Η οριοθέτηση των χώρων αρχαιολογικού και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος είναι ο πιο σύντομος και κυρίως ο πλέον ασφαλής δρόμος για να προχωρήσει η αξιοποίηση του ακινήτου των 6.200 στρεμμάτων στο Ελληνικό.
Η παράκαμψη των διαδικασιών που προβλέπει η νομοθεσία θα οδηγήσει σε δικαστικές εμπλοκές και το πρώτο βήμα έγινε ήδη με την προσφυγή που κατατέθηκε στο ΣτΕ γιατί δεν κηρύχθηκαν διατηρητέα σημαντικά κτίρια τα οποία συνδέονται άρρηκτα με την ιστορία του παλιού αεροδρομίου.
Στην προστασία των συμφερόντων του Δημοσίου στοχεύει και η ερώτηση 18 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, που ζητά την οριοθέτηση των ζωνών αρχαιολογικού ενδιαφέροντος αφού η συμφωνία που υπέγραψε τον Νοέμβριο του 2014 το ΤΑΙΠΕΔ με τον επενδυτικό όμιλο προβλέπει καταβολή γενναίων αποζημιώσεων σε περίπτωση που ευρήματα έρθουν στο φως σε θέσεις που δεν έχουν προκαθοριστεί.
Αυτό ήταν και το μέλημα της αρμόδιας υπηρεσίας του υπουργείου Πολιτισμού, η οποία είχε εκπονήσει μελέτη για το σύνολο της έκτασης, αλλά το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), που είχε συνεδριάσει το καλοκαίρι του ίδιου έτους, εξέτασε μόνο την περίπτωση της χερσονήσου του Αγίου Κοσμά, όπου έχουν βρεθεί σημαντικές αρχαιότητες.
Στα όρια του παλιού αεροδρομίου, όπως καταδεικνύουν παλιότερες ανασκαφές, βρίσκονταν τρεις σημαντικοί οικισμοί της αρχαιότητας.
Πρόκειται για τους δήμους του Αλιμνούντα, στον οποίο γεννήθηκε ο Θουκυδίδης και βρίσκεται στον σημερινό Αλιμο, του Ευωνύμου, στη σημερινή περιοχή Ελληνικού-Αργυρούπολης, και της Αιξωνής που ήταν στην περιοχή της Γλυφάδας.
Οι έρευνες της ΚΣΤ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού έχουν παρουσιάσει τεκμήρια σύμφωνα με τα οποία στην περιοχή υπήρχαν οικισμοί από την πρωτοελλαδική εποχή, ενώ γνώρισε ιδιαίτερη ακμή τον 3ο π.Χ. αιώνα.
150 αρχαίοι τάφοι
Ενα δείγμα των άγνωστων αρχαιοτήτων ήρθε στο φως το 2004 κατά την κατασκευή της γραμμής και του αμαξοστάσιου του τραμ.
Αναδείχτηκαν 150 τάφοι που χρονολογούνται στον 7ο και τον 4ο π.Χ. αιώνα, ενώ θεωρούνται εφάμιλλοι αυτών του Κεραμεικού.
Σε έναν από αυτούς εντοπίστηκαν πάνω από 300 κτερίσματα και μια εντυπωσιακή υδρία. Βρέθηκε επίσης αετωματική στήλη με επιγραφή, που συγκαταλέγεται στα σημαντικά τεκμήρια μιας αρχαιολογικής ανασκαφής.
Ολα αυτά δεν αποτελούν τροχοπέδη, αλλά πολύτιμη «προίκα» που μπορεί να αξιοποιηθεί από τους επενδυτές.
Με την ερώτησή τους οι 18 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ προτείνουν να δημιουργηθούν ειδικές διαδρομές και ζώνες πρασίνου που θα συνδέονται με τα αρχαιολογικά ευρήματα και θα αποτελούν πόλο έλξης για επισκέπτες.
Δικαστικές εμπλοκές μπορεί να προκύψουν με την περιορισμένης κλίμακας κήρυξη διατηρητέων νεότερων κτιρίων που συνδέονται με την ιστορία του παλιού αεροδρομίου.
Ομάδα ειδικών του εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου, με υπεύθυνο τον καθηγητή Νίκο Μπελαβίλα, παρέδωσε ολοκληρωμένη μελέτη για τον κτιριακό πλούτο που υπάρχει.
Διατηρητέα έχουν κριθεί μόνο ορισμένα, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτή του Ανατολικού Αεροσταθμού, έργο της δεκαετίας του 1960 που φέρει την υπογραφή του μοντερνιστή Ε. Σααρίνεν.
