Σε σταυροδρόμι η Ευρώπη

Μέσα σε κλίμα σκεπτικισμού και με διάθεση συμβιβασμού στον χαμηλότερο κοινό παρονομαστή αναμένεται να γιορταστεί αύριο στην ιταλική πρωτεύουσα η 60ή επέτειος της Συνθήκης της Ρώμης, αφού η συζήτηση για το μέλλον της Ε.Ε. διεξάγεται αποσπασματικά και με το βλέμμα στραμμένο στις εξελίξεις που θα σημειωθούν μετά τις εκλογές σε Γαλλία και Γερμανία.

Ηδη η Γερμανία, ηγεμονική δύναμη της ηπείρου, έχει σπεύσει να προκαταλάβει τον διάλογο δείχνοντας την προτίμησή της στο σενάριο της Ευρώπης των πολλών ταχυτήτων, εφόσον είναι μαζί με τους βόρειους δορυφόρους της από τους ωφελημένους του ευρώ.

Η επιλογή να χρησιμοποιηθεί η λιτότητα ως όργανο διακυβέρνησης στην ευρωζώνη βάθυνε τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις, ενθάρρυνε τον ευρωσκεπτικισμό και πυροδότησε την άνοδο της ρατσιστικής και εθνικιστικής Ακροδεξιάς, ενώ κλόνισε βαθύτατα τον κοινωνικό ιστό στις χώρες του Νότου.

Επιπρόσθετα, δηλώσεις και πρακτικές θεσμικών εκπροσώπων -όπως πρόσφατα του Γερούν Ντάισελμπλουμ- επανέφεραν τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις σε βάρος συγκεκριμένων χωρών, φανερώνοντας την έλλειψη ιστορικής κατανόησης, ευαισθησίας και πολιτικού ήθους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, από την Αθήνα, χαρακτήρισε χθες τις δηλώσεις του προέδρου του Γιούρογκρουπ «βλακώδεις».

Λίγους μήνες μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, ο ορίζοντας για την Ε.Ε. είναι περισσότερο θολός από ποτέ και δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι η Ενωση βρίσκεται σε μια διαδικασία σταδιακής παρακμής και αποδόμησης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική πλευρά επιδιώκει να καταγραφούν στη διακήρυξη έστω κάποια ψήγματα διατήρησης του κοινωνικού και εργασιακού κεκτημένου, η ανάγκη ενίσχυσης της αλληλεγγύης, αλλά και η αντίδραση στην προοπτική μιας Ευρώπης α λα καρτ, όπως επιδιώκουν για παράδειγμα οι χώρες του Βίζεγκραντ.

Ο Ελληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας έθεσε καθαρά το ερώτημα «ποιοι ευνοήθηκαν από την κρίση;», δίνοντας την απάντηση ότι αυτές ήταν οι τράπεζες και οι χώρες του Βορρά.

Το ζήτημα, εξήντα χρόνια μετά τη Συνθήκη της Ρώμης, είναι εάν σήμερα είμαστε στο πρελούδιο ενός ευρωπαϊκού κύκνειου άσματος ή εάν υπάρχουν ακόμα οι δυνατότητες αντιστροφής της πορείας ώστε να επιβεβαιωθούν οι προσδοκίες πολιτικών δυνάμεων και λαών για μια δημοκρατική, κοινωνική και αλληλέγγυα Ευρώπη.