Είναι μερικοί άνθρωποι που έχουν διαρκώς μαύρους κύκλους στα μάτια· άλλοτε πιο έντονους, άλλοτε πιο αχνούς και διακριτικούς, μονίμως παρόντες παρ’όλα αυτά, άσχετα αν ο φορέας τους έχει ξενυχτήσει ή αν έχει χορτάσει τον ύπνο την προηγούμενη νύχτα.
Σ’ αυτή την κατηγορία φυσιογνωμιών ανήκει κι ο υποφαινόμενος· οι μαύροι κύκλοι στα μάτια με συντροφεύουν από τα μικράτα μου, αδιάψευστος μάρτυρας οι παιδικές φωτογραφίες.
Σ’ αυτές τις τέσσερις δεκαετίες που ζω μαζί τους, τους συνήθισα πια, μα κυρίως εξοικειώθηκα με την πρώτη σκοτεινή εντύπωση που προκαλούν στους ανθρώπους. Αλλωστε, πολλές φορές εμείς επιλέγουμε, έστω ασυνείδητα, τι θα δούμε σ’ ένα πρόσωπο, όπως και σ’ έναν χαρακτήρα· αν θ’ αγκιστρωθούμε σ’ ένα αψύ γνώρισμα ή αν θα ενδιαφερθούμε για τη συνολική εικόνα.
Ενα κυριακάτικο πρωινό, παίζοντας με το είδωλό μου στον καθρέφτη λίγο πριν από μια προγραμματισμένη έξοδο, η γυναίκα μου αστειευόμενη πρότεινε να βάλω λίγο κονσίλερ, να δούμε το αποτέλεσμα.
Αποδέχτηκα την πρόκληση, εμφανίστηκαν τα μαγικά κουτάκια της ματαιοδοξίας με τις περίεργες βούρτσες και τις μυστηριώδεις τους οσμές, και σε τρία λεπτά οι μαύροι κύκλοι είχαν εξαφανιστεί!
Μάλιστα, το αποτέλεσμα φαινόταν εντελώς φυσικό, πουθενά δεν διακρίνονταν τα ίχνη του χημικού προϊόντος· ακόμη κι ένα εξαιρετικά εξοικειωμένο μάτι θα δυσκολευόταν να ξεχωρίσει το πρόσωπο από το προσωπείο.
Απέμεινα άφωνος να κοιτάζω τη μεταμόρφωσή μου στον καθρέφτη. Ωστε ήταν τόσο απλό, εντέλει, ν’ αλλάξω την εικόνα μου και να γίνω κάποιος που δεν είμαι στ’ αλήθεια. Τρόμαξα με την ευεξία και την αυταρέσκεια που με πλημμύρισε· αίφνης, άντλησα αυτοπεποίθηση και κολακεύτηκα από τη γοητευτική αυταπάτη.
Αυτή είναι η δύναμη του προσωπείου, άλλωστε· να σε μεταμορφώνει σε κάποιον άλλο, που δεν έχει τα ελαττώματα και τα προβλήματά σου.
Αυτά προσπερνιούνται, δεν χρειάζεται πια να τ’ αντιμετωπίσεις και να ζήσεις μαζί τους, δεν σε αφορούν άλλο· εσύ έχεις αλλάξει, είσαι ένας διαφορετικός άνθρωπος όσο φοράς τη φενάκη σου, δραπετεύεις σ’ έναν ιδεατό εαυτό, σε μια εθιστική και παράφορη αυταπάτη.
Βεβαίως είναι απαραίτητες τέτοιες παρηγοριές και τα χρειάζεται κανείς αυτά τα ψυχολογικά αποκούμπια, ν’ αναθαρρήσει και να πάρει δύναμη για ν’ αντιμετωπίσει την πραγματικότητα και να κατορθώσει να κοιτάξει τις αλήθειες του κατάματα.
Δεν είναι κι εύκολο πράγμα ν’ αναμετριέσαι συνεχώς με τον εαυτό σου και τα προβλήματά σου, ούτε να αντικρίζεις την εικόνα σου απογυμνωμένη από φτιασίδια· η αλήθεια είναι συχνά ωμή και αδυσώπητη.
Από την άλλη, το ψέμα εθίζει, εγκλωβίζει και δεσμεύει· εύκολο να χαθείς στα δαιδαλώδη μονοπάτια του και να μη θυμάσαι πού άφησες το νήμα της πραγματικότητας. Σαγηνεύει με τις Σειρήνες του, αποπλανεί με τις γαλαντομίες του κι εντέλει αλλοτριώνει και αλώνει τον πυρήνα του εαυτού μας.
Εύκολα πέφτουμε στις πλάνες του, παντού τριγύρω φτιασιδωμένα με κονσίλερ προσωπεία· ερωτικά, πολιτικά, ιδεολογικά, επαγγελματικά, φιλικά, οικογενειακά.
Κι οι επαγγελματίες του είδους, να ανθούν, ειδικά μέσα στην κρίση· μακιγιάρουν προσωπικότητες, κατασκευάζουν ηγέτες κι ερωτικά σύμβολα, φωτοσκιάζουν ιδεολογήματα, χρυσίζουν εργασιακά Νταχάου κι εξωραΐζουν την κοινωνική ανισότητα.
Ρώτησα τη γυναίκα μου πόση διάρκεια έχει ετούτο εδώ το προϊόν που άλλαξε τη φάτσα μου. Απάντησε πως αν δεν έχω τον νου μου να το ανανεώνω συχνά, σε λίγες ώρες θ’ αρχίσει να τρέχει και να χαλά και θ’ αποκαλυφθεί το αληθινό μου βλέμμα, μουτζουρωμένο με μαυρίλες και βρομιές από το χημικό.
Οπως κάθε συγκάλυψη, λοιπόν, ή θα ξεμπροστιαστεί κάποια στιγμή, μ’ επώδυνα αποτελέσματα, ή θα πρέπει ν’ αφιερώνει κανείς όλο του το είναι στο να τη συντηρεί.
Καθαρίστηκα μ’ ένα μαντίλι κι έβγαλα βόλτα τους μαύρους κύκλους μου στην κυριακάτικη λιακάδα.
