Αδιαμφισβήτητος νικητής… ο διχασμός

Οταν οι «πατέρες» του αμερικανικού έθνους δημιούργησαν, το 1787, το «Κολέγιο των Εκλεκτόρων» –αρμόδιο έκτοτε για την έμμεση εκλογή προέδρου– η διεξαγωγή μιας πανεθνικής εκλογικής εκστρατείας ήταν πρακτικά αδύνατη στην αχανή χώρα και η εθνική ταυτότητα δεν είχε ακόμη καλά καλά διαμορφωθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ως εκ τούτου, η απευθείας εκλογή προέδρου από τον αμερικανικό λαό απορρίφθηκε. Τυχόν εκλογή του από το Κογκρέσο θα παραβίαζε την αρχή διάκρισης των εξουσιών. Αντίστοιχα, εκλογή μέσω των πολιτειακών Κοινοβουλίων κρίθηκε ως υπονομευτική για την ομοσπονδιακή εξουσία.

Εκτοτε, βέβαια, άλλαξαν πολλά στην αμερικανική κοινωνία και επικράτεια. Οχι, όμως, και το περίπλοκο εκλογικό σύστημα, το οποίο στο παρελθόν «χάρισε» τέσσερις φορές τη νίκη σε προεδρικούς υποψηφίους που δεν υπερίσχυσαν στη λαϊκή ψήφο και σήμερα αναδεικνύει τον 45ο πρόεδρο των ΗΠΑ.

Τυπικά, λοιπόν, ο επίλογος αυτής της βιτριολικής, διχαστικής αναμέτρησης μεταξύ της Χίλαρι Κλίντον και του Ντόναλντ Τραμπ –που χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως «η μάχη μεταξύ δύο αντιπαθών υποψηφίων»– αναμένεται να γραφτεί στις 19 Δεκεμβρίου, με τη σύγκληση του «Κολεγίου των Επιτρόπων» και τις ξεχωριστές ψηφοφορίες τους για πρόεδρο και αντιπρόεδρο των ΗΠΑ.

Οι «άπιστοι»

Αν και συνταγματικά οι εκλέκτορες δεν δεσμεύονται να ψηφίσουν βάσει της λαϊκής ψήφου στις Πολιτείες που τους ανέδειξαν, το 99% έχει μείνει πιστό κατά το παρελθόν στον υποψήφιο του κόμματός τους και η εμπειρία έχει καταδείξει ότι κανείς από τους λεγόμενους «άπιστους εκλέκτορες» δεν επηρέασε μέχρι σήμερα το αποτέλεσμα αυτής της ψηφοφορίας.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα κλείσει και το «κεφάλαιο» του νέου διχασμού και πόλωσης που αυτές οι προεδρικές εκλογές άνοιξαν στις ΗΠΑ.

Σε πολιτικό επίπεδο, εκτός από την προεδρία, οι χθεσινές εκλογές καθορίζουν και τις νέες, εύθραυστες ισορροπίες στο Κογκρέσο. Αφορούν την εκλογή της νέας, διετούς θητείας, Βουλής των Αντιπροσώπων (στην απερχόμενη πλειοψηφούσαν οι Ρεπουμπλικανοί με 247 έδρες, σε σύνολο 435), και 34 από τα συνολικά 100 μέλη της Γερουσίας (μέχρι χθες επίσης υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικανών).

Δεδομένου ότι το Κογκρέσο ασκεί έλεγχο στις αποφάσεις του προέδρου, η σύνθεση των δύο νομοθετικών Σωμάτων του θα κρίνει ουσιαστικά τον βαθμό συνεργασίας με τον νέο «ένοικο» του Λευκού Οίκου.

«Αναμφίβολα, οι ΗΠΑ βγαίνουν από αυτές τις εκλογές ως μια διχασμένη χώρα, με διαιρεμένη διακυβέρνηση, ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο πρόεδρος ή ποιο κόμμα έχει πλειοψηφία σε κάθε Σώμα του Κογκρέσου», γράφει στο «Project Syndicate» o Ρίτσαρντ Χας, επικεφαλής του ινστιτούτου CFR και πρώην αξιωματούχους της κυβέρνησης Μπους.

«Ούτε οι Δημοκρατικοί ούτε οι Ρεπουμπλικανοί θα είναι σε θέση να υλοποιήσουν τους στόχους τους», αναφέρει, «χωρίς κάποια υποστήριξη από την άλλη πλευρά».

