Σε ένα διεθνές περιβάλλον όλο πιο ασταθές και αβέβαιο, με πολλαπλούς αστάθμητους παράγοντες, το ζητούμενο είναι η ευελιξία, η προσαρμοστικότητα και η ανθεκτικότητα των οικονομιών και των κοινωνιών.
Στην εποχή της οικονομίας της γνώσης η διαρκής μάθηση αναδεικνύεται βασικός και αναγκαίος παράγοντας για την οικονομική μεγέθυνση, για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και κυρίως για την ουσιαστική λειτουργία της δημοκρατίας.
Σε αυτό το πολύπλοκο περιβάλλον οι πόλεις καλούνται να παίξουν ίσως τον σημαντικότερο ρόλο στην αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου κάνοντας πράξη το ρητό «σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά».
Σύμφωνα με την οικονομική θεωρία του Σούμπετερ, η καινοτομία είναι ο μοχλός μεγέθυνσης της οικονομίας που οδηγεί τις ιστορικές και τεχνολογικές εξελίξεις.
Οι πολιτικές για τη βελτίωση των εθνικών και περιφερειακών επιδόσεων καινοτομίας αποτελούν βασικό ζητούμενο της οικονομικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια, με σκοπό να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας με απώτερο σκοπό την άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και την εξάλειψη της φτώχειας.
Οφείλουμε λοιπόν να επαναπροσδιορίσουμε τις μεθόδους με τις οποίες σχεδιάζουμε την αστική ανάπτυξη και πώς αντιλαμβανόμαστε τον σύγχρονο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Στη λογική ότι η γνώση είναι διάσπαρτη και οι μέχρι τώρα σχεδιαζόμενες πολιτικές «από τα πάνω» σε μεγάλο βαθμό έχουν αποτύχει, συμπεραίνουμε πως η υπόθεση του σχεδιασμού της αστικής ανάπτυξης είναι ανάγκη να συμπεριλάβει όλο και περισσότερους «παίκτες» σε αυτή τη διαδικασία.
Η διεθνής εμπειρία περιγράφει πως η εμπλοκή των βασικών θεσμικών φορέων και των πολιτών σε έναν διάλογο με σκοπό τη λήψη πολιτικών αποφάσεων οδηγεί σε πιο αποδεκτές και ταυτόχρονα βιώσιμες λύσεις για μια περιοχή.
Ο νέος ρόλος της πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι του ενορχηστρωτή της διαδικασίας του αναπτυξιακού σχεδιασμού μιας πόλης. Η καινοτομία, μεταξύ άλλων, προκύπτει μέσα από την αλληλεπίδραση πολλών ετερογενών παραγόντων εντός ενός συστήματος.
Σε αυτό το πλαίσιο οι πόλεις και συγκεκριμένα οι δημοτικές αρχές καλούνται να αναπτύξουν τα δίκτυα επικοινωνίας ανάμεσα στα επιμελητήρια, στον κόσμο της παραγωγής, σε ενώσεις εργαζομένων, σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, σε επαγγελματικές ενώσεις.
Ακόμη, πρέπει να ενισχυθεί θεσμικά η σύνδεση των δημοτικών αρχών με τις αντίστοιχες περιφερειακές. Πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτόν τον διάλογο πρέπει να έχουν οι απόψεις των πολιτών και οι συλλογικές προτάσεις κοινωνικών ομάδων, μια και οι όποιες προτάσεις και αποφάσεις πολιτικής έχουν αποδέκτες τους πολίτες.
Αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνολογίας και του διαδικτύου, οι πόλεις μπορούν να γίνουν εργαστήρι δημοκρατίας.
Οι πολιτικές αποφάσεις θα είναι αποτέλεσμα της συναπόφασης των πολλών και όχι ορισμένων, που ενδεχομένως με τυχαίο τρόπο και εκμεταλλευόμενοι τις όποιες αδυναμίες της δημοκρατίας βρέθηκαν σε θέσεις «κλειδιά», όπου στην καλύτερη των περιπτώσεων αδυνατούν να χειριστούν διάφορες καταστάσεις λόγω άγνοιας, και στη χειρότερη συνειδητά χρησιμοποιούν τον θεσμικό τους ρόλο για την εξυπηρέτηση προσωπικών συμφερόντων.
Η έξοδος από την πολύπλευρη κρίση της εποχής μας θα είναι αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας και συναπόφασης των πολλών. Σύμφωνα με τον Χάρβεϊ, οι πόλεις αποτελούν βασικές εστίες πολιτικών επαναστάσεων όπου αναπτύσσονται βαθύτερα ρεύματα κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής.
Οι δήμοι και κυρίαρχα οι δημότες-πολίτες οφείλουν να δουν την κρίση ως ευκαιρία, να επενδύσουν στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής τους, να αναπτύξουν συλλογική κουλτούρα και να αναλάβουν δράσεις και πρωτοβουλίες με διεθνή απήχηση.
Συνεκτιμώντας τις ευκαιρίες και τις απειλές του ευρύτερου περιβάλλοντος, η υπόθεση της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ευημερίας σε τοπικό επίπεδο επιβάλλεται να είναι αποτέλεσμα σχεδιασμού «από κοινού» όλης της κοινωνίας.
* υπ. διδάκτορος Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
-320x213.jpg)
