Σινεμά χωρίς όρια

Με την πανευρωπαϊκή πρεμιέρα του «Afterimage», του αντισταλινικού κύκνειου άσματος του μεγάλου Αντρέι Βάιντα, που έφυγε από τη ζωή πριν από λίγο καιρό, ξεκινάει την Πέμπτη στο «Αστορ» το αειθαλές Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου.

Ρίχνει αυλαία στις 27 Νοεμβρίου με τη νέα ταινία του Μάρκο Μπελόκιο «Sweet Dreams», που έκανε την πρεμιέρα της στις Κάνες. Το Πανόραμα έφτασε στην 29η διοργάνωσή του, πάντα με τον κριτικό κινηματογράφου Νίνο Φένεκ Μικελίδη στο τιμόνι.

Σε δύο αίθουσες (Τριανόν και Ααβόρα) θα προβληθούν νέες, άπαιχτες ευρωπαϊκές ταινίες, οι έντεκα από αυτές στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα, πυρήνα του φεστιβάλ, από Μ. Βρετανία, Ρωσία, Τσεχία, Γεωργία, Ουγγαρία, Λετονία, Τουρκία, Κροατία και Πολωνία.

Θα δοθούν αβάν πρεμιέρες πολυαναμενόμενων φιλμ της χρονιάς. Αλλά και θα ξεδιπλωθούν ενδιαφέροντα αφιερώματα, δέλεαρ για κάθε σινεφίλ. Τα τελευταία έχουν μεγάλη γκάμα αφού συναντάει κανείς τους πιο διαφορετικούς δημιουργούς.

► Σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ενωση Κριτικών Κινηματογράφου οργανώνεται ρετροσπεκτίβα του Αντρέι Ταρκόφσκι (όλες οι ταινίες του μεγάλου μήκους), μια καλή ευκαιρία για νεότερους αλλά και παλιότερους θεατές.

Συνοδεύεται από ειδική έκδοση με κριτικά κείμενα. Στην ίδια γραμμή και το αφιέρωμα στον Νίκο Παναγιωτόπουλο, αγαπημένο φίλο του Πανοράματος, που αποφάσισε να προβάλει και τις 17 ταινίες του σπουδαίου αντισυμβατικού Ελληνα σκηνοθέτη, που έφυγε από τη ζωή στις αρχές της χρονιάς.

► Μικρότερα αφιερώματα θα γίνουν σε δύο ξένους σκηνοθέτες. Στον 77χρονο Ιταλό Μάρκο Μπελόκιο και στον ανερχόμενο, ταλαντούχο Αμερικανό Αλεξάντερ Πέιν. Οι ταινίες του πολιτικοποιημένου, ανήσυχου Μπελόκιο έχουν σημαδέψει το ευρωπαϊκό σινεμά θίγοντας πάντα με τολμηρό τρόπο τα πιο επικίνδυνα θέματα, από την Εκκλησία και τον Τύπο μέχρι την τρομοκρατία (Ερυθρές Ταξιαρχίες) και το φασιστικό παρελθόν της χώρας.

Στο Πανόραμα, εκτός από την τελευταία του, τo «Sweet Dreams» με την Μπερενίς Μπεζό και τον Βαλέριο Μασταντρέα, θα προβληθούν και πέντε αντιπροσωπευτικές ταινίες του, ανάμεσά τους οι «Γροθιές στην τσέπη» (1965) και το «Εν ονόματι του πατρός» (1971), που τον καθιέρωσαν.

Από τον συμπατριώτη μας Πέιν (η καταγωγή του είναι από το Αίγιο και τα τελευταία χρόνια ο δις βραβευμένος με Οσκαρ σκηνοθέτης την τιμά δεόντως) το Πανόραμα διάλεξε να προβάλει πέντε ταινίες. Τις διάσημες «Πλαγίως», «Οι Απόγονοι» (με τον Τζορτζ Κλούνεϊ) και «Nebraska», αλλά και την πρώτηπρώτη του, που ειδικά αυτή την εποχή, με την επέλαση του Τραμπ εναντίον των γυναικείων δικαιωμάτων, βλέπεται με μεγάλο ενδιαφέρον: μια φεμινιστική ομάδα και μια οργάνωση εναντίον των εκτρώσεων συγκρούονται γύρω από μια αφελή τοξικομανή (εκπληκτική η Λόρα Ντερν) που έχει μείνει για πέμπτη φορά έγκυος.

► Πάλι στο πολιτικό κλίμα της εποχής, την οικονομική κρίση και την άνοδο του εθνικισμού, παραπέμπει και το αφιέρωμα με τίτλο «Μέρες του ’36». Η ομότιτλη ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου είναι μία από οχτώ εμβληματικές ταινίες του παγκόσμιου σινεμά που αναφέρονται στην περίοδο του Μεσοπολέμου, μετά το κραχ στις ΗΠΑ, τότε που στην Ευρώπη (Ισπανία, Ελλάδα) γεννιούνταν δικτατορίες και η φτώχεια εξαθλίωνε τις λαϊκές τάξεις. Ανάμεσά τους οι «Μοντέρνοι καιροί» του Τσάρλι Τσάπλιν (1936), «Η ζωή είναι δική μας» του Ζαν Ρενουάρ (1926) αλλά και το «Πεθαίνοντας στη Μαδρίτη» του Φρεντερίκ Ροσίφ (1963).

► Ελληνικό χρώμα έχει, βέβαια, το Πανόραμα. Στο Διεθνές Διαγωνιστικό υπάρχει μια ταινία από την Κύπρο, το «Αγόρι στη γέφυρα» του Πέτρου Χαραλάμπους. Ανάμεσα στις ταινίες που κάνουν την πρώτη προβολή τους στο φεστιβάλ και η «Παγκόσμια Ψυχή» του Νίκου Κορνήλιου. Τέλος, φιλοξενεί και δεκατέσσερις ελληνικές μικρού μήκους (5 με 10 λεπτά διάρκεια) που ανήκουν στους σπουδαστές δύο φιλόδοξων κινηματογραφικών σχολών, του Νew York College και της Horme Pictures.

► Το Πανόραμα ήταν πρωτοπόρο στην προβολή βωβών ταινιών με συνοδεία ζωντανής κλασικής μουσικής. Φέτος επιστρέφει στον θεσμό, με τον συνθέτη Νίκο Πλάτανο να παίζει στο πιάνο ενώ θα προβάλλεται η αποκατεστημένη πρόσφατα από την Ταινιοθήκη της Γερμανίας ταινία του Φρίντριχ Βίλχελμ Μουρνάου «Φάουστ» (1926), θαυμάσιο παράδειγμα γερμανικού εξπρεσιονισμού και από τις καλύτερες τρόμου όλων των εποχών.

Τα βραβεία θα απονείμουν τρεις επιτροπές: της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI), της δικής μας ΠΕΚΚ καθώς και μια από αναγνώστες του περιοδικού «Αθηνόραμα».

Η πρεμιέρα στο «Αστορ» με προσκλήσεις και περιορισμένο αριθμό εισιτηρίων. Οι υπόλοιπες προβολές στο «Τριανόν» (17-23 Νοεμβρίου) και στην «Ααβόρα» (17-27 Νοεμβρίου). Πληροφορίες: www.panoramafest.org