Γεννήθηκε με το ξέσπασμα της Οκτωβριανής Επανάστασης στη Ρωσία και πέθανε στην επέτειο των εκατό χρόνων από τότε. Κι έτσι, κατά κάποιον τρόπο, ο Πάνος Δημήτριου συνέδεσε ακόμη και τον θάνατό του με τον στόχο στον οποίο είχε αφιερώσει ολόκληρη τη ζωή του, αφού με το κομμουνιστικό κίνημα στην Ελλάδα είχε συνδεθεί από τα νεανικά του χρόνια.
Είναι σχεδόν αδύνατο να συμπυκνώσει κανείς το βιογραφικό του σε λίγες λέξεις: διώχθηκε από τη δικτατορία Μεταξά, πέρασε από τα γερμανικά στρατόπεδα, την αντίσταση και τον εμφύλιο, πρωταγωνιστής της διάσπασης του ΚΚΕ το 1968 και της ίδρυσης του ΚΚΕ εσ. είδε τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης αλλά και την άνοδο στην κυβέρνηση της Αριστεράς στην Ελλάδα.
Οπως είχε γράψει γι’ αυτόν ο ιστορικός Φίλιππος Ηλιού στην εισαγωγή του στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του Δημητρίου «Εκ Βαθέων», «έζησε στο κέντρο των εξελίξεων, των αποφάσεων και των επιλογών που σφράγισαν την ιστορία των Ελλήνων κομμουνιστών και την ιστορία του τόπου».
«Είχα την τύχη να συμμετέχω ενεργά σε ιστορικά γεγονότα που έγιναν στη χώρα», σημείωνε ο Πάνος Δημητρίου μιλώντας στον γράφοντα -σε αδημοσίευτη συνέντευξη πριν από 18 χρόνια- και συμπλήρωνε:
«Είμαι κομμουνιστής, όχι ενταγμένος στο τριτοδιεθνιστικό κίνημα, αλλά στη βάση των ιδεών όπως τις επεξεργάστηκε ο Μαρξ και οι οποίες εξακολουθούν να συγκινούν και να εμπνέουν, κι ας κατέρρευσε το κακέκτυπο του υπαρκτού σοσιαλισμού».
Με ανακοίνωσή του ο πρόεδρος της Βουλής, Νίκος Βούτσης, εξέφρασε τη θλίψη του και τα θερμά συλλυπητήριά του στους οικείους του Δημητρίου.
Στην αποχαιρετιστήρια ανακοίνωσή της η Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, αφού αναφέρεται στο βιογραφικό του εκλιπόντος, τονίζει ότι «υπήρξε μια μεγάλη ιστορική προσωπικότητα.
Με τους αγώνες του, τη στάση ζωής του, την πολύτιμη σκέψη του, συνέβαλε αποφασιστικά στη θεμελίωση και την εδραίωση του ανανεωτικού κομμουνιστικού ρεύματος στη χώρα μας, και μας αφήνει μια πολύτιμη παρακαταθήκη».
Αποχαιρετισμοί
Η Νομαρχιακή Επιτροπή Α’ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ –οργάνωση με την οποία ο Δημητρίου διατηρούσε όσο ζούσε πάντα ιδιαίτερες προσωπικές και πολιτικές σχέσεις– υπενθυμίζει ότι «ήταν από εκείνους που διέγνωσαν τα αδιέξοδα και τις αντιφάσεις του κινήματος το οποίο ακολουθούσε με δογματικό τρόπο την πολιτική του ΚΚΣΕ και της ΕΣΣΔ. Κατά συνέπεια, μαζί με τους Μήτσο Παρτσαλίδη και Ζήση Ζωγράφο, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην κρίση και τη διάσπαση του ΚΚΕ το 1968 στη 12η Ολομέλεια» και πως «με τα δύο βιβλία του, “Η διάσπαση του ΚΚΕ” (1975) και “Εκ βαθέων” (1997), κατέθεσε την ιστορική του γνώση και την κριτική του θέση για την πορεία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος».
Τέλος σε ανακοίνωσή της η ΔΗΜΑΡ τονίζει ότι «αγωνίστηκε αταλάντευτος και με αυταπάρνηση για τις ιδέες της κοινωνικής δικαιοσύνης, για τις ιδέες του σοσιαλισμού με Δημοκρατία και Ελευθερία. Ακολουθώντας όλα τα εγχειρήματα της ανανεωτικής Αριστεράς, κατέθεσε ολόκληρη τη ζωή του στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες με ιδιαίτερη σεμνότητα, όπως άλλωστε και έζησε». Αποχαιρετισμός και από την Εταιρεία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων (ΕΔΙΑ) 1940-1974 Κ. & Δ. Μακεδονίας, της οποίας ήταν ιδρυτικό μέλος και πρώτος αντιπρόεδρός της.
Η κηδεία του θα γίνει σήμερα, στη 1 μετά το μεσημέρι, στη Θέρμη.
