Το Χατζ (Hajj), το ετήσιο μουσουλμανικό προσκύνημα στη Μέκκα, άρχισε την Παρασκευή.
Και φέτος (9-14 Σεπτεμβρίου) όπως και κάθε χρόνο, πολλοί έχουν στραμμένο το βλέμμα και το ενδιαφέρον τους προς τη Σαουδική Αραβία, γιατί η τραγωδία που σημειώθηκε στο Χατζ του περασμένου έτους, στοίχισε τη ζωή σε πάνω από 2.500 ανθρώπους λόγω του πανικού και της άτακτης φυγής μεγάλου αριθμού πιστών ταυτόχρονα.
Βεβαίως είναι μια περίοδος κατά την οποία η χώρα και ειδικά η ιερή πόλη των μουσουλμάνων, συγκεντρώνει εκατομμύρια πιστών από κάθε σημείο του πλανήτη.
Όπως πάντα, το Χατζ είναι μια καίρια στιγμή διαπολιτισμικής συνάντησης και, το κυριότερο, μια από τις μεγαλύτερες συναθροίσεις ανθρώπων στον κόσμο. Κάθε μουσουλμάνος που είναι σε θέση να ταξιδέψει, πρέπει τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του να έρθει για προσκύνημα στη Μέκκα. Το Χατζ αποτελεί απαραίτητο και βασικό πυλώνα του Ισλάμ.
Φυσικά θα μπορούσε να την επισκεφτεί οποιαδήποτε εποχή του χρόνου (ούμπρα), αλλά παραδοσιακά αληθινός ήταν εκείνος ο προσκυνητής που ερχόταν σε συγκεκριμένη εποχή, δηλαδή το μήνα του Ντου-αλ-Χιτζτζά. Αν δούμε το θέμα λίγο από την ιστορική του σκοπιά, οι προσκυνητές απ’ όλα τα μέρη του ισλαμικού κόσμου, οργανώνονταν σε μεγάλες ομάδες και το βασικότερο σε κομβικές πόλεις, όπως το Κάιρο και η Δαμασκός, αλλά και κάποιες άλλες μακρύτερα στην Κεντρική Ασία.
Απ’ εκεί ξεκινούσαν καραβάνια με μεγάλο αριθμό από καμήλες και πιστούς, και μετά από ένα κουραστικό ταξίδι πολλών ημερών, έφταναν στον προορισμό τους. Αποκλειστικός σκοπός να φτάσουν στην Κάαμπα, το ορθογώνιο κτίσμα το οποίο ο Προφήτης Μωάμεθ είχε καταστήσει κέντρο της μουσουλμανικής θρησκείας.
Το προσκύνημα έτσι πάντοτε αποτελούσε κεντρικό και σημαντικό γεγονός της χρονιάς και για τους περισσότερους ολόκληρης της ζωής τους, γιατί ήταν και είναι μάλλον η πληρέστερη έκφραση της ενότητας του μουσουλμανικού κόσμου.
Οι προκλήσεις των διοργανωτών της όλης εκδήλωσης θεωρούνται σημαντικές και κρίσιμες, αλλά δείχνουν σχεδόν ανυπέρβλητες και για τους μεμονωμένους προσκυνητές, οι οποίοι πρέπει να διαπραγματευτούν τη μετάβασή τους, αλλά το σπουδαιότερο τη διαμονή τους εκεί.
Τα τελευταία χρόνια, οι προηγμένες τεχνολογικά ταμπλέτες έχουν αλλάξει τις βασικές αρχές των διεθνών ταξιδιών. Οι άνθρωποι πλέον έχουν στο χέρι τους όλες τις απαραίτητες πληροφορίες που θα χρειασθούν τόσο πριν αλλά κυρίως κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, καθώς και στον τελικό τους προορισμό. Θα βρουν αναλυτικούς χάρτες, αξιόπιστα καταλύματα, ενδιαφέροντα εστιατόρια, κι όλα αυτά μέσα στα αφιλόξενα εν πολλοίς εδάφη της αραβικής ερήμου.
Η συντριπτική πλειονότητα των προσκυνητών, όμως, εξακολουθεί να κάνει το Χατζ με τον παλιομοδίτικο τρόπο, με κράτηση δηλαδή κάποιας θέσης σε μια ομάδα οργανωμένη από ένα αξιόπιστο τουριστικό γραφείο το οποίο έχει την σχετική πείρα και φροντίζει για τα πάντα, από αεροπορικά εισιτήρια και κρατήσεις ξενοδοχείων, έως τις επισκέψεις στους ιερούς τόπους.
