Πρόγραμμα-φραγμός σε κάθε προσπάθεια καταπάτησης δημόσιας γης ή απόπειρα χτισίματος νέων αυθαιρέτων με άμεση και ακριβή καταγραφή των καμένων εκτάσεων εφαρμόστηκε για πρώτη φορά συστηματικά φέτος το καλοκαίρι, χαρτογραφώντας τα 256.837 στρέμματα καμένων εκτάσεων από τις 30 μεγαλύτερες πυρκαγιές που σημειώθηκαν σε όλη την επικράτεια.
Το πρόγραμμα, που είχε ξεκινήσει πιλοτικά το 2014, αξιοποιεί σύγχρονες τεχνικές ανάλυσης εικόνας και είναι μία από τις δράσεις του προγράμματος του Εθνικού Παρατηρητηρίου Δασικών Πυρκαγιών (ΕΠαΔαΠ), που ιδρύθηκε από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Αγροπεριβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Είναι χαρακτηριστική η απεικόνιση που δόθηκε στη δημοσιότητα και αφορά τις δύο τελευταίες καταστρεπτικές πυρκαγιές στη Θάσο και τη Χίο. Η αποτύπωση της καμένης έκτασης -20% της επιφάνειας του νησιού- αποδεικνύει το μέγεθος της καταστροφής. Η ανάλυση, βασισμένη σε εικόνα Sentinel-2 (χωρικής ανάλυσης 10 μέτρων) με ημερομηνία λήψης 18 Σεπτεμβρίου 2016, πέντε ημέρες μετά την πλήρη κατάσβεση της πυρκαγιάς, δείχνει ότι η περιοχή έχει μετατραπεί σε κρανίου τόπο.
Στην περιοχή Ελάτα της Χίου καταμετρήθηκαν 43.430 στρέμματα και στην περιοχή Σιδηρούντα 6.217 στρέμματα έγιναν στάχτη, προκαλώντας τεράστια οικονομική και φυσική καταστροφή.
Ανοιχτός κώδικας
Οπως διευκρινίζει ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, αν. καθηγητής, Ιωάννης Γήτας, το πρόγραμμα «αξιοποιεί κυρίως δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης Sentinel-2, που παρέχονται χωρίς χρέωση στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, στο πλαίσιο του προγράμματος Copernicus. Η εφαρμογή NOFFi-OBAM έχει υλοποιηθεί ως λογισμικό ανοιχτού κώδικα και θα παρέχεται ως πρόσθετο (plugin) του εξειδικευμένου λογισμικού ανοιχτού κώδικα QGIS».
Παράλληλα, όμως, βρίσκεται σε εξέλιξη το πρόγραμμα για τη δημιουργία ενός επικαιροποιημένου χάρτη τύπων δασικής καύσιμης ύλης, στοιχείο καθοριστικό για τον αντιπυρικό σχεδιασμό.
Η ακρίβεια μάλιστα του ολικού χάρτη τύπων δασικής καύσιμης ύλης φτάνει το 92,59% του δασικού μας πλούτου.
Αναπτύσσεται, τέλος, σε ερευνητικό επίπεδο δυναμικός δείκτης επικινδυνότητας έναρξης πυρκαγιάς, μεσοπρόθεσμης πρόβλεψης, ο οποίος βασίζεται εξολοκλήρου σε δορυφορικά δεδομένα.
Μιλώντας στην «Εφ.Συν.», ο κ. Γήτας σημειώνει ότι «μπορούμε πλέον να δίνουμε αδιάψευστα στοιχεία στις κεντρικές υπηρεσίες για ό,τι συμβαίνει σε μια έκταση που έχει καεί. Φέτος η συνεργασία μας με την κεντρική δασική υπηρεσία ήταν άψογη». Δεν κρύβει επίσης πως «είμαστε περήφανοι για ό,τι καταφέραμε, δείξαμε τι μπορούμε να κάνουμε».
Αλλά επειδή, και όχι μόνο στον χώρο των τεχνικών πρωτοποριών, υπάρχει ένα «αλλά», «τώρα ψάχνουμε χρηματοδότηση για να συνεχίσουμε και του χρόνου. Απευθυνόμαστε στο κράτος και το καλούμε να μην αποκλείει δημόσιους φορείς όπως το ΑΠΘ από την παροχή τέτοιων υπηρεσιών και να μην ψάχνει μόνο στον ιδιωτικό τομέα. Δεν ζητάμε τίποτα εξωφρενικό. Η αμοιβή δύο ερευνητών που θα δουλεύουν και θα πληρώνονται τους θερινούς μήνες θεωρείται υπερβολική απαίτηση γι’ αυτό το αποτέλεσμα;».
