Ατολμο βήμα κατά της φοροδιαφυγής

Τα κριτήρια για την κατάταξη ενός κράτους στους φορολογικούς παραδείσους του πλανήτη υποτίθεται ότι αποφάσισαν χθες οι υπουργοί Οικονομικών της Ε.Ε., αλλά μάλλον κορόιδευαν τον εαυτό τους και την κοινωνία.

Γιατί τι είδους κριτήρια είναι αυτά που αποφάσισαν όταν δίνουν τη δυνατότητα σε κράτη που χαρίζουν στις πολυεθνικές επιχειρήσεις μηδενικό φορολογικό συντελεστή να μη θεωρούνται αυτομάτως φορολογικοί παράδεισοι;

Το χθεσινό Ecofin ανακοίνωσε μετά βαΐων και κλάδων συμφωνία για τους νέους κανόνες κατά της φοροαποφυγής των πολυεθνικών εταιρειών.

Οι νέοι κανόνες που θα τεθούν σε εφαρμογή από το 2020 έχουν –υποτίθεται– βασικό τους στόχο την αντιμετώπιση των διαφορετικών φορολογικών καθεστώτων μεταξύ χωρών και ευρύτερα φορολογικών δικαιοδοσιών του πλανήτη.

Οι διαφορές αυτές ή αλλιώς «υβριδικές αναντιστοιχίες» επιτρέπουν χρόνια τώρα σε πολυεθνικούς επιχειρηματικούς κολοσσούς, όπως η Apple, η Google, η Starbucks, η ΙΚΕΑ, να μη μειώνουν τη φορολογική τους επιβάρυνση εκεί όπου παράγουν τα κέρδη τους, μεταφέροντάς τα εκεί όπου τις συμφέρει.

Ο προεδρεύων του Ecofin γι’ αυτό το εξάμηνο, υπουργός Οικονομικών της Μάλτας, Εντουαρντ Σικλούνα χαρακτήρισε τη χθεσινή συμφωνία «τολμηρό βήμα», διαμηνύοντας ότι αυτές οι αναντιστοιχίες δεν θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν για τη φοροαποφυγή στην Ε.Ε.

Η αλήθεια όμως είναι ότι για μία ακόμη φορά οι υπουργοί της Ε.Ε. δεν τόλμησαν. Στο μείζον –τους τελευταίους μήνες των διαπραγματεύσεων– θέμα των κριτηρίων ορισμού μιας χώρας ως φορολογικού παραδείσου –που θα ανοίξει τον δρόμο για τη σύνταξη της ευρωπαϊκής μαύρης λίστας με τους φορολογικούς παραδείσους του κόσμου ώς το τέλος της χρονιάς– «τα μάσησαν».

Κριτήριο η… συνεργασία

Συμφώνησαν ότι οι χώρες που προσφέρουν μηδενικούς φορολογικούς συντελεστές σε επιχειρήσεις και ιδιώτες προκειμένου οι τελευταίοι να «παρκάρουν» τα πλούτη τους στην επικράτειά τους δεν θα χαρακτηρίζονται αυτομάτως φορολογικοί παράδεισοι, αλλά θα υπόκεινται σε ελέγχους με βάση κριτήρια όπως ο βαθμός συνεργασίας τους με την Ε.Ε. ή η ύπαρξη υπεράκτιων δομών στις περιοχές της φορολογικής τους δικαιοδοσίας.

Η απόφαση μόνο τολμηρή δεν είναι. Είναι κοροϊδία που μπορεί να οδηγήσει στο απίστευτο γεγονός μια χώρα που προσφέρει χαμηλό συντελεστή φορολόγησης σε ξένες επιχειρήσεις να χαρακτηριστεί λόγω των άλλων κριτηρίων φορολογικός παράδεισος και να μπει στη μαύρη λίστα, ενώ από την άλλη πλευρά μια άλλη χώρα που παρέχει φορολογική ασυλία σε άπαντες και είναι καραμπινάτος φορολογικός παράδεισος, όπως τα Νησιά Καϊμάν και οι Βερμούδες, να βρεθεί εκτός λίστας.

Η παράνοια αυτή είναι ενδεικτική του τρόπου που νομοθετεί η στενά εξαρτημένη από τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα Ενωμένη Ευρώπη. Η υποκρισία της απόφασης για τα κριτήρια δεν είναι η μοναδική.

Η Ε.Ε. προτίθεται να μη συμπεριλάβει στη μαύρη λίστα των φορολογικών παραδείσων τα μέλη της. Αυτό σημαίνει ότι καραμπινάτοι φορολογικοί παράδεισοι της Ε.Ε., όπως το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Ιρλανδία και το Βέλγιο, θα εξαιρεθούν και θα συνεχίσουν να «ξεπλένουν» από φόρους τα κέρδη των πολυεθνικών.