Σύγκρουση για το σύστημα πρόσληψης εκπαιδευτικών και την Ειδική Αγωγή

Με αφορμή ανησυχίες και αντιδράσεις σχετικές με τη διάταξη που αφορά στις προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών, το Υπουργείο Παιδείας ενημερώνει ότι η προτεινόμενη ρύθμιση σκοπεύει στη διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος πρόσληψης αναπληρωτών υπό την εποπτεία του ΑΣΕΠ για τα επόμενα 2 σχολικά έτη. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν ακυρώνει και δεν έρχεται σε αντίθεση με τον προγραμματισμό της κυβέρνησης που αφορά την πραγματοποίηση μόνιμων διορισμών στην εκπαίδευση.

Για την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση η τροπολογία προβλέπει την έκδοση ΥΑ για τον καθορισμό κριτηρίων πρόσληψης, όπως προβλεπόταν και στο ν.4186/2013. Σε αντίθεση με τον προαναφερόμενο νόμο η συγκεκριμένη εξουσιοδότηση ορίζει το σαφές νομοθετικό πλαίσιο που θα κινηθεί η ΥΑ και είναι αυτό του πρόσφατα ψηφισθέντος ν.4415/2016.

Ειδικά για τους απόφοιτους του Παιδαγωγικού Τμήματος Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του Τμήματος Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, με κατεύθυνση την εκπαίδευση των ατόμων με ειδικές ανάγκες, του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, το Υπουργείο Παιδείας δηλώνει ότι σε καμία περίπτωση δεν υποβαθμίζεται το πτυχίο τους και αναγνωρίζει το ρόλο και τη συμβολή τους στη λειτουργία των δομών ΕΑΕ, όπως και των αναπληρωτών όλων των κλάδων και παράλληλα οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις αυξημένες λειτουργικές ανάγκες για την κάλυψη των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών των μαθητών. Οι 2.300 αναπληρωτές απόφοιτοι των παραπάνω τμημάτων δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (4.888 αναπληρωτές κλάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης προσλήφθηκαν φέτος συνολικά στην ΕΑΕ, εκ των οποίων οι 635 προέρχονται από τους πίνακες της γενικής εκπαίδευσης).

Είναι η πρώτη φορά που γίνεται τόσο μεγάλος αριθμός προσλήψεων σε όλες τις δομές ΕΑΕ και αυτό αποδεικνύει το έμπρακτο ενδιαφέρον της κυβέρνησης για την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Μετά από 8 ολόκληρα χρόνια, ιδρύσαμε 531 Τμήματα Ένταξης στα γενικά σχολεία και 3 Ειδικά Νηπιαγωγεία, 9 Ειδικά Δημοτικά Σχολεία, 5 Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. και 9 Ειδικά Επαγγελματικά Γυμνάσια. Ακόμα ιδρύσαμε 12 Λυκειακές Τάξεις στα υπάρχοντα Ειδικά Επαγγελματικά Γυμνάσια. Αυτό δημιούργησε επιπλέον ανάγκες σε προσωπικό. Για να καλυφθούν αυτές οι ανάγκες, κατά το τρέχον σχολικό έτος, πραγματοποιήθηκαν προσλήψεις άνω των 10.700 αναπληρωτών όλων των κλάδων. Οι αντίστοιχες προσλήψεις στην ΕΑΕ τα προηγούμενα χρόνια ήταν 6.308 το 2014-15 και 8.623 το 2015-16.

Το Υπουργείο Παιδείας, προκειμένου να λάβει υπόψη τους τις παρατηρήσεις όλων των εμπλεκομένων φορέων, θα αναρτήσει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο της ΥΑ για τον καθορισμό κριτηρίων πρόσληψης αναπληρωτών εκπαιδευτικών στην ΕΑΕ, αμέσως μετά την ψήφιση της τροπολογίας.

