Οι 300 και τα 70 ενοχικά χρόνια

Προσκύνημα και αναμέτρηση με το οχληρό κομμάτι του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης ήταν και φέτος η Πορεία Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος από την πλατεία Ελευθερίας μέχρι τον Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό.

Εχουν περάσει 74 χρόνια από τότε που έφευγε το πρώτο βαγόνι για τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης κι είναι μόλις η πέμπτη πορεία που γίνεται στην πόλη που έχασε το 1/3 των πολιτών της στα κρεματόρια. Τριακόσιοι ήταν οι παρόντες φέτος κι είχες την αίσθηση ότι τους ακολουθούσε η οργανωμένη σιωπή των περασμένων 70 χρόνων.

«Συνεχίζω να απορώ και να ντρέπομαι που τόσο αργήσαμε ως πόλη να αναγνωρίσουμε το τραύμα σας: την έλλειψη συμπαράστασης όταν εκτοπιζόσασταν, την ψυχρή υποδοχή που σας επιφυλάξαμε όταν επιστρέψατε και για πολλά χρόνια μετά», είπε ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, ξορκίζοντας ένα κομμάτι συλλογικών ενοχών, αλλά και της αδιανόητης αποσιώπησης των περασμένων δεκαετιών.

Ο δήμαρχος ήταν ο μόνος που αναφέρθηκε στο θέμα της ιθαγένειας των τελευταίων επιζώντων και των απογόνων τους και τη νομοθετική ρύθμιση που ψηφίστηκε την περασμένη εβδομάδα -με απούσα εκ… παραδρομής τη Ν.Δ.- αποδίδοντας μάλιστα δημοσίως τα εύσημα στον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Τριαντάφυλλο Μηταφίδη, που είχε πάρει τη σχετική πρωτοβουλία.

Ο Δαυίδ Σαλτιέλ

Στο ίδιο κλίμα η επισήμανση του προέδρου της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Δαυίδ Σαλτιέλ, που θύμισε ότι όσο έφευγαν οι συρμοί του θανάτου, «19 φορές μέσα σε έξι μήνες, κι όμως με εξαίρεση το διάβημα του αρχιεπίσκοπου Αθηνών Δαμασκηνού και 30 προέδρων οργανώσεων και ιδρυμάτων, για να μπει τέλος στην επιχείρηση εξόντωσης των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, δεν υπήρξε καμία άλλη διαμαρτυρία με δημόσιο και μαζικό χαρακτήρα προς τις Αρχές κατοχής και τον πρωθυπουργό της κατοχικής κυβέρνησης».

Το «παρών» έδωσε χθες στην εκδήλωση ο υπουργός Παιδείας, Ερευνας και Θρησκευμάτων, Κώστας Γαβρόγλου, ο οποίος τόνισε πως «οι τραγικές αυτές μνήμες πρέπει να μας αναγκάσουν να σκεφτούμε το μέλλον της Ευρώπης και του τόπου μας, ώστε να δημιουργηθεί ένα σκληρό μέτωπο ενάντια στον φασισμό».

Η ιστορικός Ρίκα Μπενβενίστε αναφέρθηκε στο ιστορικό καθιέρωσης της Ημέρας Μνήμης και, κυρίως, διερωτήθηκε αν μπορεί σε ανάλογες τελετές «η μνημόνευση του Ολοκαυτώματος να κεντρίσει την ηθική της προσωπικής ευθύνης για τον πόνο και τα πάθη του άλλου».

Για να απαντήσει «δεν το γνωρίζω. Ξέρω ωστόσο ότι είναι δικαίωμα και προνόμιό μας η αντίσταση στο χρόνο, στο χρόνο που καθώς περνά κλείνει τις πληγές, αλλά απειλεί να σβήσει και την ηθική τους σημασία».

Πάντως, η μοναδική αναφορά στο θέμα των αποζημιώσεων των θυμάτων έγινε από τη δημοτική παράταξη «Ανοιχτή Πόλη», η οποία είχε και σχετικό πανό στο οποίο αναφερόταν: «Τα ναζιστικά εγκλήματα δεν παραγράφονται. Αποζημίωση των θυμάτων τώρα».