Σε αρκετές πόλεις της Βραζιλίας έχουν συσταθεί, με εντυπωσιακά αποτελέσματα, φορείς σαν κι αυτόν που ανακοίνωσε η Ζωή Κωνσταντοπούλου, κυρίως με νεαρούς δικηγόρους και οικονομικούς επιστήμονες.
Δήμαρχοι βουτηγμένοι στη διαπλοκή παραμερίστηκαν απ’ αυτούς τους φορείς. Οι τελευταίοι κατάφεραν σε λίγα χρόνια όχι μόνο να μειώσουν τα ελλείμματα των δήμων, αλλά να παρουσιάσουν και κέρδη. Δεδικασμένο, άρα, υπάρχει, μένει να αποδειχτεί ότι μπορεί και στην Ελλάδα να λειτουργήσει ο εν λόγω νομικός φορέας.
Είναι μια κίνηση από «τα κάτω» που κουβαλάει ελπίδες για μια παρέμβαση στο κεντρικό πολιτικό κατεστημένο, μια παρεκκλίνουσα αλλά αποτελεσματική τοπική αυτοδιοίκηση, με συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις και τις πράξεις των δημοτικών αρχών.
Εκτός από παρεμβατικός ο φορέας θα είναι και (ευλόγως) ερευνητικός κι εδώ αναφύεται η πρώτη δυσκολία. Θα μπορέσει να έχει στοιχεία από τις αρμόδιες υπηρεσίες; Θα του επιτραπεί η «διείσδυση» στα κρατικά συρτάρια όπου φυλάσσονται δεκάδες περιπτώσεις (ή μήπως εκατοντάδες, ή μήπως χιλιάδες;) ημιτελούς νομικής και δικαστικής περαίωσης; Θα λειτουργεί αυτόνομα;
Θα επιλέξει να υποκαταστήσει -και πώς- τη Δικαιοσύνη ή θα αρκεστεί στην αποκατάσταση του κύρους της και της ανεξάρτητης λειτουργίας της ως ανωτάτου θεσμού;
Πώς θα διεκδικήσει όλα αυτά που δεν κάνουν η κυβέρνηση, η Βουλή και η Δικαιοσύνη; Εστω, όμως να ‘ρθουν απλώς στο φως οι παραλείψεις, οι καθυστερήσεις και τα εγκληματικά λάθη που έχουν χαρακτηρίσει τους ανώτατους θεσμούς είναι μια παρηγορία (όταν ανοίγει ένα παράθυρο είναι παρηγορία – Καβάφης), ένα ξεστράβωμα των πολλών που ξεχνάμε πολύ μα πολύ εύκολα.
Σύμφωνα με την επικεφαλής της Πλεύσης Ελευθερίας, ο ρόλος του νέου φορέα δεν θα είναι νομικός, αλλά θα κάνει μια κορυφαία πολιτική πράξη ξεσκεπάζοντας τα ψεύδη, την ανικανότητα, την υποτέλεια ή ό,τι άλλο χαρακτηρίζει εκείνους που ώς τούδε δεν έχουν πράξει το παραμικρό, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις γερμανικές αποζημιώσεις, την υπόθεση Siemens, την ΕΛΣΤΑΤ, το ελληνικό χρέος και τα μνημόνια.
Δύσκολο εγχείρημα, όχι όμως ακατόρθωτο. Μπαίνουν άμεσα θέματα δημοκρατικής λειτουργίας της Πολιτείας, σεβασμού στο Σύνταγμα (και υπεράσπισής του), ζητήματα ηθικής ακεραιότητας και γενναίας προστασίας του δημόσιου χώρου (και άρα του δημόσιου συμφέροντος), ανάδυση μορφών αμεσοδημοκρατικής διαδικασίας (και ας λένε διάφοροι ότι κάτι τέτοιο είναι αντιφατικό με το Σύνταγμα και τον κοινοβουλευτισμό) και, τέλος, ξυπνάει η διάθεση πολλών νέων επιστημόνων να εργαστούν δημιουργικά.
Ενα ζήτημα είναι πώς θα κινηθεί και θα υποστηριχθεί ο φορέας ή αν θα είναι σε καθαρή εθελοντική βάση. Αυτό μένει να διευκρινιστεί. Ως κίνηση, πάντως, είναι ελπιδοφόρα. Αυτό χρειάζεται η χώρα: νέες ιδέες, νέους ανθρώπους· δημιουργία και ζωή.
