Τζαζ σουίτα

Πέντε η ώρα το απόγευμα, η μουσική που ακούγεται από την ανοιχτή τηλεόραση με φέρνει γρήγορα κοντά.

Η «Τζαζ σουίτα 1», το βαλς του Σοστακόβιτς, έχει απλώσει μαγικά δίχτυα στο σπίτι, τραβώντας με στον μουσικό κόσμο του εμβληματικού Ρώσου συνθέτη.

Στην εκπομπή «Στάση ΕΡΤ», βλέπω το μουσικό σχήμα «Το κουARTέτο». Το αποτελούν τέσσερις ταλαντούχοι Ελληνες μουσικοί: Β. Δρογκάρης, ακορντεόν/ Θ. Σοφράς, Κοντραμπάσο/ Β. Μαζαράκη, βιολί/ Κ. Παπακωστόπουλος, κιθάρα.

Πρόσφατα διάβασα το σπουδαίο βιβλίο του Αγγλου συγγραφέα Τζούλιαν Μπαρνς «Ο θόρυβος του χρόνου» (Penguin).

Μια μυθιστορηματική βιογραφία του Ντμίτρι Σοστακόβιτς. Είναι δύσκολο και πολλές φορές «επικίνδυνο» να μιλήσεις με τη φωνή ενός νεκρού.

Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για την τραγική, ιδιοφυή και ταλαντούχα προσωπικότητα του δημοφιλέστερου συνθέτη της γενιάς του.

Ωστόσο, ο Μπαρν προσεγγίζει με μεγάλη αγάπη τον συνθέτη, που πάνω από όλα αυτό που ήθελε να κάνει ήταν μουσική και όχι πολιτική.

Η σχέση «αγάπης και μίσους» με το σοβιετικό καθεστώς επί εποχής Στάλιν, αλλά και αργότερα, σημάδεψε ανεξίτηλα τη ζωή και τα έργα του.

Ο Σοστακόβιτς υπερασπιζόταν τα ιδεώδη του σοσιαλισμού, αλλά δυσανασχετούσε με τον τρόπο εφαρμογής του από τον Στάλιν.

Το 1936, μια επίσκεψη του Στάλιν στο θέατρο όπου παρουσιαζόταν η όπερα του Σοστακόβιτς «Η Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ», έγινε η αφορμή να χάσει την εύνοια του κομμουνιστικού καθεστώτος.

Φημολογείται ότι ο Στάλιν, που ήταν μεγάλος θαυμαστής του, παρακολούθησε το έργο κρυμμένος πίσω από μια κουρτίνα.

Εφυγε δυσαρεστημένος, λέγοντας: «Κάποιος πρέπει να τον σταματήσει».

Την άλλη μέρα άρχισε η εκστρατεία δυσφήμησης του συνθέτη, που κοιμόταν ντυμένος, με μια έτοιμη βαλίτσα κάτω από το κρεβάτι, σίγουρος πως θα τον συλλάβουν.

Το βαλς τελειώνει. Ψάχνω το βιβλίο. «Ο θόρυβος του χρόνου» αρχίζει με μια άλλη αληθινή σκηνή από τη ζωή του Σοστακόβιτς.

Περνούσε τα βράδια του έξω από το ασανσέρ, όταν και πάλι το 1948 έπεσε σε δυσμένεια.

Κοιμόταν εκεί για να μην αναστατωθεί η οικογένειά του. Εξω από το ασανσέρ, με τη βαλίτσα στο χέρι, ο μεγάλος συνθέτης σκέφτεται: «Πρόσωπα, ονόματα, αναμνήσεις. Την τύρφη που βαραίνει το χέρι του. Λιβάδια από ηλιοτρόπια. Μυρωδιά γαριφαλέλαιου. Τη ζεστή γλυκιά μυρωδιά της Νίτα…»

Παράξενο για κάποιον που περιμένει να τον συλλάβουν. Στην πραγματικότητα συνέθετε ένα έργο ακόμα.

Κάθε αληθινός καλλιτέχνης, όπως και όπου κι αν είναι, εξηγεί και μετουσιώνει τον κόσμο μέσα από την τέχνη του.