Με γερή ελληνική παρουσία

Το πρώτο βήμα στο ντοκιμαντέρ είναι το θέμα, αν και η ματιά του σκηνοθέτη κάνει τελικά τη διαφορά. Αλλά, το 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (3-12 Μαρτίου), το πρώτο που γίνεται με την καλλιτεχνική ευθύνη του Ορέστη Ανδρεαδάκη, έχει ήδη εξασφαλίσει και τις δύο προϋποθέσεις για το ελληνικό του τμήμα, που κάθε χρόνο περιμένει πώς και πώς η μεγάλη οικογένεια των ντοκιμαντεριστών.

Ετσι, όπως ανακοινώθηκε χθες, πλούσια ήταν και φέτος η ελληνική προσφορά, εκατόν δέκα προτάσεις κατέφτασαν και από αυτές προκρίθηκαν εξήντα τέσσερις ταινίες. Θα συμμετέχουν τόσο στο διεθνές πρόγραμμα όσο και στο ελληνικό πανόραμα, ενώ τρεις από αυτές (θα ανακοινωθούν εν καιρώ) θα έχουν την τιμή να πάρουν μέρος στο πρώτο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα (με βραβεία, δηλαδή) στην ιστορία του θεσμού.

Γνωστά ονόματα με πείρα και περγαμηνές στο είδος συνυπάρχουν με νέους σκηνοθέτες, ενώ οι ιστορίες που διάλεξαν όλοι να πουν γκρουπάρονται σε ενότητες λίγο-πολύ αναμενόμενες.

Ετσι, υπάρχει πάντα μια ομάδα ταινιών που αναφέρονται στο προσφυγικό, ανάμεσά τους το «Για μια άλλη ζωή» του Laurent Laughlin με μια λεσβία πρόσφυγα από τη Συρία που λέει την ιστορία της στο γερμανικό Κοινοβούλιο και το «Ειδομένη, 2016» των Μιχάλη Καστανίδη και Ηώς Χαβιάρα.

Πέντε είναι τα καθαρά πολιτικά ντοκιμαντέρ, που ξεκινούν από το χτύπημα στο Charlie Hebdo («Πεθαίνοντας στο γέλιο» του Στέλιου Κούλογλου) και τις σχέσεις Ελλάδας-Γερμανίας (το προσωπικό δοκιμιακό φιλμ «Ο διάλογος του Βερολίνου» του Νίκου Λυγγούρη) και φτάνουν στα οικονομικά «πραξικοπήματα» («This is Not a Coup» του Αρη Χατζηστεφάνου) και την αμφιλεγόμενη πολιτική του Τσάβες («Το πείραμα της Βενεζουέλας» του Ιάσονα Πιπίνη).

Η Ιστορία ή μάλλον το θέμα «Απ’ το χθες στο σήμερα» έχει γεννήσει πολύ ερεθιστικά ντοκιμαντέρ από κορυφαίους στο είδος σκηνοθέτες, όπως τη «Μεγάλη ουτοπία» του Φώτου Λαμπρινού για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, το απρόσμενο «Πορτρέτο του πατέρα σε καιρό πολέμου» του Τίμωνα Κουλμάση για έναν έρωτα στην Κατοχή και το «Της πατρίδας μου η σημαία…» του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου γύρω από ένα περίεργο, αύταρκες στο πέρασμα του χρόνου ορεινό χωριό της Αρκαδίας.

Τα πρόσωπα, αυτοί οι ανώνυμοι «ήρωες της διπλανής πόρτας», είναι συνήθως το συναρπαστικότερο υλικό των ντοκιμαντέρ και δεν λείπουν από το φετινό φεστιβάλ. Για παράδειγμα, οι εθελοντές που φροντίζουν τα αδέσποτα ζώα στην Ελλάδα, ακόμα κι όταν αυτοί έχουν την έδρα τους στο Λονδίνο (!), προκαλούν το ενδιαφέρον του Μενέλαου Καραμαγγιώλη στο «Greek Animal Rescue».

Η με διεθνείς ορίζοντες Νίνα Μαρία Πασχαλίδου, μετά τις τουρκικές σαπουνόπερες, ανακαλύπτει στο «The Snake Charmer» το Μπόλιγουντ και δη έναν τύπο που θέλει να το αλλάξει προς το φεμινιστικότερο. Και ο Δομήνικος Ιγνατιάδης, πρώην χρήστης ουσιών και καθαρός πια, περιπλανιέται στην Αθήνα και συναντά στη θαρραλέα ταινία «Village Potemkin» ανθρώπους που μένουν όπως κι αυτός καθαροί.

Οι τέχνες και οι δημιουργοί εμπνέουν τους κινηματογραφιστές. Ετσι η Εύη Καραμπάτσου στο «Vive la fuite» εστιάζει στο έργο και τη ζωή του Αλέξη Ακριθάκη.

Ο Ηλίας Γιαννακάκης και η Αποστολία Παπαϊωάννου κινητοποιούνται από την παράσταση «Πίστη, Αγάπη, Ελπίδα» του Ακύλλα Καραζήση. Ο Αντώνης Κιούκας στήνει τον Κώστα Τσόκλη απέναντι από την κάμερά του για να αφηγηθεί «Το τι, το πώς και το γιατί της τέχνης του». Η Μαρία Ντούζα αναδεικνύει τη γοητεία και μοναδικότητα του «Σινέ Θησείο».

Ο συγγραφέας, δημοσιογράφος και ακτιβιστής Περικλής Κοροβέσης, ένας άνθρωπος της «Εφ.Συν.», πρωταγωνιστεί στο «Σκέφτομαι τα κορίτσια που αγάπησαν» των Γιώργου Μπουγιούκου και Σπύρου Σκάνδαλου. Και, τέλος, η Μαργαρίτα Μαντά αφήνει για λίγο τη μυθοπλασία για να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ με μια πολυαγαπημένη συγγραφέα, τον «Μεγάλο περίπατο της Αλκης Ζέη».

Το 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης θα φιλοξενήσει κι ένα ντοκιμαντέρ που κάνει ήδη διεθνή καριέρα, δηλαδή την «Τελευταία παραλία» των Θάνου Αναστόπουλου και Ντάβιντε ντελ Ντέγκαν.

Τέλος, υπάρχει και μια ταινία στην οποία ο Αντώνης Τολάκης καταγράφει, ελπίζουμε σοβαρά και με υπευθυνότητα, μια ιστορία που πρόσφατα συγκλόνισε τους πάντες, την απόφαση γνωστού δημοσιογράφου να φύγει από τη ζωή με ευθανασία: «Αλέξανδρος Βέλιος: Η τελευταία απόφαση».

Την αφίσα της διοργάνωσης υπογράφουν οι designers Δημήτρης Παπάζογλου και Axel Peemoeller. Σε χρώματα κίτρινο και μαύρο, πολλαπλά επίπεδα παραπέμπουν στον τρόπο που το ντοκιμαντέρ ξεδιπλώνει τις αθέατες πτυχές ενός θέματος. Και δηλώνουν ότι εμπνέονται από το έργο και το σχεδιαστικό ύφος ενός μεγάλου σχεδιαστή, του Δ. Θ. Αρβανίτη.