Ανοιξε νέες πληγές το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος

Για να γνωρίσεις την Κολομβία σε βάθος, πρέπει να διαβάσεις τα βιβλία του Μάρκες. Ή για μια πιο γρήγορη, σύγχρονη και εύπεπτη επαφή, να δεις τη σειρά Narcos.

Ακόμα κι αν δεν έχεις διαβάσει τα τελευταία 20 χρόνια κανένα δημοσιογραφικό άρθρο για όσα έχουν συμβεί σε αυτή τη χώρα, σίγουρα θα πάρεις μια ιδέα για τη βία, τη διαφθορά και τη διαίρεση της κοινωνίας, η οποία αποτυπώθηκε στο δημοψήφισμα της Κυριακής για την ειρηνευτική συμφωνία με τους αντάρτες του FARC.

Προς έκπληξη όλων, οι πολίτες ψήφισαν «όχι» και «Η Κολομβία έζησε τη δική της στιγμή του Brexit», όπως έγραψε η «Guardian».

Εγχώριοι και ξένοι πολιτικοί, παρατηρητές, δημοσιογράφοι, δημοσκοπήσεις, οι πάντες προέβλεπαν μια άνετη επικράτηση του «ναι». Για την ακρίβεια, σχεδόν όλοι.

Γιατί, στην πραγματικότητα, αυτός που «νίκησε» ήταν ο (ακρο)δεξιός πρώην πρόεδρος της χώρας Αλβαρο Ουρίμπε, ο οποίος έστησε όλη την πολιτική του καριέρα στη στρατιωτική καταστολή του αντάρτικου και εξαπέλυσε μια λυσσαλέα εκστρατεία κατά της συμφωνίας, η οποία απέδωσε καρπούς, όπως φαίνεται, αφού οι Κολομβιανοί την απέρριψαν οριακά (50,2% «όχι» έναντι 49,8% «ναι»), σε μια ψηφοφορία στην οποία σημειώθηκε ρεκόρ αποχής 63%, το υψηλότερο των τελευταίων 22 ετών σε οποιαδήποτε εκλογική αναμέτρηση.

Επεισε λοιπόν το «όχι» πιο πολύ από την καμπάνια υπέρ του «ναι», στην οποία συμμετείχαν σούπερ σταρ της χώρας όπως η Σακίρα, ο Χουάνες, ακόμα και ο ίδιος ο Πάπας Φραγκίσκος…

Το εντυπωσιακό πάντως είναι ότι η πρωτεύουσα Μπογοτά και πολλές επαρχίες στις οποίες ήταν έντονη η δράση των ανταρτών ψήφισαν υπέρ της συμφωνίας.

Στο Μεδεγίν όμως, πατρίδα του Ουρίμπε και πρώην βασίλειο του διαβόητου Πάμπλο Εσκομπάρ και του ναρκω-πολέμου, το 63% ψήφισε «όχι».

Και τώρα, τι; «Δεν εγκαταλείπω την προσπάθεια, θα συνεχίσω να παλεύω για την ειρήνη για το υπόλοιπο της θητείας μου, γιατί έτσι θα αφήσουμε μια καλύτερη χώρα στα παιδιά μας», δήλωσε ο πρόεδρος της Κολομβίας, Χουάν Μανουέλ Σάντος.

«Είμαστε έτοιμοι να βελτιώσουμε τη συμφωνία», διεμήνυσε και ο αρχηγός των FARC, Τιμολέον Χιμένες ή «Τιμοσένκο», προσθέτοντας ότι το «όχι» στο δημοψήφισμα δεν επιφέρει καμία νομική δέσμευση γιατί η ειρηνευτική συμφωνία έχει ήδη υπογραφεί.

Προσηλωμένος στην ειρηνευτική διαδικασία δήλωσε όμως και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Μπαν Κι Μουν. Θα γίνει έτσι όμως;

Ο Σάντος, χωρίς να δεσμεύεται από πουθενά, έπεσε στην παγίδα να ζητήσει πολιτική νομιμοποίηση από τον κόσμο, κίνηση που του γύρισε μπούμερανγκ.

Η ηγεσία του FARC, από την άλλη, δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα υπάρξουν φράξιες ανταρτών οι οποίες, απογοητευμένες από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, θα ξαναπιάσουν τα όπλα.

Eπίσης, διάφορα εγχώρια και ξένα ΜΜΕ σχολιάζουν ότι ο Ουρίμπε πρέπει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην έμπρακτη εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας.

Αρκετά αμφίβολο βέβαια, αφού ενδέχεται να θέλει να επανέλθει στον προεδρικό θώκο ποντάροντας στην εκστρατεία του μίσους.

Οχι ιδιαίτερα δύσκολο σε μια χώρα που μετρά 260.000 νεκρούς, 45.000 αγνοούμενους και 6,9 εκατομμύρια εκτοπισμένους ύστερα από 52 χρόνια εμφυλίου.

Επιμένει σε φυλακίσεις

O πρώην πρόεδρος επιμένει ότι οι αντάρτες που ευθύνονται για εγκλήματα και κατά κύριο λόγο τα ηγετικά στελέχη θα πρέπει να μπουν στη φυλακή (αντί για τις εναλλακτικές ποινές και τα κίνητρα κοινωνικής επανένταξης που προβλέπει η συμφωνία) και να μην αναλάβουν δημόσια αξιώματα.

Αντίθετα, υπήρξε ιδιαίτερα ελαστικός απέναντι στους παραστρατιωτικούς (επονομαζόμενους και «μηχανές θανάτου»), οι οποίοι αφοπλίστηκαν -αν και όχι στο σύνολό τους-, αμνηστεύθηκαν και επανεντάχθηκαν στην κοινωνία.

Αρκετοί ως τραμπούκοι ή εκτελεστές στην υπηρεσία διαφόρων διεφθαρμένων πολιτικών ή εγκληματικών ομάδων που βάζουν στο στόχαστρό τους συνδικαλιστές και άλλα «ενοχλητικά» στοιχεία.

Ισως το μεγαλύτερο αγκάθι για τη Δεξιά και όλο το διεφθαρμένο κατεστημένο της χώρας να είναι ακριβώς η μετεξέλιξη του FARC σε νόμιμη πολιτική δύναμη.

Οπως είχε πει ο Χαβιέρ Καλδερόν, εκπρόσωπος Τύπου των FARC, «μια νίκη του “ναι” θα τοποθετούσε σε έναν ορατό ορίζοντα τη δυνατότητα να συζητήσουμε από τη σκοπιά της Αριστεράς το οικονομικό και πολιτικό μοντέλο μιας χώρας με πιεστικές οικονομικές ανισότητες».

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Κολομβία είναι η έβδομη πιο άνιση χώρα στον κόσμο και η τρίτη στη Λατινική Αμερική, πίσω από την Αϊτή και την Ονδούρα.

Κάποια πράγματα δεν έχουν μεταβληθεί σημαντικά από το 1964, όταν οι Ενοπλες Επαναστατικές Δυνάμεις της Κολομβίας πήραν τα όπλα με αιτήματα όπως κοινωνική ισότητα και αναδασμό της γης, η οποία ήταν και εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να είναι συγκεντρωμένη στα χέρια μιας χούφτας μεγάλων γαιοκτημόνων.

Αν ζούσε ακόμα ο Μάρκες, θα είχε άφθονο υλικό για να γράψει «άλλα εκατό χρόνια μοναξιά»…