Στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης κοιτάει το ΝΑΤΟ

Αποστάσεις απέναντι στη Ρωσία κρατούν τα 28 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, που συναντήθηκαν στη Βαρσοβία (8 και 9 Ιουλίου) με σκοπό να αναδείξουν τη Συμμαχία «σε ακόμα σημαντικότερη δύναμη συνεργασίας».

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλντεμπεργκ, δήλωσε πως η Μόσχα δεν αποτελεί ούτε «απειλή» αλλά ούτε και «στρατηγικό εταίρο».

«Δεν έχουμε τη στρατηγική εταιρική σχέση που προσπαθήσαμε να αναπτύξουμε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά ούτε είμαστε σε μια κατάσταση Ψυχρού Πολέμου», υπογράμμισε ο Στόλτενμπεργκ.

Και γνωστοποίησε ότι οι δεσμεύσεις πάνω στις οποίες στηρίζονται οι σχέσεις του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία στηρίζονται «στην ισχυρή άμυνα και στον εποικοδομητικό διάλογο».

«Μας παρεξηγήσατε…»

Και ενώ η σύνοδος ολοκληρώθηκε το Σάββατο, στο κρίσιμο ζήτημα της ντε φάκτο «περικύκλωσης» της Ρωσίας σημειώνονται υπόγειες διαφωνίες: για παράδειγμα Μέρκελ και Ολάντ κάνουν συχνά σκληρές αντιρωσικές δηλώσεις, αλλά στο πρόσφατο παρελθόν «άδειασαν» τις ΗΠΑ για το ουκρανικό, όταν συνειδητοποίησαν τις πραγματικές οικονομικές και ενεργειακές συνέπειες ενός οριστικού διαζυγίου με τη Μόσχα.

Ισχυρά τμήματα των ευρωπαϊκών ελίτ δεν θέλουν σε καμιά περίπτωση ένα τέτοιο διαζύγιο: έτσι, μπορεί η Μέρκελ σε πρώτο επίπεδο να χρησιμοποιεί αφύσικα μιλιταριστικό λόγο, αλλά στην ίδια ομιλία της στην Μπούντεσταγκ προσπάθησε να κατευνάσει τους Ρώσους, λέγοντας ότι τα μέτρα είναι αποτρεπτικά και «βαθιά αμυντικά» και προσθέτοντας ότι «σταθερή ασφάλεια στην Ευρώπη μπορεί να γίνει μόνο με τη Ρωσία και όχι χωρίς αυτήν».

«Δεν θα αφεθούμε να παρασυρθούμε σε αυτή τη μιλιταριστική φρενίτιδα»

Ομως οι Ρώσοι δεν πείθονται. Την προηγούμενη εβδομάδα ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατηγόρησε ευθέως το ΝΑΤΟ ότι με τις κινήσεις του επιδιώκει να παρασύρει τη Μόσχα σε νέα «κούρσα εξοπλισμών».

«Ο αντιρωσικός προσανατολισμός του ΝΑΤΟ εντείνεται. Δεν θα αφεθούμε να παρασυρθούμε σε αυτή τη μιλιταριστική φρενίτιδα τη στιγμή που εκείνοι φαίνεται ότι επιδιώκουν ακριβώς αυτό, να μας παρασύρουν σε μια δαπανηρή κούρσα εξοπλισμών, χωρίς προοπτική, προκειμένου να υπονομεύσουν την οικονομική μας ανάπτυξη. (…) Ολα αυτά στοχεύουν στην κατάργηση της στρατιωτικής ισορροπίας που έχει επιτευχθεί στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες», είπε χαρακτηριστικά ο «τσάρος».

Συνεχίζονται οι επιχειρήσεις στο Αιγαίο

Στο μεταξύ, οι ηγέτες των χωρών του ΝΑΤΟ, είχαν να ασχοληθούν και με μια σειρά άλλων ζητημάτων. Μεταξύ αυτών, η επιχείρηση του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο που περιλαμβάνει τη συλλογή πληροφοριών -σχετικά με τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών-και την αποστολή τους στην ελληνική και την τουρκική ακτοφυλακή και τη Frontex- θα συνεχιστεί ως έχει, ανέφερε ανώτατος αξιωματούχος της Συμμαχίας στη διάρκεια άτυπης ενημέρωσης για τη θαλάσσια στρατηγική του ΝΑΤΟ.

