Η εκπαίδευση εξακολουθεί να αποτελεί βασική επένδυση για την ελληνική κοινωνία καταφέρνοντας –παρά τις δυσκολίες– να συγκρατεί τη μαθητική διαρροή σε χαμηλά και διαρκώς μειούμενα ποσοστά, κάτω και από τον κοινοτικό μέσο όρο.
Την ίδια στιγμή βέβαια το υπαρκτό φαινόμενο της μαθητικής διαρροής επιβεβαιώνει τις κοινωνικές ανισότητες και τις αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος.
Είναι περισσότερα τα αγόρια που εγκαταλείπουν το σχολείο και κυρίως όταν φτάνουν στο Γυμνάσιο (35% περισσότερο), είναι η υποβαθμισμένη επαγγελματική εκπαίδευση που σημειώνει τα υψηλότερα ποσοστά διαρροής (11,02%), είναι οι αστικές περιοχές που σημειώνουν μικρότερα ποσοστά διαρροής έναντι των ημιαστικών και αγροτικών.
Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά εγκατάλειψης, ενώ μαζί με την Αττική και την Κεντρική Μακεδονία συγκεντρώνουν το 60% των μαθητών που εγκαταλείπουν το σχολείο.
Για κάθε αναπτυγμένη κοινωνία, η σχολική εγκατάλειψη αποτελεί φαινόμενο που χρήζει σοβαρής αντιμετώπισης, καθώς θεωρείται δεδομένο πως δεν πρόκειται για επιλογή –εξαιρουμένων των παραδοσιακών διαρροών στις αγροτικές ή νησιωτικές περιοχές– αλλά για αναγκαστική αποχώρηση με χαρακτηριστικά αποκλεισμού από την υποχρεωτική ή την ευρύτερη τυπική εκπαίδευση.
Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα της Ελλάδας την τελευταία περίοδο αναφοράς, 2013-2016, δείχνει όχι μόνο να συγκρατεί αλλά και να μειώνει τη μαθητική διαρροή.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα τελευταία στοιχεία, που δημοσίευσε το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), η μαθητική διαρροή στην Ελλάδα εμφανίζεται ως εξής:
◼ στο Δημοτικό καταγράφονται τα μικρότερα ποσοστά (1,79% στις τρεις πρώτες τάξεις και 1,65% στις τρεις τελευταίες),
◼ στο Γυμνάσιο σαφώς μεγαλύτερο, το 4,23%,
◼ στο Λύκειο κατεβαίνει εντυπωσιακά στο 1,92% ενώ
◼ στην επαγγελματική εκπαίδευση εκτοξεύεται στο 11,02%.
Ωστόσο, σε ό,τι αφορά τον όγκο μαθητών, το Γυμνάσιο χάνει τους περισσότερους μαθητές (καταγράφηκαν 4.338) αφού στα ΕΠΑΛ φοιτά μικρότερος πληθυσμός.
Βασικά συμπεράσματα
1. Ο δείκτης Πρόωρης Εγκατάλειψης του Σχολείου (ΠΕΣ) ακολουθεί τον δείκτη της μαθητικής διαρροής. Από το 2000, οπότε και ήταν το υψηλότερο ποσοστό (18,2%), μειώνεται διαρκώς (με εξαίρεση το 2006) φτάνοντας στο 7,9% το 2015, ενώ η εκτίμηση για το 2016 «πέφτει» στο 6,5%.
2. Τα αγόρια εγκαταλείπουν το σχολείο με μεγαλύτερη συχνότητα από τα κορίτσια και κυρίως στο Γυμνάσιο (35% περισσότερο). Αν μπουν στο Λύκειο, τότε είναι αποφασισμένα να ολοκληρώσουν.
3. Τα μεγαλύτερα ποσοστά μαθητικής διαρροής εμφανίζονται στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας εμφανίζει τα μικρότερα ποσοστά διαρροής, ενώ στην Περιφέρεια Ηπείρου έχουν μειωθεί κατά το ήμισυ την τελευταία δεκαετία και πλέον κινούνται σε χαμηλά επίπεδα.
4. Σε απόλυτους αριθμούς και σταθερά για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, οι περισσότεροι μαθητές που εγκαταλείπουν το σχολείο βρίσκονται στην Αττική. Αναμενόμενο, καθώς το 1/3 του μαθητικού πληθυσμού βρίσκεται στη συγκεκριμένη περιφέρεια. Ακολουθεί για τον ίδιο λόγο η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.
5. Οι μαθητές/τριες που φοιτούν σε τάξη όχι ανάλογη της χρονολογικής τους ηλικίας ή/και επαναλαμβάνουν μία ή περισσότερες φορές μια σχολική τάξη εγκαταλείπουν σε πολύ μεγάλο ποσοστό, το οποίο μπορεί να φτάσει το 80%.
6. Στις περισσότερες περιφέρειες εγκαταλείπουν περισσότερο τα κορίτσια (7 στις 13 – στο Βόρειο Αιγαίο 33%). Το κατά 20% μεγαλύτερο ποσοστό διαρροής των αγοριών έναντι των κοριτσιών στην Αττική αντισταθμίζει τις διαφορές.
7. Στο Γυμνάσιο, το ποσοστό διαρροής των αγοριών είναι 35% μεγαλύτερο από εκείνο των κοριτσιών. Τα μεγαλύτερα ποσοστά (πάνω από 60%) παρουσιάζονται στην Κρήτη και στα νησιά Νοτίου και Βορείου Αιγαίου. Εξαίρεση, μόνο η Δυτική Μακεδονία όπου τα κορίτσια σημειώνουν περίπου 30% μεγαλύτερο ποσοστό διαρροής. Μεγαλύτερο και στα Ιόνια Νησιά αλλά σε ΓΕΛ και ΕΠΑΛ.
8. Σε ό,τι αφορά την Αττική: Στη Δυτική Αττική σημειώνονται τα μεγαλύτερα ποσοστά διαρροής σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και τους τύπους σχολείου. Μόνο στο ΓΕΛ αντίστοιχες αρνητικές επιδόσεις έχουν ο Πειραιάς και η Δ’ Αθήνας.
Την αμέσως χειρότερη (συγκριτικά) επίδοση έχει η Α’ Αθήνας, ιδιαίτερα σε Δημοτικό και Γυμνάσιο (35%).
Στην Α’ Αθήνας εντοπίζεται η μεγαλύτερη διαρροή σε απόλυτους αριθμούς.
Η Β’ Αθήνας παρουσιάζει τις καλύτερες επιδόσεις, με εξαίρεση τα ΕΠΑΛ.
