Λαμπερά πρόσωπα με ανήσυχη σκέψη

Oι γυναίκες. Η πολιτική. Οι χώρες που δοκιμάζονται. Η πόλη μας. Πόσο και σε ποια σημεία του πλανήτη μπορεί μια γυναίκα να ζήσει χωρίς λογοκρισία και τι κόστος έχουν οι καθημερινές προσωπικές μας μάχες;

Πώς καταφέρνουν οι καλλιτέχνες της Συρίας να παράξουν τέχνη μέσα από τα ερείπια; Ποιο αποκαλούμε σήμερα θέατρο-ντοκουμέντο και ποιο πολιτικό; Πόση σημασία έχει να συνδιαλέγεται η τέχνη με το αστικό τοπίο;

Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση ξεκινά το φετινό της πρόγραμμα ξέροντας πως είναι αναπόφευκτο να μην κλείνεις τα μάτια σε αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο και απαγορευτικό να μην τα ανοίγεις σε ό,τι μπορεί να συνδέσει τη ζωή με την τέχνη.

Οι γυναίκες και οι πολιτικές αποχρώσεις πρωταγωνιστούν στον τομέα «Λέξεις σκέψεις». Αν εξαιρέσει κάποιος τον σπουδαίο ποιητή του αραβικού κόσμου Αδωνι κι ένα τριήμερο με συζητήσεις για το «τέλος» της ηχογραφημένης μουσικής, οι υπόλοιπες βραδιές έχουν στο επίκεντρο τη γυναίκα και τις διώξεις που υφίσταται. Πρώτη καταφθάνει (30/11) η Μαργιάν Σατραπί, δημιουργός του διεθνούς μπεστ σέλερ γκράφικ νόβελ «Περσέπολις».

Οι Guerrilla Girls, με τις χαρακτηριστικές τους μάσκες γορίλα, μαχητικές, ανώνυμες φεμινίστριες των εικαστικών, που στοχοποιούν τον σεξισμό, τον ρατσισμό και καταγγέλλουν τον ανδροκρατούμενο κόσμο της τέχνης, έρχονται στις 9/3.

Οι γυναίκες, που εξοργίζουν τον Βλαντίμιρ Πούτιν με τις τολμηρές τους performances, οι Pussy Riot, θα συνομιλήσουν με το κοινό (24/3).

«Μαντίλες, Υμένες και Σεξουαλική Επανάσταση» έχει τίτλο η βραδιά με μία από τις πιο τολμηρές φωνές των καιρών μας: τη βραβευμένη Αμερικανο-αιγύπτια δημοσιογράφο Μόνα Ελθαχάουι, που τα βιβλία της ξεσηκώνουν θύελλα αντιδράσεων (23/5).

Στο θέατρο, σε σχέση τουλάχιστον με τον χορό, οι παραστάσεις φέτος είναι λιγότερες, αλλά υπάρχουν δύο παραγωγές από κορυφαίους Ελληνες.

Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου ετοιμάζει για την άνοιξη μια νέα δημιουργία (24/5-11/6), ενώ ο Μιχαήλ Μαρμαρινός στον «Δον Ζουάν» του Μολιέρου ενσωματώνει θραύσματα από την παγκόσμια λογοτεχνία και ακροβατεί στα σύνορα δύο γλωσσών: του σινεμά και του θεάτρου (25/1-12/2).

Σαφείς αναφορές στο θέμα της Μέσης Ανατολής και του προσφυγικού έχουν παραστάσεις όπως το «While I was waiting» του ακτιβιστή σκηνοθέτη Ομάρ Αμπουσάντα (26-27/10) και το «Hearing» του πολυβραβευμένου νέου Ιρανού Aμίρ Ρεζά Κουχεστάνι (28-30/4), που διερευνά την καφκική πραγματικότητα της χώρας του.

Στο «Displacement», το τελευταίο του έργο, ο Μιτκάλ Αλζγκαϊρ ερευνά τη δυναμική και την παράδοση της συριακής κουλτούρας και πραγματεύεται την εκτόπιση και την εξορία (26-27/10). Στο «Ottof» της Μπουχρα Ουιζγκεν πέντε γυναίκες από το Μαρόκο χορεύουν με μια συγκινητική ελευθερία σε ένα έργο για τη ζωή και τις γυναίκες που την αγαπούν (21-23/2).

