Πρέπει όμως αυτή την ώρα της μεγάλης δοκιμασίας να σταθούμε όλοι μας όρθιοι. Να προστατεύσουμε τη Δημοκρατία και τους θεσμούς της. Σε ό,τι με αφορά, εγώ μια ευχή έχω να εκφράσω. Να είναι το αίμα του Παύλου Μπακογιάννη το τελευταίο αίμα που χύνεται άδικα σε αυτόν τον τόπο
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
Από την ομιλία του στη Βουλή την αποφράδα ημέρα της δολοφονίας του Παύλου Μπακογιάννη
Σε ηλικία 99 ετών έφυγε από τη ζωή ο πρώην πρωθυπουργός και πατέρας του προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Ο Κώστας Μητσοτάκης ήταν προικισμένος με πολλά χαρίσματα και αρετές είχε το χάρισμα της ευφράδειας, στον γραπτό ή τον προφορικό λόγο, κράτησε «το πνεύμα ανοικτό προς όλες τις κατευθύνσεις», επεδίωξε τον ανοικτό διάλογο και παράλληλα προάσπισε με σθένος πάντοτε και ευθύτητα τις φιλελεύθερες ιδέες του.
Η απόφαση να αναμειχθεί ενεργά στην πολιτική ήταν στενά συνυφασμένη με την πεποίθησή του στην ανάγκη εκφοράς ενός συγκεκριμένου, νέου πολιτικού λόγου που, στη μακρά πολιτική του σταδιοδρομία, υπήρξε πάντοτε επίκαιρος, ουσιαστικός και διαμετρικά αντίθετος με τη δημαγωγία.
Η πιο μεγάλη λύπη της ζωής του ήταν η απώλεια της πολυαγαπημένης του συζύγου, στήριγμα και σκέπη του πολυτάλαντου και πολυάσχολου Κώστα Μητσοτάκη («τον χαμό της οποίας δεν ξεπέρασα ποτέ», όπως είχε πει). Λάτρεψε τα παιδιά και τα εγγόνια του, τους φίλους και τους συνεργάτες του, τους απλούς καθημερινούς ανθρώπους. Η συμφιλίωση και το μέλλον του Τόπου ήταν οι σταθεροί πυλώνες της πολιτικής του ζωής.
Το πρόσωπό του έλαμπε από την ευφροσύνη που τον διακατείχε, όταν με στόχο την Εθνική Συμφιλίωση, συνομιλούσε σχεδόν αδελφικά με τον Χαρίλαο Φλωράκη, τον Λεωνίδα Κύρκο, τον Γρηγόρη Γιάνναρο, τον Φώτη Κουβέλη, τον αγαπημένο του Γιάννη Βούλτεψη, τον μέγιστο Μίκη Θεοδωράκη και τον αγαπημένο και αδικοχαμένο Παύλο Μπακογιάννη που πρωταγωνιστούσε στην ανάγκη να κλείσουν άμεσα οι αιματοβαμμένες πληγές του Εθνους.
Ως στέλεχος της Εθνικής Αντίστασης, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ανέλαβε σημαντικές πολιτικές πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση της συνεννόησης των αντιστασιακών οργανώσεων, της Εθνικής Οργάνωσης Κρήτης (ΕΟΚ) και του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ), για την αποφυγή του εμφυλίου πολέμου. Κάτι που τελικά επετεύχθη για το διάστημα εκείνο μόνο στην Κρήτη.
Για τον σκοπό αυτό, στις 7 Νοεμβρίου 1943 υπεγράφη στο Θέρισο συμφωνία μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων ΕΟΚ και ΕΑΜ, την οποία διαπραγματεύτηκαν και υπέγραψαν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης από την πλευρά της ΕΟΚ και ο Μιλτιάδης Πορφυρογένης από την πλευρά του ΕΑΜ. Σαράντα χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, στις 30 Αυγούστου 1989, το ελληνικό Κοινοβούλιο προχώρησε στην ψήφιση νομοσχεδίου για την «άρση των συνεπειών του εμφυλίου πολέμου 1944-1949».
Πώς να ξεχάσει κανείς την απαράμιλλη αταραξία του σ’ όλες τις δοκιμασίες που περνούσε και κυρίως στην καθημερινή επιθετικότητα που δεχόταν. Ελεγε «η αξιοπρέπεια του ανθρώπου δεν κερδίζεται με δικαστικές αποφάσεις» και δεν άκουγε κανέναν για να καταφύγει στα δικαστήρια, ακόμη κι αυτούς που τον αγαπούσαν αληθινά.
Είχε πραγματική αγωνία για τη Δικαιοσύνη και την Οικονομία, τη Θράκη, για την εθνική μας επιβίωση, το δημογραφικό, την εγκατάσταση των Ποντίων από την πρώην ΕΣΣΔ, τα ελληνοτουρκικά και το Μακεδονικό και έμεινε, όμως, πάντα σταθερός στον δρόμο της παρρησίας, της προσφοράς και του αγώνα και των αξιών του, που υπεράσπισε πάντα στη ζωή του.
Στους δύσκολους δρόμους, που βάδισε πολλές φορές μόνος, υπήρξε ήρεμος και νηφάλιος, έδρασε με στόχο την Εθνική Συνεννόηση κατά τη μακρά και πολυτάραχη διαδρομή του. Υπήρξε πρωτεργάτης της νεότερης Ελληνικής Ιστορίας και πρωταγωνιστής στη διαμόρφωση της σύγχρονης Ελλάδας.
Είχε, πάντα απλό, στοχαστικό, μειλίχιο, ύφος με τον καλό του λόγο για όλους, ακόμη και γι’ αυτούς που τον πόνεσαν και τον πίκραναν. Η σοφία του και ο τρόπος που έβλεπε τα πράγματα ήταν πραγματικά εντυπωσιακοί. Προειδοποίησε για τους κινδύνους που έκρυβε η ευδαιμονία των δανεικών. Στην ομιλία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στη Βουλή, το 1994, όπου είχε προβλέψει την προσφυγή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, προέβλεψε τα δεινά που ακολούθησαν και γι’ αυτό λοιδορήθηκε άγρια.
Είναι χαρακτηριστικά όσα είπε στην τελευταία ιστορική ομιλία του, με την οποία αποσύρθηκε από την ενεργό πολιτική την Παρασκευή 23 Ιανουαρίου του 2004: «Τον αγώνα αυτόν θα τον δώσουμε όλοι μαζί. Ολοι μαζί για την Ελλάδα που αξίζουμε. Ολοι μαζί για την Ελλάδα που μπορούμε. Ολοι μαζί θα ιδούμε τις αμυγδαλιές ν’ ανθίζουν, τα μάρμαρα να λάμπουν στον ήλιο, τη θάλασσα να κυματίζει, λίγο ακόμα, να σηκωθούμε λίγο ψηλότερα».
Στο μεγάλο ταξίδι του στην Αιωνιότητα δεν έχουμε άλλα λόγια: ο Κώστας Μητσοτάκης έφυγε, αλλά άφησε πίσω του στη μνήμη μας ανεξίτηλα χαραγμένη τη ευγενική μορφή του και τις φιλελεύθερες ιδέες του. Η Ιστορία, στην οποία ανήκει ο τελευταίος λόγος, θα τον κρίνει μαζί με τους μεγάλους Ελληνες πρωταγωνιστές της γενιάς του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
* Πρώην υπηρεσιακός υπουργός Επικρατείας