Μνημόνιο Νο 4 για ειδική αγωγή και αναπληρωτές

Ωστόσο, αντίθετη γνώμη έχουν εκφράσει εκπαιδευτικοί φορείς και συλλογικότητες. Και αυτό γιατί εν μέσω «διαπραγματεύσεων» με τους θεσμούς για τη 2η αξιολόγηση, κυβέρνηση και υπ. παιδείας επαναβεβαιώνουν τα πρώτα «προληπτικά μέτρα» επιβάλλοντας μηδενικούς διορισμούς στην εκπαίδευση για τα έτη 2017-2018 και 2018-2019. Με τον πιο σαφή τρόπο δίνουν δείγματα γραφής για την εφαρμογή 4ου μνημονίου, καθώς στην αιτιολογική έκθεση της πρόσφατης τροπολογίας για την ειδική αγωγή και τους αναπληρωτές, όπως αυτή «σφηνώθηκε» άλλη μια φορά σε άσχετο νομοσχέδιο του υπ. οικονομικών, δηλώνεται ρητά ότι «οι ισχύοντες δημοσιονομικοί περιορισμοί καθιστούν αδύνατο κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα τον διορισμό μόνιμων εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση». Σε συνδυασμό δε με τη δημοσιοποιημένη έκθεση της ΑΔΙΠΠΔΕ για την αξιολόγηση και αυτοαξιολόγηση των σχολικών μονάδων που προτείνει ότι η παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια των υποψηφίων εκπαιδευτικών, θα καθορίζεται από τη διαμόρφωση ενός νέου νομοθετικού πλαισίου που θα περιλαμβάνει τις προϋποθέσεις πιστοποίησης και τα προσόντα που πρέπει να κατέχει ο υποψήφιος εκπαιδευτικός, γίνεται κατανοητό ότι το βασικό πτυχίο ως προϋπόθεση διορισμού  πάει περίπατο.

Σύμφωνα με τις Παρεμβάσεις Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, οι 2.500 πολυδιαφημιζόμενοι διορισμοί στο δημόσιο, αν ποτέ γίνουν, δεν προγραμματίζονται για την εκπαίδευση, ενώ οι ήδη ψηφισμένες μνημονιακές δεσμεύσεις για περιορισμών προσλήψεων/διορισμών στο δημόσιο από 1:4 για το 2017 και 1:3 για το 2018, με πολιτική επιλογή για μείωση του μόνιμου εκπαιδευτικού προσωπικού, γίνονται απόλυτο μηδέν για τη δημόσια εκπαίδευση, που πρέπει να ρημάξει και να πάρει «αέρα αγοράς». Ο ΑΣΕΠ έρχεται λοιπόν να επιβλέψει προσλήψεις ελαστικά εργαζόμενων.

Χέρι-χέρι και οι αλλαγές στα εργασιακά, που αποτελεί κεντρική σημαία της ελληνικής κυβέρνησης. Συγκεκριμένα η τροπολογία προβλέπει την αλλαγή στην κατάταξη των αναπληρωτών ΕΑΕ οποιαδήποτε στιγμή μέσα από απόφαση υπουργού και κατόπιν εισήγησης της Διεύθυνσης Ειδικής Αγωγής ελέω «ιδιαίτερων συνθηκών στην ΕΑΕ. Η ρύθμιση αυτή επιβεβαιώνει το αντίστοιχο άρθρο 28 του Ν.4186/2013 (Αρβανιτόπουλος), το οποίο επίσης προέβλεπε ότι τα ισχύοντα στη γενική εκπαίδευση ισχύουν και για την ΕΑΕ υπό την αίρεση έκδοσης ΥΑ. Φυσικά η επιβολή καθεστώτος έκτακτης ανάγκης στην Ειδική Αγωγή εξυπηρετεί αυτή τη φορά και ανανεωμένους στόχους. Γενική κατεύθυνση της τροπολογίας αποτελεί το βάθεμα της εφαρμογής της συνεκπαίδευσης και του «σχολείου για όλους» σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Ν. 4415/2016, με βάση τον οποίο οποιαδήποτε πλεονάζουσα ώρα εκπαιδευτικών γενικής αγωγής μπορεί να γίνει «μπάλωμα» για τις ακάλυπτες ανάγκες της ειδικής αγωγής.

Η επιδιωκόμενη μείωση θέσεων εργασίας εκπορεύεται από τις κατευθύνσεις Ε.Ε., Δ.Ν.Τ., ΟΟΣΑ για την απασχόληση, όπως αυτές αποτυπώνονται στα προτεινόμενα συστήματα πρόσληψης αναπληρωτών. Ειδικότερα η τροπολογία προβλέπει κύριο πίνακα κατάταξης για εκπαιδευτικούς με σπουδές στην ΕΑΕ (ΠΕ61/71 ή εξειδίκευση στην ΕΑΕ με διδακτορικό, μεταπτυχιακό σε ΕΑ/σχολική ψυχολογία, διετή μετεκπαίδευση, πενταετή προϋπηρεσία, πτυχίο ΤΕΦΑΑ με ειδίκευση στην ΕΑΕ) και σε περίπτωση εξάντλησής του επικουρικό πίνακα για κατόχους σεμιναρίων 400 ωρών, που κάνουν δυναμικό come back (μετά τον 4415 επανέρχονται και στους αναπληρωτές), καθώς και για έχοντες ετήσια προϋπηρεσία και για γονείς παιδιών με αναπηρία άνω του 67%. Στην ουρά και οι αναπληρωτές γενικής αγωγής, οι οποίοι εντάσσονται  στην περιπτ. γ΄ της παρ. 4 του άρθρου 21, για να είναι εξίσου με τους μόνιμους «διαθέσιμοι» να συμπληρώσουν το διδακτικό τους ωράριο σε δομές ΕΑΕ και την ίδια στιγμή υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουν τα προγράμματα επιμόρφωσης και ειδίκευσης του υπουργείου.