Είπε, επίσης, ότι το ζήτημα θα συζητηθεί το επόμενο διάστημα, με στόχο την εκπόνηση ενός βιώσιμου σχεδίου στο πλαίσιο γενικότερης αναδιάρθρωσης της στρατηγικής του ΝΑΤΟ στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

Η συζήτηση για την εκπόνηση του σχεδίου αυτού αναμένεται να ολοκληρωθεί το φθινόπωρο.

Παρατείνεται η αποστολή στο Αφγανιστάν

Η Συμμαχία αποφάσισε επίσης να παρατείνει έως το 2017 την αποστολή της στο Αφγανιστάν και έως το 2020 την οικονομική του βοήθεια στις αφγανικές ένοπλες δυνάμεις.

«Είμαστε έτοιμοι να μείνουμε…», ανέφερε σχετικά ο Στόλτενμπεργκ και σημείωσε ότι «ένας πρόσθετος σχεδιασμός θα καταρτιστεί μέσα στους επόμενους μήνες για να καθορίσει τη συνολική μας παρουσία το 2017»

Ο αριθμός των στρατιωτών του ΝΑΤΟ που βρίσκονται στο Αφγανιστάν θα διατηρηθεί στο επίπεδο του 2016: 12.000 άνδρες, μεταξύ των οποίων ένα μεγάλο μέρος είναι Αμερικανοί, διευκρίνισε.

Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ υποσχέθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες να διαθέσουν ποσό περίπου ενός δισ. δολαρίων για τα επόμενα τρία χρόνια ώστε να βοηθήσουν τη χρηματοδότηση του στρατού και της αστυνομίας στο Αφγανιστάν έως το 2020.

«Το μήνυμά μας είναι σαφές: το Αφγανιστάν δεν είναι μόνο του. Η δέσμευσή μας στη χώρα είναι μακροπρόθεσμη. Η κατάσταση στη χώρα αυτή είναι δύσκολη και θα συνεχίσει να είναι (…). Αλλά οι αφγανικές δυνάμεις σημειώνουν πρόοδο», πρόσθεσε.

Το ΝΑΤΟ τελείωσε στις 31 Δεκεμβρίου 2014 την αποστολή των μάχιμων στρατευμάτων του στο Αφγανιστάν που άρχισε μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Η τωρινή αποστολή του “Resolute Support” επικεντρώνεται στην παροχή βοήθειας στον αφγανικό στρατό.

Οι Σύμμαχοι θέλουν η αποστολή αυτή να μετατραπεί τελικά σε μη στρατιωτική αποστολή, της οποίας θα ηγείται ένας μη στρατιωτικός. Ωστόσο η αναβίωση της ισλαμικής εξέγερσης στη χώρα ανέτρεψε τα σχέδια.

Η παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα

Κατά το δείπνο εργασίας της Παρασκευής, που παρέθεσε ο πρόεδρος της Πολωνίας στους ηγέτες των κρατών-μελών της Ατλαντικής Συμμαχίας, ο Αλέξης Τσίπρας επισήμανε ότι παρότι το ΝΑΤΟ ενδυνάμωσε την προκεχωρημένη παρουσία του στο ανατολικό τμήμα της Συμμαχίας, εάν επικεντρωθεί μόνο σε αυτό, τότε ο εγκλωβισμός σε φαύλους κύκλους κλιμακούμενης στρατιωτικοποίησης και ψυχροπολεμικής ρητορικής είναι αναπόφευκτος.

Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι δεν είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί, τουλάχιστον μεσο-μακροπρόθεσμα, η συλλογική ασφάλεια στο ΝΑΤΟ χωρίς την επανέναρξη οικοδόμησης μιας νέας βιώσιμης ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, η οποία δεν μπορεί να οικοδομηθεί εναντίον της Ρωσίας ή ακόμα και χωρίς τη Ρωσία, αλλά μαζί της.