H μουσική φιλοξενεί φέτος μια ολόκληρη ενότητα με τίτλο «Οι Διασπορές σε Διάλογο: Πολυπολιτισμός, Μετανάστευση και Αυτοσχεδιαστική Φαντασία».

Μεγάλες προσδοκίες δημιουργεί το πλούσιο αφιέρωμα «Made in USA».

Πρωτοπόροι καλλιτέχνες και ομάδες που ταράζουν τα νερά της σύγχρονης αμερικανικής σκηνής, από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, καταλαμβάνουν τον Νοέμβριο την Στέγη και ετοιμάζουν παραστάσεις που μελετούν θέματα φύλου και ταυτότητας, εξερευνήσεις της ποπ κουλτούρας, έξυπνες χρήσεις των νέων τεχνολογιών.

Ανάμεσά τους ο Ζακαρί Ομπερζάν με το «Tell Me Love Is Real» (28-29/11), ο Ρίτσαρντ Μάξγουελ, μορφή της νεοϋορκέζικης εναλλακτικής σκηνής, με δύο παραγωγές «The Evening», (24-25/11) και «Showcase», η Μισέλ Ελσγουορθ με το «Phone Homer» κ.ά.

Φυσικά δεν λείπουν οι μεγάλοι σταρ του θεάτρου και της μουσικής: η Ιζαμπέλ Ιπέρ γίνεται ξανά η μούσα του κορυφαίου Πολωνού σκηνοθέτη Κριστόφ Βαρλικόφσκι και μεταμορφώνεται σε θεά, βασίλισσα, ιερή πόρνη, ερωτευμένη αυτόχειρα, δηλαδή σε «Φαίδρα» (20-22/12).

Ο Μπράιαν Ινο, μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της μουσικής, παρουσιάζει το «The Ship», συνδέοντας σε αυτό μουσική, εγκαταστάσεις και τραγουδοποιία (3-24/10).

Προσωπικότητα της αμερικανικής αβάν γκαρντ, η πολυσχιδής Mατάνα Ρόμπερτς παρουσιάζει το πολύπτυχο έργο της «Coin Coin» (4/11), ενώ θα έρθει στη Στέγη το προτελευταίο έργο της θρυλικής χορογράφου Πίνα Μπάους, το «Sweet Mambo» (3-6/11).

Παραστάσεις τοποθετούν στο επίκεντρο την αστική καθημερινότητα, δίνουν φωνή στους κατοίκους αυτής της πόλης, φιλοξενούνται σε απρόσμενα μέρη: ο προκλητικά ευφυής Ζερόμ Μπελ ετοίμασε το «Gala», έναν χορό φτιαγμένο από τους κατοίκους της Αθήνας (9-10/1/2017), το Φεστιβάλ Borderline ετοιμάζει συναυλίες, εγκαταστάσεις, διαλέξεις και site-specific δράσεις στο κτίριο της Στέγης και εκτός, οι Medea Electronique μάς καλούν σε οπτικοακουστικούς περιπάτους στις γειτονιές του Κεραμεικού και του Μεταξουργείου, η Σοφία Βγενοπούλου και οι Grasshopper Youth στο «Αθήνα, Γραμμή 2» (15-19/2) χτίζουν μια παράσταση αντλώντας υλικό από συνεντεύξεις και ιστορίες σημερινών Αθηναίων.

Οι Δημήτρης Καμαρωτός – Αμαλία Μουτούση, με όχημά τους τον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη, ετοιμάζουν μια απρόβλεπτη site specific περφόρμανς εκτός Στέγης (στον ιστορικό Παρνασσό 7-11/6), ενώ στο πλαίσιο του «Dancing Athens» (1-2/10) τέσσερις χορευτικές παραστάσεις (μία από αυτές της Τρίσα Μπράουν) θα δοθούν σε δημόσιους χώρους (πλατεία Κοτζιά, ΕΜΣΤ, Μουσείο Ακρόπολης κ.ά.).