32 βήματα*

Εκτός από μια εξαιρετική αποτύπωση των άθλιων συνθηκών που επικρατούν στις ελληνικές φυλακές, το βιβλίο «32 βήματα ή ανταποκρίσεις από το σπίτι των πεθαμένων» (εκδόσεις ΚΨΜ) του Τάσου Θεοφίλου είναι ταυτόχρονα και μια λεπτή, βαθιά παρατήρηση του ψυχισμού του ανθρώπου, που όντας έγκλειστος προσπαθεί να ζήσει, να δώσει νόημα στην ανελευθερία του.

Αυτό σημαίνει ότι έχουμε να κάνουμε μ’ ένα ξεχωριστό βιβλίο και με έναν γνήσιο συγγραφέα που επιδεικνύει μια ωριμότατη λογοτεχνική τάση στην περιγραφή ακρότατων και αντίθετων ψυχολογικών καταστάσεων.

Από τη μια η ωμή και ρεαλιστική περιγραφή της ζωής όλων στις φυλακές και από την άλλη ο στοχασμός πάνω στη βία της εξουσίας και στην κτηνώδη αντανάκλαση του καπιταλισμού στις σχέσεις που αναπτύσσονται, είτε μεταξύ των φυλακισμένων είτε μεταξύ αυτών και των ανθρώπων της εξουσιαστικής ιεραρχίας.

Είναι δύσκολο να συνδυάσεις την πραγματικότητα με την ιδεολογία, το πάθος του ανθρώπου να ζήσει έστω και εξευτελίζοντας το σώμα του, την ολότητα της ύπαρξής του.

Ακόμη πιο δύσκολο είναι να δεις τη ρίζα του κακού, να αναγνώσεις τη φρίκη της εξουσίας, τον απόλυτο έλεγχο που ασκεί με ασύδοτη δύναμη σε όσους παρεξέκλιναν από την «ομαλότητα», χωρίς να υποψιάζονται πού μπορεί να οδηγήσει η εκ μέρους της εξουσίας εφαρμογή του δόγματος Νόμος και Τάξη.

Στη φυλακή, λέει ο συγγραφέας, αναπτύσσεται ένας ιδιότυπος πολιτισμός που φανερώνει ανάγλυφα τις σχέσεις εξουσίας που επιλέγουν οι άνθρωποι είτε με τη θέλησή της είτε όχι, που δεν είναι τίποτε περισσότερο από σχέσεις κυριαρχίας του ενός στον άλλο.

Μέσα σ’ αυτή την ανάπτυξη αναδεικνύεται ανάγλυφα η τρομερή δύναμη και η βία που κατέχουν και εξασκούν όσοι υπηρετούν την κρατική εξουσία.

Με επιμονή και θαυμαστή οξυδέρκεια ο Τάσος Θεοφίλου μάς ξεναγεί στα σκοτεινά μπουντρούμια των φυλακών, αλλά και στα ακόμη πιο σκοτεινά μύχια της ανθρώπινης ψυχής, όπως και στην αδυναμία ή μήπως ραθυμία της ανθρώπινης διανόησης να εξετάζει, να κρίνει, να αμφισβητεί και εν τέλει να εξεγείρεται.

Το καθεστώς εξαίρεσης το επιβάλλουν οι κυρίαρχοι επικαλούμενοι τον νόμο και την τάξη, την ασφάλεια τάχα των υπηκόων και ας οδηγεί στην ταπείνωση του ανθρώπινου σώματος και πνεύματος, ας σμπαραλιάζεται η προσωπικότητα και η αξιοπρέπεια.

Αυτήν την αξιοπρέπεια προσπαθεί να σώσει ο συγγραφέας, ανοίγοντάς μας τα μάτια και ταρακουνώντας μας από την αδιαφορία και τον εφησυχασμό. Αυτή η κατάσταση εξαίρεσης -μας λέει- επεκτείνεται σε όλη την κοινωνία, όχι μόνο στις φυλακές, τα ψυχιατρεία και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Βαθύτατα πολιτικό το βιβλίο, συνδυάζει έξοχα το δοκίμιο με τη λογοτεχνία, τον στοχασμό με τη συγκίνηση, τον Ηλία Πετρόπουλο με τον Κωστή Παπαγιώργη.

[…] Είναι άπειρα τα βήματα ελευθερίας του Τάσου Θεοφίλου -και όχι μόνο 32.

* Απόσπασμα από εισήγησή μου στη χθεσινή εκδήλωση αλληλεγγύης στην ΑΣΟΕΕ εν όψει του εφετείου, στις 21/11, του αναρχικού-κομμουνιστή Τάσου Θεοφίλου, που δικάζεται για τη ληστεία της Αlpha Βank Πάρου και για συμμετοχή στη Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς, ενώ ο ίδιος αρνείται όλες τις κατηγορίες