Ως πιο ακανθώδη ζητήματα θεωρούνται οι «μισοτελειωμένες δουλειές που αφήνει στον διάδοχό του ο Μπαράκ Ομπάμα», όπως σχολιάζει η Deutsche Welle, όπως οι μεταρρυθμίσεις στο Σύστημα Υγείας και στο Μεταναστευτικό, διεθνείς εμπορικές συμφωνίες και φυσικά τα ανοιχτά μέτωπα στην εξωτερική πολιτική.

«Στο μεσοδιάστημα», υπογραμμίζει ο Χας, «το δημόσιο έλλειμμα και το χρέος της Αμερικής είναι βέβαιο ότι θα αυξηθούν, καθώς φαίνεται ότι υπάρχει ελάχιστη ή και καθόλου βούληση για μείωση δαπανών».

Το μικροκομματικό «παιχνίδι» αναμένεται να εντείνει και ο εσωκομματικός –και στα δύο πολιτικά «στρατόπεδα»– διχασμός. Ηγετικές φυσιογνωμίες των Ρεπουμπλικανών δεν στήριξαν προεκλογικά τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ήδη αφήσει το λαϊκιστικό «στίγμα» του στο κόμμα και κατά πολλούς αναλυτές δεν αποκλείεται διάσπασή του, σε περίπτωση νέας ήττας.

Στους Δημοκρατικούς, αντίστοιχα, έρευνα του YouGov κατέδειξε ότι σχεδόν οι μισοί υποστηρικτές του Μπέρνι Σάντερς αρνούνται να στηρίξουν τη Χίλαρι Κλίντον.

«Υπάρχει ροπή προς τον άκρατο λαϊκισμό στο εσωτερικό τόσο των Ρεπουμπλικανών όσο και των Δημοκρατικών, κι αυτό θα διαρκέσει», επισημαίνει η Τζιν Ζάινο, Αμερικανίδα καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών. «Θα είναι πρόκληση για τα δύο κόμματα να ξανακερδίσουν τους απογοητευμένους ψηφοφόρους τους».

Στην τελευταία δημοσκόπηση των ΝΥΤ/CBS, το 57% δήλωσε ότι δεν ενστερνίζεται τις αξίες της Κλίντον, έναντι 62% που απάντησαν το ίδιο για τον Τραμπ. Μόλις το 1/3 θεωρεί τη Χίλαρι έντιμη και αξιόπιστη, ενώ το 35% έχει την ίδια γνώμη για τον πολιτικό αντίπαλό της.

Διαλυμένη πολιτική

«Ταξιδεύοντας στη Βόρεια Καρολίνα, στην Πενσιλβάνια, στο Ουισκόνσιν, με τα φανταστικά χρώματα του φθινοπώρου, βρίσκεις ακόμη τη ζεστασιά και τη γενναιοδωρία των Αμερικανών, μέσα στη ζάλη της μεγάλης έντασης της πολιτικής μάχης που μαίνεται τριγύρω τους», γράφει ο κορυφαίος ανταποκριτής του BBC, Γκάβιν Χιούιτ.

«Η πολιτική εδώ [στις ΗΠΑ] έχει διαλυθεί. Το Κογκρέσο μετά βίας λειτουργεί. Οι φωνές όσων ανδρών και γυναικών πιστεύουν στον δικομματισμό και στη συλλογικότητα πολύ συχνά απουσιάζουν. Οπως και με το Brexit, υπάρχει μια εξέγερση ενάντια στο κατεστημένο, η οποία δεν μπορεί να αγνοηθεί.

»Η ανισότητα. Οι ρυθμοί των κοινωνικών αλλαγών, που κλονίζουν την αίσθηση της ταυτότητας. Η επίγνωση της αδυναμίας όσων βρίσκονται στην εξουσία απέναντι στην παγκοσμιοποίηση. Η εξαφάνιση του γνωστού κόσμου. Και από αυτό το κενό αναδύεται η πολιτική “μετά την αλήθεια”, όπου τα γεγονότα είναι ελάχιστα και συνωμοσίες και μύθοι ανθούν», καταλήγει. «Πιθανόν αυτό δεν θα τελειώσει μετά την ψηφοφορία της Τρίτης. Ο διχασμός θα αργήσει να επουλωθεί».