Η απάντηση στο ερώτημα «πώς βλέπουν άραγε οι πρόσφυγες την αντιμετώπισή τους από την Ευρώπη;» δυστυχώς δεν είναι διόλου ευχάριστη, και είναι μία λέξη: «συρματοπλέγματα».
Η έκθεση των σκίτσων του δικού μας Μιχάλη Κουντούρη, που άνοιξε το περασμένο Σάββατο, αποτέλεσε χθες ενεργητικό πεδίο άσκησης κριτικής της φαρισαϊκής και απάνθρωπης στάσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο προσφυγικό δράμα.
Δέκα πρόσφυγες που διαμένουν στον καταυλισμό της «Σόφτεξ» και συμμετέχουν στα εργαστήρια δραστηριοτήτων της Intervolve βρέθηκαν στο κέντρο της Θεσσαλονίκης στο MOB Café, όπου παρουσιάζεται η έκθεση με τίτλο «Made in Europe: Μιλώντας για το προσφυγικό χωρίς λόγια», που οργανώνει το περιοδικό δρόμου «σχεδία».
Οσα διαδραματίστηκαν δεν ήταν μόνο συγκινητικά, αλλά και μέθοδος εξαγωγής καίριων συμπερασμάτων.
Οι πρόσφυγες είδαν μεν με ενδιαφέρον τα έργα που απεικόνιζαν τα πάθη τους, δηλαδή τη δική μας ματιά στην τραγωδία, ωστόσο δάκρυσαν κι έμειναν για ώρα να κουβεντιάζουν την ευστοχία του καλλιτέχνη στη μεταφορά των δικών τους ιδεών, εντυπώσεων και συναισθημάτων, στα έργα που περιγράφουν την ευρωπαϊκή στάση.
Ο Ali από τη Συρία έμεινε για ώρα μπροστά στο σκίτσο της μαύρης σκιάς που έχει καρδιά, μυαλό και λόγια από συρματοπλέγματα κι αυτό ακριβώς σχολίασε: «Από την καρδιά ώς το μυαλό οι Ευρωπαίοι είναι γεμάτοι συρματοπλέγματα».
«Μας δίνουν τροφή και στέγη και νομίζουν ότι όλα είναι καλυμμένα», λέει ο Abdallah, 27 ετών, από το Μαρόκο.
Ο Hamad στέκεται και ξεχωρίζει το σκίτσο αρ.63, που παραπέμπει στο έργο του Banksy.
Γιατί; «Είναι το έργο και ο τίτλος There is Always Hope», όπως λέει.
Ολοι είναι άντρες, οι γυναίκες έμειναν στον καταυλισμό για να προσέχουν τα παιδιά και να ετοιμάσουν φαγητό.
Στην πλειονότητά τους είναι έναν χρόνο στην Ελλάδα – σε αυτή την κατάσταση της παράλογης αναμονής.
Τα σκίτσα μιλάνε και λένε την αλήθεια τους, τονίζουν και στέκονται μπροστά στην αναπαράσταση της «διαβολικής» selfie, της γυναίκας με το τσαντόρ στο βάθος και του Ευρωπαίου με το «τσαντόρ» συρματόπλεγμα που επιτρέπει να φαίνονται μόνο τα μάτια του.
Ολα τα σκίτσα της έκθεσης είναι γεννήματα της προσφυγικής κρίσης: η ξενοφοβική Ευρώπη, τα κλειστά σύνορα, τα συρματοπλέγματα, ο υφέρπων ρατσισμός και η ανάδυση του ναζιστικού τέρατος.
Η Μαρία Τερκενλή, υπεύθυνη των γραφείων Θεσσαλονίκης της «σχεδίας», συμπυκνώνει τις δικές μας εντυπώσεις από την επίσκεψη:
«Ντράπηκα. Θύμωσα κι εγώ με την Ευρώπη, με εμάς όλους. Ενιωσα άχρηστη. Κι έχουν κι αυτόν τον τρόπο να λένε ευχαριστώ σκύβοντας το κεφάλι… Οταν ήμουν μικρή, έβλεπα συχνά έναν εφιάλτη. Ημουν σε κίνδυνο και ούρλιαζα. Αλλά δεν έβγαινε φωνή. Ο δικός μου παιδικός εφιάλτης είναι η πραγματικότητα αυτών των ανθρώπων».
Μπορεί ο Μιχάλης Κουντούρης να μην έζησε από κοντά την εμπειρία αυτή, ωστόσο, σκιτσάροντας τα χωρίς λόγια έργα του θα πρέπει να είναι πολύ ικανοποιημένος που είπε μ’ αυτά όσα οι «άφωνοι» των καταυλισμών σκέφτονται.
Κι εμείς είμαστε περήφανοι που είναι συνάδελφός μας.
Η έκθεση είναι ανοιχτή μέχρι τις 19 Μαρτίου. Ωράριο λειτουργίας: 10.00-02.00, Κυριακή 11.00-02.00.