Για την επιμόρφωση η έκθεση της ΑΔΙΠΠΔΕ προτείνει καθιέρωση εθνικού φορέα επιμόρφωσης, με προγράμματα όμως επιμόρφωσης «fast track», διάρκειας 15-100 ωρών, μετά το τέλος των οποίων θα χορηγείται πιστοποίηση (επιμορφούμενους και επιμορφωτές), η οποία θα μοριοδοτείται (βλέπε επιμορφωτικά σεμινάρια ΙΕΠ και υπ.παιδείας σε εκπ/κούς που συμπληρώνουν ωράριο σε δομές ειδικής εκπαίδευσης και τα οποία ολοκληρώνονται με διαδικασίες express μέχρι τέλη Μαρτίου).

Η προδημοσίευση της «πρόθεσης μοριοδότησης» κριτηρίων και στους πίνακες ΕΑΕ αποτελεί την kinder έκπληξη του υπουργείου. Ερμηνεύοντας το πνεύμα του νόμου, δεν μπορούμε παρά να φανταστούμε ότι η ΕΑΕ θα χρησιμεύσει άλλη μια φορά ως κερκόπορτα για την επιβολή αντιδραστικών αλλαγών. Καμία δέσμευση δεν υπάρχει ότι η μοριοδότηση ακαδημαϊκών και κοινωνικών κριτηρίων που ίσχυαν βάσει ΥΑ του 2014 για τους ΠΕ60.50 και ΠΕ70.50 δε θα επεκταθεί αυτή τη φορά και στους έχοντες βασικό πτυχίο στην ΕΑΕ, παραβιάζοντας ξεκάθαρα την κατάταξη με βάση το πτυχίο και την προϋπηρεσία, όπως ακόμα –δυστυχώς για αυτούς-ισχύει στη γενική αγωγή. Ταυτόχρονα καμία δέσμευση δεν υπάρχει για τους συναδέλφους με αναπηρία, αφού πιθανόν θα επεκταθεί η μοριοδότησή της αναπηρίας αλά 3848 ακυρώνοντας την ποσόστωση επί των προσλήψεων.

Συμπληρωματικά η εν λόγω τροπολογία επαναφέρει τα σεμινάρια των 400 ωρών, για να τρέξει πάλι η επικερδής βιομηχανία έκδοσης πιστοποιητικών στους επιχειρηματικούς κύκλους των πανεπιστημιακών. Φαίνεται όμως ότι το υπουργείο ξεμπερδεύει και με όσους αναπληρωτές γενικής αγωγής έχουν αποκτήσει προϋπηρεσία στην ΕΑΕ μέσα από τα προγράμματα ΕΣΠΑ ξεκαθαρίζοντας ότι η εργασιακή σχέση που προκρίνεται κινείται στο τρίπτυχο ολιγόμηνη απασχόληση, κατάρτιση προς εξυπηρέτηση των αναγκών του εργοδότη και πέταγμα στην ανεργία.

Γιατί τώρα;

Έναν χρόνο αφότου απέτυχαν επί υπουργίας Φίλη να περάσουν νέο σύστημα πρόσληψης αναπληρωτών σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του 3ου μνημονίου, επανέρχονται στο γνώριμο πεδίο πειραματισμού της ειδικής αγωγής. Από τη μια πλευρά επιχειρούν την εισαγωγή ενός συστήματος προσλήψεων αναπληρωτών που θα ακολουθεί το πνεύμα του Ν.3848, που αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς και προβλέπει απαξίωση της προϋπηρεσίας, εισαγωγή προσοντολογίου, αξιολόγηση και κατάρτιση πινάκων μέσω ΑΣΕΠ για προσλήψεις ελαστικά εργαζόμενων χωρίς αναφορά σε αριθμό διοριστέων.

Από την άλλη πλευρά με τον πιο βάναυσο τρόπο προωθούν την εφαρμογή του «σχολείου για όλους» στοχεύοντας στη μείωση του κόστους μέσα από την περαιτέρω ρευστοποίηση των δομών ειδικής αγωγής κι άρα της μεγαλύτερης εκποίησης των μορφωτικών δικαιωμάτων των μαθητών που υποστηρίζονται σε όλες τις δομές ειδικής εκπαίδευσης.