«Ξεχάστηκαν» όμως τα πέντε κτίρια που βρίσκονται σε κατάφυτη έκταση δίπλα στη λεωφόρο Ποσειδώνος.
Κατασκευάστηκαν το 1932 για τις ανάγκες του Αμερικανικού Κολλεγίου Θηλέων, το οποίο μεταφέρθηκε και λειτουργεί στην Αγία Παρασκευή στεγάζοντας εδώ και χρόνια τα γραφεία της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).
Τα επενδυτικά σχέδια που έχουν γίνει γνωστά προβλέπουν την κατεδάφισή τους για τη δημιουργία συγκροτήματος που θα φιλοξενεί, μεταξύ άλλων, και το καζίνο.
Χωρίς προστασία έμεινε και το αθλητικό συγκρότημα του Αγίου Κοσμά, που είχε σχεδιάσει ο διάσημος πολεοδόμος Κωνσταντίνος Δοξιάδης και αποτελούσε μέρος του γενικότερου προγράμματος ανάπτυξης του παραλιακού μετώπου.
Δεν περιλαμβάνονται επίσης στα διατηρητέα ο παλιός Πύργος Ελέγχου και το βασικό κτίριο του πρώην Δυτικού Αεροσταθμού, που είναι έργο του καθηγητή Θουκυδίδη Βαλεντή, από τους πρωτεργάτες της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.
Προσφυγές για το περιβάλλον
Η «Εφ.Συν.» φέρνει στο φως και μια ξεχασμένη οικολογική παράμετρο. Μπορεί ανώνυμοι «κύκλοι» της αγοράς να κάνουν λόγο για τους… Ιντιάνα Τζόουνς του Ελληνικού, ασκώντας κριτική στο δασαρχείο του Πειραιά να κάνει τα «στραβά μάτια», αλλά αν οι υπηρεσίες του δεν τηρήσουν με θρησκευτική ευλάβεια τη δασική νομοθεσία είναι βέβαιο ότι οι επενδυτές θα βρεθούν μπροστά σε μπαράζ δικαστικών προσφυγών.
Σημειωτέον ότι τη γνωμοδότηση του δασαρχείου έχουν ζητήσει, ως όφειλαν, το ΤΑΙΠΕΔ και η «Ελληνικόν Α.Ε.».
Η οριοθέτηση των ζωνών με οικολογικό ενδιαφέρον προτείνεται και με την υπ’ αριθμόν 337/2016 πολυσέλιδη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ), που έχει στα χέρια της η «Εφ.Συν.».
Αναφέρεται ότι το Ελληνικό περιλαμβάνεται στις ζώνες αναδάσωσης που είχαν οριστεί για ολόκληρη την Αττική το 1934 με απόφαση του τότε υπουργού Γεωργίας και επομένως πρέπει να ληφθεί υπόψη στην έγκριση που ετοιμάζει το δασαρχείο Πειραιά.
Αποφαίνεται επίσης ότι στον χώρο έχουν γίνει τεχνητές αναδασώσεις και επομένως το Δημόσιο οφείλει να το λάβει υπόψη στους σχεδιασμούς του, όπως και ο επενδυτής που χαρακτηρίζεται διάδοχός του.
Αφορά φυτεύσεις που είχαν γίνει πριν από την ψήφιση του Συντάγματος του 1975, αλλά και όσες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο της ολυμπιακής προετοιμασίας στην παράκτια ζώνη του αθλητικού κέντρου στον Αγιο Κοσμά.
Στη γνωμοδότηση διευκρινίζεται πάντως ότι η εκτίμηση αυτή «δεν συνεπάγεται την αυτόματη υπαγωγή της έκτασης στους περιορισμούς της δασικής νομοθεσίας».
Η γνωμοδότηση εκδόθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου, σε χρόνο ρεκόρ, έπειτα από ερωτήματα που είχε υποβάλει ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος Σωκράτης Φάμελλος.
«Δεν καθυστερήσαμε. Τηρούμε τους νόμους και αυτό είναι υπέρ του δημοσίου συμφέροντος αλλά και της επένδυσης» είπε χθες στους δημοσιογράφους και αποκάλυψε ότι η αντιπολίτευση κάνει κριτική στην κυβέρνηση ότι καθυστερεί την έγκριση της περιβαλλοντικής μελέτης, η οποία δεν έχει ακόμη υποβληθεί από τον επενδυτή!
