Αλληλεγγύη από καρδιάς στους απόκληρους της Γης

«Πολλές μικρές πράξεις αλληλεγγύης που αξίζουν ένα μεγάλο ευχαριστώ» είναι το σλόγκαν της έκθεσης Μουσείο Χωρίς Σπίτι (Museum without a home), που διοργανώνει το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας σε συνεργασία με την Oxfam.

Τα εκθέματα που φιλοξενούνται σε πέντε γνωστά μουσεία και ιδρύματα της Αθήνας, ανάμεσα στα οποία το Μουσείο της Ακρόπολης και το Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, καθώς και σε πόστερ σε στάσεις λεωφορείων και διάφορα σημεία της πόλης, δεν είναι έργα τέχνης, αλλά απλά καθημερινά αντικείμενα που έδωσαν συμπολίτες μας σε πρόσφυγες για να τους βοηθήσουν στη δύσκολη καθημερινότητά τους.

Ενδεικτικά, κάποια από τα εκθέματα είναι: ένα σακίδιο πλάτης, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, μια κασετίνα, ένα τουμπερλέκι, ένας βραστήρας νερού και δύο αυτοκινητάκια, που μπορεί για τους κατόχους τους να ήταν μια απλή προσφορά, αλλά για τους πρόσφυγες που τα έλαβαν αποτέλεσαν ίσως ανεκτίμητη βοήθεια, σε επίπεδο πέρα από το υλικό.

Ο βραστήρας, για παράδειγμα, που εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το οποίο πρόσφατα άνοιξε στο κοινό, ήταν δώρο μιας γυναίκας από την Κόνιτσα σε μια γυναίκα από τη Συρία για να μπορεί να ζεσταίνει πιο εύκολα νερό και να πλένει το μωρό της. Κοιτάζοντας τη Βάσω να κάθεται παρέα με τη Μαφίντα, βλέπουμε ότι μια απλή δωρεά ενός αντικειμένου δημιούργησε μια ισχυρή ανθρώπινη σχέση ανάμεσα σε δύο μητέρες, ξεπερνώντας τα όποια πολιτισμικά εμπόδια.

Από παιδί σε παιδί

Σε μια προθήκη στο Μουσείο Φρυσίρα στην Πλάκα βρίσκονται δύο παιδικά αυτοκινητάκια. Διαφορετικά από τα εκθέματα που βλέπουμε συνήθως εκεί, προκαλούν αμέσως το ενδιαφέρον του επισκέπτη.

Με τα αυτοκινητάκια έπαιζε ο γιος της Ευσταθίας Τσαπαρέλη πριν τα δωρίσει στον χώρο φιλοξενίας για μητέρες και παιδιά πρόσφυγες της Amurtel στην περιοχή της Βικτώριας.

«Για μένα το να δώσω πράγματα για τους πρόσφυγες δεν ήταν κάτι καινούργιο, έχω δώσει και σε άλλους αντίστοιχους χώρους στο παρελθόν.

»Δεν αντιλαμβάνομαι αυτή την κίνηση σαν κάτι πολύ σπουδαίο, με την έννοια ότι για μένα είναι κάπως αυτονόητο, μου βγήκε κάπως φυσικά. Οταν όμως είδα τη Ραχίμα και τον γιο της να παίζουν με τα αυτοκινητάκια του γιου μου, συγκινήθηκα. Είναι ότι βλέπεις πού πάει το δώρο σου, το γέλιο που προσφέρει, τη χαρά που μεταφέρει».

«Ως μητέρα κι εγώ, βλέποντας εικόνες γονέων να περπατούν ατελείωτα με μωρά στην αγκαλιά, να είναι σε βάρκες, να ζουν σε χώρους κράτησης κάτω από άθλιες συνθήκες, μοιραία, με πιάνει ένας κόμπος στην καρδιά. Ξέροντας πώς είναι η κατάσταση στις χώρες τους, αντιλαμβάνομαι τη μάχη που αυτοί οι γονείς καλούνται να δώσουν για τα παιδιά τους.

»Νομίζω ότι από τις πιο ακραίες στιγμές της ανθρώπινης ύπαρξης είναι να προσπαθεί να σώσει ένας γονιός το παιδί του από τον πόλεμο, από τη βία την οικονομική ή την πνευματική. Νοητικά έχω μπει πολλές φορές στη θέση αυτών των ανθρώπων και αποφάσισα να τους βοηθήσω με όποιον τρόπο μπορώ.

»Η βοήθεια και η αλληλεγγύη δεν είναι έννοιες μετρήσιμες για μένα. Μια κουβέντα, ένα χαμόγελο, ένα πιάτο φαΐ, ένα ρούχο, ένα παιχνίδι, ένα καλωσόρισμα μπορούν να δώσουν σε έναν φοβισμένο, ταλαιπωρημένο άνθρωπο ελπίδα για να συνεχίσει», μας λέει η κ. Τσαπαρέλη.

Η έκθεση ολοκληρώνεται στις 14 Δεκεμβρίου, ωστόσο τα αντικείμενα που φιλοξενούνται στους μουσειακούς χώρους είναι πιθανόν να παραμείνουν εκεί για μεγαλύτερο διάστημα ή να μεταφερθούν σε άλλα μουσεία, επιτρέποντας σε περισσότερους επισκέπτες να τα δουν και να ευαισθητοποιηθούν, ενώ παράλληλα θα συνεχίσει να τρέχει η ιστοσελίδα της καμπάνιας.

Μιλήσαμε με τη Ρενάτα Ρεντόν, υπεύθυνη για θέματα πολιτικής και θεσμικής πίεσης της Oxfam στην Ελλάδα, για τους σκοπούς της έκθεσης:

«Οι Ελληνες βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή από την αρχή, ξεπέρασαν τους εαυτούς τους. Επεσαν στο νερό για να σώσουν ζωές, άνοιξαν τα σπίτια τους, έδωσαν αντικείμενα σαν αυτά που έχουμε στην έκθεση. Νομίζω ότι αυτό αποτελεί παράδειγμα για τους υπόλοιπους εμπλεκομένους, όπως η κοινότητα των ΜΚΟ και φυσικά οι κυβερνήσεις.

»Μέσω της έκθεσης μπορεί να γίνει πιο κατανοητή η σύνδεση που έχει ένας Ελληνας με έναν άνθρωπο που έφυγε, για παράδειγμα, από τη Συρία. Βλέπουμε τις φιλίες που αναπτύχθηκαν μέσω της προσφοράς ενός απλού αντικειμένου και της επίδειξης αλληλεγγύης.

»Πολλοί από τους Ελληνες τους οποίους συναντήσαμε μας είπαν ότι ήταν σημαντικό που είδαν το πόσο εκτιμούν αυτοί οι άνθρωποι τη στήριξη που έλαβαν.

»Χρειάζονταν και εκτίμησαν τα αντικείμενα που έλαβαν, όπως και το να τους δει η κοινότητα ως ίσους. Ελπίζουμε ότι εάν ακουστούν αυτές οι ιστορίες, αρκετοί πολίτες που δεν δραστηριοποιήθηκαν ίσως θελήσουν να βοηθήσουν τώρα».

♦Οι διοργανωτές της έκθεσης μας παρακάλεσαν να συμπεριλάβουμε τον σύνδεσμο στήριξης της καμπάνιας για όποιον θέλει να συνυπογράψει: http://www.museumwithoutahome.gr/el/pairno-meros