Κλειστά πορτάκια εξόδου…

«Οι στόχοι και τα ιδανικά που μας παρακινούν γεννιούνται από τη φαντασία μας. Δεν έχουν φτιαχτεί, όμως, από φανταστικά περιστατικά. Αποτελούνται από τα σκληρά συστατικά του κόσμου των εμπειριών, της φύσης και της κοινωνίας» Τζον Ντιούι

Κάθε εποχή έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που επηρεάζουν τους ειδικότερους τομείς, αλλά και διαμορφώνουν το είδος του “γενικού”. Για να κατασταλλάξει κάποιος στο βαθμό αλληλεπίδρασης, αλλά και στα πραγματικά αίτια που “κινούν” τα πράγματα, πρέπει να αφήσει κατά μέρος κάθε μεταφυσική διάπλαση των πραγμάτων, κάθε “κυβιστική” παραμόρφωση, κάθε “ιμπρεσιονιστική” αλλοίωση, κάθε “εξπρεσιονιστικό” επηρεασμό. Το έχουμε ξαναπεί πως η ελληνική γλώσσα είναι πλουσιότατη, και ας θέλουν κάποιοι (δεν ξέρουμε καν αν έχουν συνυπολογίσει τις συνέπειες οι εκτελεστές αλλότριων “εμπνεύσεων”) να τη φτωχύνουν… στο όνομα μιας “προόδου” που αντί να αναβαθμίζει τη γενικευμένη μετριότητα “προσαρμόζει” σε αυτή όποιον πολιτιστικό πλούτο έχουμε ακόμα διατηρήσει εν έτει 2016… Ας είναι. Όλοι ξέρουν, μάλλον, τι κάνουν και το ζήτημα είναι να προβάλλονται ουσιαστικές αντιδράσεις σε οτιδήποτε αναδεικνύει ύπουλες απόπειρες για “εξομοιώσεις” που φαίνεται πως χαϊδεύουν αυτιά, αλλά στην πράξη “στρώνουν το χαλί” για περαιτέρω διεύρυνση εύρους κοινωνικών χασμάτων…

Oι ιδεολογίες είναι οι λεκτικές αποδόσεις φιλοσοφικών νοημάτων που επιχειρούν να δημιουργήσουν ομάδες πιστών και οπαδικής τύφλωσης υποστηρικτών, λένε ορισμένοι. Δεν θα τους αδικήσει κανείς, αλλά μόνο στην περίπτωση που γίνονται τα μέσα για την προώθηση ιδιοτελών συμφερόντων. Το να ψάχνει κάποιος να βρίσκει ωραίες λέξεις που “θεοποιούν” τις αφηρημένες έννοιες, δίνοντας τους εξωκοσμικές νοηματοδοτήσεις είναι το ίδιο “κόλπο” με το να κρύβεται κάποιος πίσω από τη “σχετικότητα” που μπερδεύει τη σκέψη και λειτουργεί ως “αφηρημένη τέχνη” για σκόπιμες διαστρεβλώσεις, ανεξαρτήτως σχολαστικιστικών εμμονών ή αβασάνιστων διαλλακτικοτήτων. Πάντα, στη σύγχρονη μετα-μοντέρνα και βάλε… εποχιακή συγκυρία που κάθε τι το οργανωμένο και το θεσμοποιημένο ξέρει πολύ καλά πως πρέπει να “γαργαλίσει” τη ματαιοδοξία, το φτηνιάρικο ατομοκεντρισμό, και τη θρασύτατη υπεράσπιση θέσεων χωρίς καμία διαλεκτική χαραμάδα… Εκεί που οι τύψεις κάνουν το “μνημόσυνο” της ντροπής…