Επισήμανε, παράλληλα, τον μεγάλο βαθμό αποδόμησης του ευρωπαϊκού συστήματος ασφαλείας, όπως αυτό οικοδομήθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, αναφέροντας ως ενδεικτικά σημεία της αποδόμησης αυτής την αμφισβήτηση βασικών αρχών του Διεθνούς Δικαίου, όπως ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας και το απαραβίαστο των συνόρων, η διάλυση της Συνθήκης για τις Συμβατικές Δυνάμεις στην Ευρώπη και η αποδυνάμωση του Κειμένου της Βιέννης και η ουσιαστική ακύρωση του ρόλου του Συμβουλίου ΝΑΤΟ-Ρωσίας. 

Ο Αλέξης Τσίπρας στην παρέμβασή του στην συνεδρία του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου με αντικείμενο την “Προβολή Σταθερότητας” (Projecting Stability), αναφέρθηκε στις πρωτόγνωρες ροές προσφύγων και μεταναστών, στον βαθμό που αυτές έχουν επηρεάσει την Ελλάδα, την Ευρώπη αλλά και άλλες συμμαχικές χώρες, καθώς και στα μέτρα που ελήφθησαν στο προηγούμενο διάστημα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του ζητήματος στο πλαίσιο του Διεθνούς και ευρωπαϊκού Δικαίου και ειδικότερα στο πλαίσιο της συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας και στην ενίσχυση της ελληνοτουρκικής συνεργασίας.

Η κοινή πρωτοβουλία Ελλάδας-Τουρκίας-Γερμανίας, για την δράση του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο, πραγματοποιήθηκε σε αυτό το πνεύμα και -μαζί με τις σημαντικές προσπάθειες που καταβάλλουν οι Ελληνικές, οι Τουρκικές και οι Ευρωπαϊκές Αρχές – επί τη βάσει μιας πολύ καλής συνεργασίας – έχει συμβάλει καθοριστικά στη μείωση των ροών και κυρίως των θανάτων στο Αιγαίο, είπε ο πρωθυπουργός.

Ταυτόχρονα επισήμανε το ενδεχόμενο η σημαντική μείωση των ροών να είναι προσωρινή και τόνισε την αναγκαιότητα αυτή η μείωση να γίνει διατηρήσιμη, καθώς, όπως ανέφερε, οι διακινητές δεν θα διστάσουν να εκμεταλλευθούν τις όποιες αδυναμίες.

Ως εκ τούτου, ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για την αναγκαιότητα πλήρους εφαρμογής της δραστηριότητας μέσω της επέκτασής της σε όλες τις επίμαχες περιοχές και την χρήση των ελικοπτέρων των πλοίων που συμμετέχουν.

Επισήμανε ότι η Ελλάδα αποδεικνύει σταθερά ότι είναι έτοιμη να εργασθεί προς αυτήν την κατεύθυνση και υπογράμμισε ότι είναι σημαντικό το ΝΑΤΟ να αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να παίξει σε αυτό το εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα για την περιοχή.

Σε ότι αφορά το καθεαυτό θέμα της συνεδρίας είπε ότι η λογική της «προβολής σταθερότητας» δεν μπορεί να γίνει με λογική «επέκτασης ισχύος» στην περιοχή, αλλά πρέπει να βασίζεται και να ανταποκρίνεται στις εκπεφρασμένες ανάγκες των εταίρων μας στη Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.

Ο πρωθυπουργός δεν παρέλειψε να αναφέρει ότι η κατάσταση στη Βόρεια Αφρική και στην Μέση Ανατολή ανησυχεί την Ελλάδα και την επηρεάζει άμεσα, όπως εξάλλου και όλους τους Συμμάχους ασχέτως γεωγραφίας.

Τέλος, ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε στην παρέμβασή του πλαίσιο αρχών οι οποίες πρέπει να διέπουν την σχέση μεταξύ ΝΑΤΟ και ΕΕ και ειδικότερα, ανέφερε έξι άξονες:

(α) προσέγγιση Οργανισμού προς Οργανισμό,

(β) αυτονομία στην λήψη των αποφάσεων,

(γ) σεβασμό των θεσμικών λειτουργιών και της συμμετοχής σε αυτούς,

(δ) άνευ όρων σεβασμό της αρχής του μη αποκλεισμού,

(ε) πλήρη διαφάνεια έναντι όλων των κρατών – μελών και

(στ) αναγνώριση και σεβασμό του διακριτού ρόλου και δυνατοτήτων εκάστου οργανισμού.

♦ Επόμενο ραντεβού των «28», το 2017 στις Βρυξέλλες.