Αλλά παράλληλα, αφού υπάρχουν κατάλληλες και πολύ κατατοπιστικές εφαρμογές για τα περισσότερα smartphone πάνω σε πολλά θέματα, και το Χατζ δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση.
Στο πέρασμα των αιώνων, υπήρχαν και φυσικά υπάρχουν ακόμα, εξειδικευμένοι οδηγοί για το Χατζ, οι οποίοι καθοδηγούσαν τις ομάδες προσκυνητών από τοποθεσία σε τοποθεσία, πότε, πως και που θα περπατήσουν, θα προσευχηθούν, θα απαγγείλουν αποσπάσματα από το Κοράνι, και πότε θα πρέπει να εκτελέσουν μικρές συμβολικές εργασίες σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία στο τζαμί που χτίστηκε γύρω από την Κάαμπα, τον ιερότερο τόπο του Ισλάμ.
Αλλά τώρα, οι διαδραστικές εφαρμογές των smartphone, όπως 3D Hajj, HajjSalam, Hajj Guide, και Smart Hajj, γύρω από θέματα του Ισλάμ, βρίσκονται και κατεβαίνουν εύκολα από το διαδίκτυο, παρέχοντας όλες τις απαραίτητες οδηγίες για κάθε στάδιο του προσκυνήματος.
Το HajjSalam, για παράδειγμα, δίνει στους χρήστες του ένα αναλυτικό οδηγό για όλα τα καθημερινά πρακτικά θέματα και τις θρησκευτικές τελετές και για όλες τις μέρες που διαρκεί το Χατζ.
Από ανάληψη χρημάτων σε ένα ΑΤΜ, το μέρος που μπορεί κάποιος να αγοράσει ένα ζώο για σφαγή και τόσα άλλα. Οι υπηρεσίες του στεγάζονται στο κοσμοπολίτικο Ντουμπάι και πρόσφατα δημιούργησαν και δεύτερη εφαρμογή, την Umrah Salam με λεπτομέρειες για το προσκύνημα που μπορεί ο πιστός να κάνει σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή εντός του έτους.
«…Σκεφτόμουν κάθε πτυχή του θέματος, διότι είναι μια συντριπτική αίσθηση ευθύνης…», λέει ο Ali Dabaja, ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Hajjnet. Ξεκίνησε με εφαρμογές για τις συσκευές της Apple και σύντομα η ομάδα του προχώρησε στην ανάπτυξη της εφαρμογής για την πλατφόρμα Android.
Φαίνεται ξεκάθαρα πια πως οι ισλαμικές εφαρμογές για κινητά αποτελούν μεγάλη επιχείρηση, αλλά παρά την επιτυχία του εγχειρήματος Hajjnet, ο Dabaja, ο οποίος έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του στον τραπεζικό κλάδο, λέει ότι ο ίδιος ήταν και είναι ακόμα ανήσυχος για τη δημιουργία μιας εταιρείας που θα δημιουργεί εφαρμογές για μουσουλμάνους.
Γύρω από το Μεγάλο Τζαμί, υπάρχει δωρεάν Wi-Fi, έτσι ώστε οι προσκυνητές να έχουν πρόσβαση στις κυβερνητικές ιστοσελίδες, να διαβάζουν το Κοράνι, να ελέγχουν σχολαστικά τις ώρες προσευχής και όλα όσα τους αφορούν σε αυτό το απαραίτητο ταξίδι. Αλλά οι περισσότεροι επισκέπτες στο Μασγίντ αλ-Χαράμ (Masjed al-Haram) χρησιμοποιούν το τηλέφωνό τους για έναν ακόμα σκοπό που δεν απαιτεί άμεσα διαδίκτυο.
