Η Ιταλία ξεκίνησε την αντίστροφη μέτρηση για το δημοψήφισμα της Κυριακής. Οι πολίτες θα κληθούν να εκφραστούν σχετικά με συνταγματικές αλλαγές οι οποίες στην πραγματικότητα δεν τους προκαλούν μεγάλο ενδιαφέρον, αφού γίνεται όλο και πιο εμφανής η κόπωση, έπειτα από μια παρατεταμένη και αρκετά μονότονη εκστρατεία.
Στην πραγματικότητα το κύριο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις πολιτικές συνέπειες της ψήφου και τη στάση των χρηματαγορών.
Εδώ και αρκετές ημέρες σειρά ξένων εφημερίδων και περιοδικών αναφέρθηκε -παίρνοντας ξεκάθαρη θέση- στο ιταλικό δημοψήφισμα.
H Wall Street Journal στηρίζει το μέτωπο του «ναι», ενώ το περιοδικό Economist συμβούλεψε τους Ιταλούς να ψηφίσουν «όχι», διότι, κατά την άποψή του, τα αρνητικά σημεία της μεταρρύθμισης υπερβαίνουν κατά πολύ τις ενδεχόμενες θετικές αλλαγές.
Χθες, οι Financial Times θέλησαν να μας πληροφορήσουν ότι αν κερδίσει το «όχι» υπάρχει κίνδυνος να χρεοκοπήσουν οκτώ ιταλικές τράπεζες, προβλέποντας ουσιαστικά ότι δεν θα βρεθούν πρόθυμοι επενδυτές για την ανακεφαλαιοποίησή τους.
Πρόκειται, προφανώς, για θέσεις και απόψεις που προσπαθούν να πιέσουν ή και να τρομάξουν το εκλογικό σώμα, το οποίο, σύμφωνα με όλους τους δημοσκόπους, φέρεται να πείθεται περισσότερο από το μέτωπο των αντίθετων στη μεταρρύθμιση.
Τα γκάλοπ, βέβαια, σταμάτησαν να δημοσιοποιούνται πριν από δέκα ημέρες και τα πασίγνωστα προηγούμενα του Brexit και των αμερικανικών εκλογών μάς λένε ότι οι έρευνες που αποτυπώνουν την πρόθεση ψήφου πρέπει να «διαβάζονται» πλέον με μεγάλη προσοχή.
Μπορεί, όμως, κάποιος να βγάλει ήδη κάποια συμπεράσματα. Το πρώτο είναι ότι η μεγάλη πλειοψηφία των Ιταλών, τουλάχιστον μέχρι τώρα, δεν θεωρεί ότι με το όποιο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα προκληθεί οικονομικός ή πολιτικός πανικός.
Δεν συνέβη το 2011, με την παραίτηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, όταν η Ιταλία φερόταν να είναι πράγματι η επόμενη υποψήφια χώρα για να μπει σε πρόγραμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Δεν θα πρέπει να συμβεί ούτε τώρα, από τη στιγμή που ακόμη και αν ο Ματέο Ρέντσι παραιτηθεί και τον διαδεχτεί κυβέρνηση τεχνοκρατών περιορισμένης διάρκειας (μέχρι την προκήρυξη εκλογών) οι αγορές δεν πρόκειται να τρομάξουν: δεν έχουμε δει ποτέ τεχνοκράτη πρωθυπουργό να στέλνει εχθρικά μηνύματα στους επενδυτές, να ανεβάζει τα σπρεντ ή να θέλει να βγάλει τη χώρα από την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Το προσφυγικό
Το δεύτερο, προσωρινό, συμπέρασμα είναι ότι όποια και αν είναι η λαϊκή βούληση, καμία κυβέρνηση και κανένα κόμμα δεν θα μπορέσει στη φάση αυτή να υιοθετήσει και πάλι μέτρα και αποφάσεις με στόχο την εφαρμογή της λιτότητας.
Οι Ιταλοί είναι κουρασμένοι, θεωρούν κύριο ζητούμενο την ανάκαμψη και την ίση κατανομή των βαρών που προκύπτουν από το προσφυγικό.
Τη βαθύτερη αυτή ανάγκη του κόσμου δεν μπορεί πλέον να την αγνοήσει ούτε ο Ρέντσι ούτε ο Γκρίλο, αλλά ούτε και η Κεντροδεξιά. Και ένα «ναι» ή ένα «όχι» στο δημοψήφισμα δεν θα αλλάξει τη βαθύτατη αυτή ανάγκη.
