Ο τίτλος της εκπομπής σε προϊδεάζει θετικά: «Συναντήσεις με αξιοσημείωτους ανθρώπους». Είναι μια σειρά ντοκιμαντέρ που σκηνοθετεί ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης και παρουσιάζει ήρωες -όπως τους λέει χαρακτηριστικά- «που διαχειρίζονται την κρίση διαφορετικά κι αποτελεσματικά». Την Πέμπτη 30 Μαρτίου (ΕΡΤ1, 11 το βράδυ) ξεκινά η προβολή των 12 νέων ντοκιμαντέρ του δεύτερου κύκλου της σειράς.
«Αρχισαν να γυρίζονται το 2012 και η παραγωγή τους συνέπεσε με το απροειδοποίητο κλείσιμο της ΕΡΤ» λέει στην «Εφ.Συν.» ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης. «Το γεγονός αυτό, εκτός από τα προβλήματα που δημιούργησε, έδωσε τη δυνατότητα στις ταινίες να κινηματογραφούνται για 4 χρόνια παρακολουθώντας τις ζωές των ηρώων τους σε βάθος χρόνου.
Οι ήρωες ανήκουν σε κοινωνικά ευπαθείς και ευάλωτες ομάδες. Στο τέλος κάθε ταινίας μοιάζει να βρίσκουν φως στην άκρη του τούνελ και λύσεις στα καθημερινά αδιέξοδα της κρίσης. Στο τέλος κάθε ταινίας ο θεατής βλέπει τους ήρωες να οδηγούνται σε ένα είδος happy end, το οποίο πετυχαίνουν μόνοι, χωρίς την παρέμβαση Αμερικανού σεναριογράφου».
Μήπως όμως είναι οι εξαιρέσεις, όταν την ίδια ώρα πολλοί άλλοι χάνουν τη μάχη στον πόλεμο με τις δυσκολίες; «Επειδή ακριβώς σέβομαι πάρα πολύ αυτή τη μάχη, νιώθω πως οι ήρωες μπορούν γίνουν ένα είδος παραδείγματος για όλους όσοι υποφέρουν καθημερινά σε ένα τοπίο θολό και αντίξοο.
Τα συγκεκριμένα ντοκιμαντέρ γίνονται με έναν τρόπο “εργαλεία” και δίνουν αφορμές συζητήσεων που αφορούν τη διαχείριση της κρίσης και την κοινωνική ευθύνη του καθενός μας».
Τα 12 ντοκιμαντέρ ξεκίνησαν να προβάλλονται σε διεθνή φεστιβάλ προκαλώντας το ενδιαφέρον τηλεοπτικών σταθμών και Πανεπιστημίων του εξωτερικού. Πρωταγωνιστές είναι νεαροί άνεργοι επιστήμονες, άστεγοι, ανήλικοι φυλακισμένοι, κυνηγημένοι πρόσφυγες, Ελληνες μετανάστες στη Γερμανία, αδέσποτα σκυλιά κ.ά. «Η ουσιαστική Ιστορία γράφεται μέσα από τους αντιήρωες και στα ψιλά των εφημερίδων» επισημαίνει ο σκηνοθέτης.
«Αξιοσημείωτοι άνθρωποι που δεν συναντάμε εύκολα στις οθόνες: όσους ζουν αποκλεισμένοι από βασικά προνόμια, αγαθά, ελευθερίες, δικαιώματα στην εκπαίδευση, στη δημόσια υγεία σε οτιδήποτε προσφέρει μια δημοκρατία στους πολίτες της. Που στερούνται τα βασικά, την πρόσβαση στα αυτονόητα και κυρίως τις δυνατότητες και τις προοπτικές για ένα καλύτερο μέλλον.
Αν κάποιος, αντί να αποστρέψει το βλέμμα (που το καταλαβαίνω), τους κοιτάξει καλύτερα, θα βρει ουσιαστικές και άμεσες απαντήσεις σε όσα τον ταλαιπωρούν ή τον προβληματίζουν και τον ίδιο κάθε μέρα. Γιατί πλέον είναι σαφές πως το πρόβλημα μας αφορά όλους, πως κανείς δεν μπορεί να του ξεφύγει και πως οι άμεσες λύσεις είναι επιτακτικό αίτημα.
Οι λύσεις δεν γίνεται να κρύβονται σε μεγαλόστομες και πομπώδεις εξαγγελίες, αλλά σε καθημερινές εφαρμοσμένες πρακτικές: αυτοί που τις επινοούν και τις εφαρμόζουν είναι οι αξιοσημείωτοι σήμερα».
Ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης είναι βασικά άνθρωπος του κινηματογράφου αλλά στη συζήτησή μας υποστηρίζει πως «η τηλεόραση για μένα ήταν πάντα κινηματογράφος».
Και συνεχίζει: «Η τηλεόραση ως ένα μέσο που αποκοιμίζει ή παίζει στο βάθος για παρέα δεν έχει νόημα ύπαρξης πια. Οι “Συναντήσεις με αξιοσημείωτους ανθρώπους” γυρίστηκαν με κινηματογραφικές προδιαγραφές αλλά και με την ευελιξία και τη διακριτικότητα που επέβαλαν οι ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες που πρωταγωνιστούν.
Το γύρισμα έπρεπε να μη λειτουργεί ως αναιδής εισβολέας αλλά να προσαρμοστεί στις ειδικές και δύσκολες συνθήκες της ζωής τους. Πολλές φορές η ομάδα που κινηματογραφούσε ήταν πιο επιτακτικό να παραμελήσει το γύρισμα για να βοηθήσει, όπως στην άμεση μεταφορά ενός τραυματισμένου αδέσποτου, ή να φροντίσει την προστασία ενός πρόσφυγα που απειλείται από ρατσιστές ή για να αποτρέψει την άδικη επέμβαση και μεταχείριση των ηρώων των ντοκιμαντέρ από εκπροσώπους της εξουσίας.
Στη διάρκεια των γυρισμάτων για πρώτη φορά ένιωσα την αληθινή δύναμη του ντοκουμέντου και του ντοκιμαντέρ. Στον τρόπο που γίνεται ο κινηματογράφος μια τέχνη σημερινή με κοινωνικές παρεμβάσεις· στον τρόπο που εξασφαλίζει και τη συμμετοχή των ίδιων των ηρώων στο τελικό αποτέλεσμα, χωρίς να τους βλέπει μόνο ως υποκείμενα αποτύπωσης.
Ο κινηματογράφος επαναπροσδιορίζεται και μαζί του και η τηλεόραση, που πάντα τον παρακολουθούσε από κοντά και δανειζόταν τα “κέρδη” του πρώτη».
