Γράμμα σ’ έναν (λογοτεχνικό) ήρωα
Ανθρωποι της γραφής (ποιητές, πεζογράφοι, κριτικοί, πανεπιστημιακοί) στέλνουν γράμμα στον αγαπημένο λογοτεχνικό τους ήρωα. Σύντομα επιστολικά κείμενα, διακειμενικά παίγνια, μεταιχμιακές αφηγήσεις στην κόψη επινοημένης πραγματικότητας και μυθοπλαστικής οικειότητας.
Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
Σου γράφω,
Πέτερ Σλάβεκ,
επειδή με μια κουταλιά νερό,
ούτε πνίγεται κανείς, ούτε ξεδιψάει.
Οταν διάβασα την ιστορία σου, ρίχνοντας δίχτυα στον χάρτινο οικιακό ωκεανό, ψαρεύοντας από τα χαμηλά ξύλινα ράφια, πλάι στην μπαλκονόπορτα, το γκρίζο βίπερ (Σελίδες 200, 18 Δραχμές), με τη φωτογραφία του Κέσλερ, που κάπνιζε, στο εξώφυλλο, το βιβλίο ήταν ήδη παλιό και διαβασμένο, με κίτρινες σελίδες, εύθραυστες, με ράχη όλο ρυτίδες κι ετοιμόρροπη.
Αλλά εγώ ήμουν μικρός ακόμη και μ’ άλλους τρόπους ανοιχτός στα πράγματα∙ τώρα μεγάλωσα, κιτρίνισα και πάλιωσα κι εγώ, με μαύρους κύκλους και νύχια φαγωμένα, καθησυχαστικές συνήθειες, κυκλωτικές κινήσεις, πλάγιες, σαν τον καθρέφτη του Περσέα. Εχουν περάσει είκοσι χρόνια και η Ιστορία, που σε δοκίμασε για τα σωστά σου μέτρα, ήρθε και στη δική μου συγκυρία και βρήκε τις κλειδώσεις μου αλάδωτες.
Σου γράφω, επειδή μου ταίριαξε ο δύσθυμος κι απρόθυμος ηρωισμός σου, με χίλιους αστερίσκους κι υποσημειώσεις –ο έφηβος χρειάζεται τον ήρωα, τον θέλει, όμως, ραγισμένο. Σου γράφω, επειδή μου δίδαξες για την πολυπλοκότητα του κόσμου και μου υπέβαλες εκείνη τη φρικτή, αειθαλή αμφιβολία, θεμέλια ρωγμή της σκέψης και της ύπαρξης. Για το «εμπρός, λοιπόν» εκείνο, που όλο αναβάλλεται και γίνεται διαπραγμάτευση, απορία κι εσωτερικός μονόλογος. Για την επιλογή, μονόδρομη, το «θέλοντας και μη» και για τις τόσες αντιφάσεις τού να ’σαι άνθρωπος και να ’χεις να δοκιμαστείς μες στον καιρό σου κι εναντίον του.
Σου γράφω, ακόμη, για τη μακρά πορεία προς τον Ατλαντικό, τη σκοτεινή σου ήπειρο της εποχής των άκρων, τον σύντομο αιώνα, τα συνοριακά φυλάκια, τ’ άχρηστα και ληγμένα διαβατήρια. Την επινόηση στη νέα γλώσσα, τη μεταβάπτιση, την ανεπίσημη Ιστορία, την προπαγάνδα και τον πόλεμο, τις κυκλικές συνθέσεις. Τους πειρασμούς της σάρκας και του κόσμου, την ψυχολογία εικοσάρη βετεράνου, την απόδραση από τον τόπο σου και την επιστροφή σου, δήλωση.
Σου γράφω, Πέτερ Σλάβεκ, για το διάστημα που μεσολαβεί από την Αφιξη μέχρι την Αναχώρηση, σου γράφω για τις σταυροφορίες χωρίς σταυρό, σου γράφω, τελικά, όπως απευθυνόμαστε σ’ έναν παλιό μας φίλο που έχουμε ξεχάσει, με τα χρόνια, τις λεπτομέρειες της φυσιογνωμίας του, ωστόσο κάπου μέσα μας διασώζεται ο τόνος της φωνής του.
«Εμπρός, λοιπόν».
❖ Πέτερ Σλάβεκ ονομάζεται ο κεντρικός χαρακτήρας στην Αφιξη και Αναχώρηση (στα ελληνικά κυκλοφορεί ως Σταυροφορία χωρίς σταυρό, μτφρ. Τάκης Μενδράκος, Πάπυρος, 1972) του Αρθουρ Κέσλερ.
❖❖Τελευταίο βιβλίο του Γ. Δούκα είναι η ποιητική συλλογή «Το σύνδρομο Σταντάλ» (Πόλις, 2013).
