Η συζήτηση για τον ρόλο των Αρχαίων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση εντείνεται από μέρα σε μέρα. Εκτός από την αναζωπύρωση του «πολέμου» μεταξύ των υποστηρικτών και των διαφωνούντων, έχει φέρει στην επιφάνεια σοβαρές αντιπαραθετικές απόψεις, σωστούς προβληματισμούς, αλλά μαζί και τις άχρηστες και εντελώς αντιπαραγωγικές ακρότητες που ξεκινούν από τους συναγερμούς για την αποκοπή των παιδιών από την πολιτισμική μας παράδοση και φθάνουν σε επουσιώδη επιχειρήματα περί νεκρών και ζωντανών γλωσσών.
Μέχρι και η Εκκλησία αντέδρασε. Παραπονεμένη προφανώς από τον προβληματισμό που έχει θέσει το υπουργείο για τα Θρησκευτικά, η Διαρκής Ιερά Σύνοδος εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία εκτόνωσε το απωθημένο της. Αφού εξομοιώνει τα δύο μαθήματα, φθάνει στην αποκάλυψη: «Παραπλανάται ο ελληνικός λαός!».
Κι όμως, υπάρχει ένα σημείο σύγκλισης. Είναι το μοναδικό αλλά αρκετό για έναν ειλικρινή και ουσιαστικό διάλογο, για αποδοτικές και ουσιαστικές παιδαγωγικές παρεμβάσεις που δεν θα περιοριστούν στις αυξομειώσεις των ωρών διδασκαλίας που προγραμματίζει το υπουργείο Παιδείας από την ερχόμενη κιόλας χρονιά.
Ολες οι πλευρές αναγνωρίζουν είτε άμεσα είτε έμμεσα την παρωχημένη διδασκαλία των Αρχαίων και την απουσία σύγχρονων εκπαιδευτικών μεθόδων που θα διαμόρφωναν μια ελκυστική διασύνδεση με τα Νέα Ελληνικά.
«Η συστηματική χρήση και η μελέτη της νεοελληνικής περιορίστηκε δραματικά στο σημερινό σχολείο, όταν πλέον είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η καλή γνώση και χρήση της γλώσσας συμβάλλει στην καλλιέργεια όλων των γνωστικών αντικειμένων», αναφέρουν οι 56 πανεπιστημιακοί που ζητούν την κατάργηση της διδασκαλίας των Αρχαίων από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο προτείνοντας «να προσφέρεται ως μάθημα επιλογής στην Γ΄ Γυμνασίου, για όσα παιδιά ενδιαφέρονται πραγματικά να το παρακολουθήσουν».
«Διαπιστώσεις όπως ότι τα Αρχαία Ελληνικά αντιμετωπίζονται με αντιπάθεια από τους μαθητές ή ότι υπάρχουν απόφοιτοι Λυκείου που δεν γνωρίζουν τέλεια τα Αρχαία Ελληνικά μπορούν να αποτελέσουν επιχειρήματα μόνο για τη βελτίωση των μεθόδων διδασκαλίας τους και όχι για τη μείωση ή την κατάργησή τους», τονίζουν οι καθηγητές της Κλασικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ. Είναι προφανές ότι οι δύο πλευρές, παρά την αντίθεσή τους, «δείχνουν» το ίδιο πρόβλημα.
Προς επίρρωσιν, η ανακοίνωση της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων. Αφού παραθέτει όλα τα επιχειρήματα για την ανάγκη διατήρησης της διδασκαλίας των Αρχαίων από το πρωτότυπο (η σημασία της γνώσης της αρχαίας ελληνικής στη στερέωση της γνώσης της νέας ελληνικής, η οικουμενικότητα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, η διδασκαλία αρχαίων ελληνικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση σε πολλές χώρες του κόσμου κ.ά.), καταλήγει ζητώντας από το υπουργείο «να αγνοήσει πλήρως το κείμενο των 56 και να συνεχισθεί απρόσκοπτα η υποχρεωτική διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο και, ει δυνατόν, με καλύτερα εγχειρίδια».
Δεν απέχουν πολύ οι απόψεις ακόμα και ορισμένων από εκείνους που συνυπογράφουν την κατάργηση. Μιλούν για «παιδαγωγικά απαράδεκτα» αναλυτικά προγράμματα και εγχειρίδια, για ανάγκη συνολικής βελτίωσης του εκπαιδευτικού συστήματος, για αλλαγή της επαφής των μαθητών και του σχολείου με την αρχαία γλώσσα και σκέψη.
Να συμπληρώσουμε ότι δεν είναι ούτε λόγος κατάργησης ούτε απαξίωσης, αλλά ούτε ελιτισμός και ισοπεδωτική η αντίληψη ότι υπάρχει απαρέσκεια για τα Αρχαία σε ένα αρκετά μεγάλο τμήμα του μαθητικού πληθυσμού. Ορισμένα συμφιλιώνονται χρόνια μετά το σχολείο. Αλλα, ποτέ. Δεν θα ήταν καλύτερα η απόπειρα συμφιλίωσης να γίνεται πριν από την ολοκλήρωση του σχολείου;
