε στη Χίο.

Το νησί έχει ιδιαίτερα πλούσια χλωρίδα με συνολικά 1.260 taxa (είδη και υποείδη).

Η Χίος, στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης, αποτελεί συχνά το ανατολικότερο ή δυτικότερο όριο εξάπλωσης κάποιων ειδών, ενώ έχει να παρουσιάσει ακόμα και είδη που δεν παρατηρούνται σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.

Οι ορχιδέες φύονται σε όλο σχεδόν το νησί. Τις συναντάμε σε ευρύ φάσμα βιοτόπων, από τις παραθαλάσσιες περιοχές έως και τα ψηλά βουνά.

Στο Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών Ειδών του Κέντρου Γεωργικής Ερευνας Β. Ελλάδας φιλοξενούνται 28 είδη ορχιδέων, από τα οποία 18 είναι από τη Χίο.

Μεταξύ αυτών υπάρχουν τα σπάνια Ophrys sitiaca, Οrchis provincialis, Οphrys minutula και Οphrys ferrumequinum.

Τα είδη αυτά, όπως και πολλά άλλα σπάνια αυτοφυή του ελλαδικού χώρου διατηρούνται στον χώρο του εργαστηρίου με σκοπό τη μελέτη, τον πολλαπλασιασμό και την εγκατάστασή τους στο Βαλκανικό Βοτανικό Κήπο Κρουσσίων.

⁕ Οι πληροφορίες αναπαράγονται αυτούσιες από άρθρο των: δρος Ελένης Μαλούπα, τακτικής ερευνήτριας, και Αντώνη Καρύδα, MSc, γεωπόνου – περιβαλλοντολόγου.