Στο σήμερα μέσα στις ιδιαίτερες δυναμικές που εμφανίζονται κατά το δοκούν υπάρχουν αντίρροπες ιδεολογίες. Η κυρίαρχη ιδεολογία με διάφορες εκφάνσεις, αλλά και η αντιθετική που είτε καλεί σε όψιμα “φουτουριστικά” μαχητικά σαλπίσματα για εύπιστες αντιδραστικότητες, είτε αρκείται σε νέο-ντανταϊστικές προτροπές. Διαμορφώνονται σιωπηρώς νέοι τύποι ανθρώπων. Ο κυρίαρχος είναι εκείνος της αβίαστης θορυβότητας. Όσο πιο πολύ “ντόρο κάνεις”, δεν έχει καμία σημασία αν είναι για “καλό” ή για “κακό”, τόσο πιο πολύ “μετράς”. Αν για πολλές δεκαετίες εθιστήκαμε στο να διαλέγουμε τρόπους για να “περάσουμε καλά”, σήμερα που οι πιέσεις αυξάνονται και οι συνθήκες γεννούν ασφυξίες, τα “κακά” που μας διακατείχαν οξύνονται, μεταμορφώνονται, και γίνονται “πεινασμένα τέρατα” που “αγνοούν” κάθε πύλη εξόδου. Αντιθέτως, “λατρεύουν” την εσωστρέφεια και την “αρχιτεκτονούν” με νεο-μπαρόκ νοοτροπίες. Και έχεις και τη δικαίωση αυτού που είχε πει κάποτε ο Θερβάντες πως “οι ζηλότυποι τα βλέπουν όλα με μεγεθυντικό φακό, που κάνει τα μικρά να φαίνονται μεγάλα, τους νέους γέροντες, και τις υποψίες πραγματικότητες”. Σαν κοινωνία μοιάζουμε να είμαστε αραγμένοι σε μια παραλία και αντί να χαιρόμαστε το απέραντο γαλάζιο που απλώνεται μπροστά μας (και ανήκει σε όλους…) να ψάχνουμε τρόπους να κατακτήσουμε μεγαλύτερο μερίδιο από την… άμμο…, για να το περικυκλώσουμε με πεσσούς και κίονες… Οι ατομικές μας νευρώσεις γίνονται τεχνοτροπικά μέσα απομονωτισμού, αναχωρητισμού και διαρκούς πολεμικής αναταραχής. Με τον εχθρό να είναι ο διπλανός μας, και συνήθως ο πιο αδύναμος γιατί μόνο μειοψηφίες τα βάζουν ουσιαστικά με την πραγματική ισχύ… 

ΥΓ. Τα είδη ανθρώπων που καθιερώνονται σε ένα κοινωνικό σύνολο είναι αυτά που ορίζουν τα κυρίαρχα μοντέλα. Τότε μόνο μπορούμε να πράξουμε ουσιαστικά και να διερευνήσουμε με διεπιστημονική μεθοδολογία τα δρώμενα. Συγκεκριμένες κοινωνίες σχηματοποιούν συγκεκριμένα κοινωνικά πολιτισμικά πρότυπα, συγκεκριμένες τάσεις, επιθυμίες και συμπεριφορισμούς, για να επιλέγουν “εκ του ασφαλούς” τους ηγήτορες και τους πρωτοστάτες. Είμαστε ικανοποιημένοι; Αρκεί η εσωτερική μας δύναμη για να αντέξουμε τα όσα βλέπουμε; Ο καθένας βρίσκει αυτό που τον ενδυναμώνει και προχωράει. Για άλλον είναι μια ιδεολογία, για άλλον η μουσική, για άλλον μια αθλητική ομάδα, για άλλον το διάβασμα, για άλλον το ξενύχτι, για άλλον η απογοήτευση, για άλλον η οργή, για άλλον η χημεία, για άλλον ο Θεός, για άλλον ο τζόγος, για άλλον ένα κόμμα, για άλλον τα υλικά μικροαντικείμενα, ακόμα και ένας άτυπος φυσιοκεντρισμός. Κεντρικό σημείο με πολλαπλές διεξόδους “διαφυγής”, αλλά με τσιμεντόλιθους στα πορτάκια εξόδου. Το είπε και αυτό ο Θερβάντες: “η ανάγκη σπρώχνει σε απονενοημένα διαβήματα”… Σε “χρεωκοπημένους καιρούς” ζητούνται εκείνοι που θα “σκίσουν” τα ανεξόφλητα γραμμάτια, για να επιβιώσουν οι πολλοί…