«Μονόγραμμα» και πάλι στη μικρή μας οθόνη

Είναι η μακροβιότερη εκπομπή της μικρής μας οθόνης. Εχει χαρακτηριστεί και όχι άδικα «εθνικό αρχείο» καθώς πρόκειται για αυτοβιογραφικές ταινίες προσωπικοτήτων.

Επειτα από μια περίοδο… αναμονής επανέρχεται στη δημόσια τηλεόραση για να κάνει μεθαύριο την 35η πρεμιέρα της. Πρόκειται βέβαια για το «Μονόγραμμα» των Γιώργου και Ηρώς Σγουράκη που επιστρέφει στην ΕΡΤ 2 και θα μεταδίδεται κάθε Τετάρτη στις 23.30

Για πρώτη φορά το 2012 η Ακαδημία Αθηνών αναγνώρισε και βράβευσε οπτικοακουστικό έργο, απονέμοντας στους δημιουργούς παραγωγούς και σκηνοθέτες Γιώργο και Ηρώ Σγουράκη το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου τους και ιδίως για το «Μονόγραμμα» με το σκεπτικό ότι: «…οι βιογραφικές τους εκπομπές αποτελούν πολύτιμη προσωπογραφία Ελλήνων που έδρασαν στο παρελθόν αλλά και στην εποχή μας και δημιούργησαν, όπως χαρακτηρίστηκε, έργο “για τις επόμενες γενεές”».

Η αρχή μεθαύριο γίνεται με τον συγγραφέα Δημήτρη Νόλλα. Ηπειρώτης στην καταγωγή, θεωρείται ένας από τους εκπροσώπους της νέας γραφής στην ελληνική πεζογραφία. Η γέννησή του, αλλά και το όνομά του, συνδέθηκαν με τις ταραγμένες ημέρες της επίθεσης της Ιταλίας το 1940 στην Ελλάδα, αλλά και τη γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου, από όπου πήρε και το όνομά του.

Τη ώρα που γεννιόταν, ο πατέρας του ήταν ήδη στο μέτωπο. Οι γονείς τον ήθελαν να σπουδάσει στο Πολυτεχνείο. Τους «ξέφυγε» επιλέγοντας τη Νομική, την οποία εγκατέλειψε στον δεύτερο κιόλας χρόνο, λόγω «αφόρητης ανίας» όπως εξομολογείται.

Πνεύμα ανήσυχο και ταξιδιάρικο, από τις αρχές του ΄60 αρχίζει την «περιπλάνηση» στα νέα κινήματα της συναρπαστικής αυτής δεκαετίας, για να καταλήξει στο Παρίσι όπου επιχείρησε να ασχοληθεί-μυηθεί στην τέχνη του κινηματογράφου. Ομως ο Δημήτρης Νόλλας κατέληξε στο «λιμάνι» του μόνο όταν έκανε την καθοριστική στροφή προς τον γραπτό λόγο, αφού πάντα πίστευε ότι «υπάρχει μεγαλύτερος πλούτος στον γραπτό λόγο από ό,τι στην εικόνα».

Στη νέα σειρά της εκπομπής «Μονόγραμμα» αυτοβιογραφούνται ακόμα ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, η τραγουδίστρια και συνθέτρια Αρλέτα, ο κινηματογραφιστής Νίκος Καβουκίδης, ο καθηγητής του ΕΜΠ Θεοδόσης Π. Τάσιος, ο συνθέτης-κιθαρίστας Νότης Μαυρουδής, ο βιβλιογράφος-ποιητής Δημήτρης Δασκαλόπουλος, ο σκηνοθέτης-συγγραφέας Λάκης Παπαστάθης, ο διαστημικός επιστήμονας-ακαδημαϊκός Σταμάτης Κριμιζής, ο γλύπτης Κώστας Βαρώτσος, ο ηθοποιός Ηλίας Λογοθέτης κ.ά.

Για τη δημιουργία της σειράς των εκπομπών συνεργάστηκαν: παραγωγός Γιώργος Σγουράκης, σκηνοθέτες Γιάννης Ξανθόπουλος, Χρίστος Ακρίδας, Κιμ Ντίμον, Μπάμπης Πλαϊτάκης, Γιώργος Σγουράκης και Περικλής K. Ασπρούλιας, φωτογραφία Στάθης Γκόβας, ηχοληψία Νίκος Παναγοηλιόπουλος, μοντάζ Σταμάτης Μαργέτης και Γιώργος Γεωργόπουλος, διεύθυνση παραγωγής Στέλιος Σγουράκης.

Η ιδέα της δημιουργίας ήταν του Γιώργου Σγουράκη, προκειμένου να παρουσιαστεί με αυτοβιογραφική μορφή η ζωή, το έργο και η στάση ζωής των προσώπων που δρουν στην πνευματική, πολιτιστική, καλλιτεχνική, κοινωνική και γενικότερα στη δημόσια ζωή, ώστε να μην υπάρχει κανενός είδους παρέμβαση και να διατηρηθεί ατόφιο το κινηματογραφικό ντοκουμέντο.

Ο τίτλος προέρχεται από το ομότιτλο ποιητικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη (με τη σύμφωνη γνώμη του) και είναι απόλυτα καθοριστικός για το αντικείμενο που πραγματεύεται: Μονόγραμμα = Αυτοβιογραφία. Το σήμα της σειράς είναι ακριβές αντίγραφο από τον σπάνιο σφραγιδόλιθο που υπάρχει στο Βρετανικό Μουσείο και χρονολογείται στον τέταρτο ώς τον τρίτο αιώνα π.Χ. και είναι από καφετί αχάτη.

Το χαρακτηριστικό μουσικό σήμα που συνοδεύει τον γραμμικό αρχικό σχηματισμό του σήματος με την σύνθεση των γραμμάτων του σφραγιδόλιθου είναι δημιουργία του συνθέτη Βασίλη Δημητρίου.

Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 320 πρόσωπα «και θεωρούμε ως πολύ χαρακτηριστικό, στην αντίληψη της δημιουργίας της σειράς, το ευρύ φάσμα ειδικοτήτων των αυτοβιογραφουμένων, που καλύπτουν σχεδόν όλους τους επιστημονικούς, καλλιτεχνικούς και κοινωνικούς χώρους.