Τη λήψη των περιβόητων selfies, μια κατάσταση την οποία ορισμένοι από τους διοργανωτές προσπαθούν να σταματήσουν, αλλά απ’ ότι φαίνεται χωρίς αποτέλεσμα! Σε πολλά μέρη του κόσμου, η πιθανότητα για έναν μουσουλμάνο να εκτελέσει το Χατζ μια φορά στη ζωή του είναι άκρως τιμητικό, είναι μία κατάσταση την οποία επιθυμεί να μοιραστεί με την κοινότητά του, και τι πιο εύκολο και γρήγορο από τη χρησιμοποίηση των διαδεδομένων μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Με τη βοήθεια των παραπάνω εφαρμογών, θα διευκολυνθούν τα μέγιστα όσοι και φέτος πήραν την απόφαση να κάνουν το Χατζ τους. Εκτός από την ευκολία, οι διαδικτυακές εταιρείες προσφέρουν ένα άλλο όφελος για τους προσκυνητές. Την εγγυημένη τιμή, γιατί στη μεγάλη πλειοψηφία οι οδηγοί ταξί καθώς και πολλοί άλλοι επαγγελματικοί κλάδοι στη Σαουδική Αραβία είναι γνωστό ότι ζητούν υψηλότερες τιμές από τους μη κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι φυσικά μπορεί να μην είναι εξοικειωμένοι με τις καθιερωμένες και ισχύουσες τιμές.
Στις ιερές πόλεις του Ισλάμ, Μέκκα και Μεδίνα, δραστηριοποιούνται επίσης κατάλληλες εφαρμογές για καταλύματα. Μερικές καταχωρήσεις βγαίνουν στην αγορά ειδικά για τους ξένους προσκυνητές, με τιμές που εκτοξεύονται σε πάνω από εκατό δολάρια τη βραδιά, ποσό στο οποίο οι περισσότεροι συμπεριλαμβάνουν τη μεταφορά με λεωφορείο των προσκυνητών στα επίμαχα σημεία.
Πολλοί επίσης, όταν φτάνουν εδώ, χρησιμοποιούν την ιστοσελίδα των Google Maps για να περιηγηθούν στις ιερές πόλεις και να βρουν το δρόμο τους προς τα θρησκευτικά μνημεία, τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια, κι ακόμα τα καλύτερα μέρη για να ψωνίσουν αρώματα, πορτοφόλια, Κοράνια με επιχρυσωμένα καλύμματα, κι ότι άλλο επιθυμούν.
Και φέτος, όμως, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, οι προσκυνητές θα ενδιαφερθούν πρωτίστως για την υγεία και την προσωπική τους ασφάλεια. Η σύγχρονη τεχνολογία και οι πάσης φύσεως εφαρμογές τους, κάνουν ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτή την ανησυχία των προσκυνητών που σχετίζεται με την προσωπική τους διαμονή και όλα όσα απρόβλεπτα ζητήματα πιθανόν αντιμετωπίσουν εκεί. Στο περσυνό Χατζ τουλάχιστον 760 προσκυνητές έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια μιας άτακτης φυγής, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 400 Ιρανών.
Αυτός βεβαίως είναι ο επίσημος αριθμός που αναγνώρισε η χώρα της Σαουδικής Αραβίας, αλλά όπως είπαμε και στην αρχή, ο πραγματικός και συνολικός αριθμός ίσως ανέρχεται σε πάνω από δύο χιλιάδες, ενώ περισσότεροι από χίλιοι υπολογίζεται πως τραυματίστηκαν.
Παρόμοια περιστατικά όμως, είχαν σίγουρα συμβεί και στο παρελθόν. Για φέτος πάντως, η Σαουδική Αραβία και το Ιράν, απέτυχαν να έρθουν σε συμφωνία ώστε οι Ιρανοί να μπορέσουν να παρακολουθήσουν το φετινό προσκύνημα Χατζ, λόγω των γνωστών γεγονότων που μεσολάβησαν και την αιώνια αντιπαλότητα σουνιτών και σιιτών.
Φυσικά, όπως πάντα έτσι και τώρα, οι περισσότεροι προσκυνητές θα συνεχίσουν να βασίζονται στους άλλους προσκυνητές για βοήθεια, ασφάλεια, λεπτομέρειες και σχετικές πληροφορίες, όπως ακριβώς κάνουν εδώ και σχεδόν 1400 χρόνια. Απλώς τώρα περιορίστηκαν δραματικά τα καραβάνια με τις καμήλες, και ήρθαν στο προσκήνιο οι πάσης φύσεως έξυπνες και μοντέρνες ηλεκτρονικές συσκευές των πολυεθνικών εταιρειών!
