Αναζητώντας ακόμα την κοινή γραμμή απέναντι στην Ρωσία, οι ηγέτες των χωρών μελών του ΝΑΤΟ εξέδωσαν το πρώτο κοινό ανακοινωθέν τους για συνεργασία σε θέματα ασφάλειας, που αφορά τις λεγόμενες «υβριδικές απειλές» και ανακοίνωσαν την ήδη συμφωνημένη συμβολική μάλλον αποστολή μερικών χιλιάδων στρατιωτών στα ανατολικά ευρωπαϊκά σύνορα.
Η συμβολή εκ μέρους των Αμερικανών όπως είπε ο Μπαράκ Ομπάμα θα είναι 1.000 στρατιώτες που θα σταλούν στην Πολωνία, με την Ουάσιγκτον να υπόσχεται ότι η αλληλεγγύη με την Ευρώπη δεν θα επηρεαστεί από το Brexit.
Η ανακοίνωση έγινε στην διάρκεια της συνόδους-της πλέον σημαντικής από το τέλος του Ψυχρού πολέμου, όπως την χαρακτήρισε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Επιπλέον ΝΑΤΟ και Ε.Ε. εξέδωσαν την πρώτη κοινή τους διακήρυξη για συνεργασία σε θέματα ασφάλειας, υποσχόμενοι να συνεργαστούν ειδικά στις λεγόμενες «υβριδικές απειλές» καθώς και στις κοινές θαλάσσιες επιχειρήσεις για τον έλεγχο της μετανάστευσης.
Την απόφαση είχαν ήδη πάρει τα μέλη του ΝΑΤΟ μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία το 2014.
Αξιωματούχος της Συμμαχίας υποστήριξε ότι το βρετανικό δημοψήφισμα για έξοδο από την Ε.Ε. «έδωσε νέα ώθηση στη διαδικασία που κατέληξε στη συμφωνία», η οποία κυρίως στόχο έχει να δείξει ότι η συνοχή της Δύσης δεν απειλείται.
Τα αμερικανικά στρατεύματα θα αποτελέσουν ένα από τα τέσσερα πολυεθνικά μάχιμα τάγματα στην ανατολική Ευρώπη, η παρουσία των οποίων στόχο έχει να διαβεβαιώσει τις χώρες της περιοχής για την συμμετοχή του ΝΑΤΟ απέναντι σε μια πιθανή ρωσική απειλή.
Η Βρετανία θα στείλει άλλους 500 στρατιώτες που θα ενταχθούν σε τάγμα που σταθμεύει στην Εσθονία και ο Καναδάς και η Γερμανία θα ενισχύσουν δυο ακόμα τάγματα στη Λιθουανία και την Λετονία.
Μιλώντας μετά τη συνάντηση του με την ηγεσία της Ε.Ε. στην Βαρσοβία, ο Ομπάμα έδωσε έμφαση στις σταθερές σχέσεις των ΗΠΑ με την Ευρώπη, ένα «επίτευγμα» είπε που πρέπει να «διαφυλαχθεί», χαρακτηρίζοντας την ενιαία Ευρώπη «ακρογωνιαίο λίθο των αμερικανικών σχέσεων ανά τον κόσμο».
Απέφυγε να αναφερθεί ευθέως στην ιδιαίτερη σχέση Ουάσιγκτον- Λονδίνου, αλλά όπως είχε ήδη γράψει ο ίδιος αρθρογραφώντας στους Financial Times, «οι κυβερνήσεις δεν μπορεί να είναι απομονωμένοι θεσμοί» αλλά πρέπει να αντιδρούν γρήγορα στους φόβους και τις ανάγκες των λαών τους.
«Δεν θέλουμε ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο»
«Το ΝΑΤΟ δεν επιδιώκει την αντιπαράθεση» δήλωσε ο επικεφαλής της Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπεργκ, δηλώνοντας ετοιμότητα για να συνεχιστεί ο διάλογος με την Μόσχα.
«Ο Ψυχρός πόλεμος ανήκει στην Ιστορία και πρέπει να παραμείνει εκεί», είπε.
Ωστόσο, το ΝΑΤΟ θέλει να δείξει ότι είναι έτοιμο για όλα. Στη σύνοδο αναμένεται να ανακοινωθεί ένα νέο επίπεδο ετοιμότητας της αμυντικής ασπίδας στην ανατολική Ευρώπη.
Οι αξιωματούχοι παρουσιάζουν τα τέσσερα νέα τάγματα ως μια προσεκτικά προετοιμασμένη απάντηση στην πιο επιθετική στρατηγική της Μόσχας και την παρέμβαση της στην Ουκρανία.
Και επιμένουν ότι το αμυντικό σύστημα- που η Μόσχα θεωρεί σοβαρή πρόκληση- στόχο έχει να αποκρούσει ενδεχόμενη πυραυλική απειλή από το Ιράν και τη Συρία και όχι ως αποτρεπτικό στα σχέδια της Ρωσίας.
Παρόλα αυτά δεν έχουν όλοι τις ίδιες απόψεις. Μετά τον Γερμανό Σοσιαλδημοκράτη υπουργό Εξωτερικών Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγιερ που εκνεύρισε πολλούς στην Ευρώπη χαρακτηρίζοντας τις πομπώδεις δηλώσεις κατά τις Ρωσίας «θορυβώδεις πολεμικές κραυγές» κατά τις Ρωσίας, πιο διπλωματικά ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ συνέστησε προσοχή.
Η Ρωσία «είναι ένας εταίρος» είπε «που μπορεί πράγματι καμιά φορά, όπως είδαμε στην Ουκρανία, να καταφεύγει στη βία και καταδικάζουμε ότι έγινε στην Κριμαία. Το ΝΑΤΟ όμως δεν έχει στόχο να επηρεάσει τις σχέσεις που θέλει να έχει η Ευρώπη με την Ρωσία. Για την Γαλλία, η Ρωσία δεν είναι αντίπαλος ούτε απειλή».
Η σύνοδος διεξάγεται στο εθνικό στάδιο της χώρας στην ανατολική όχθη του ποταμού Βιστούλα, η κυβέρνηση έχει θέσει τις δυνάμεις ασφαλείας σε κατάσταση συναγερμού απαγορεύοντας την διέλευση των πλοίων από το σημείο και την πτήση μικρών αεροσκαφών σε ακτίνα 100 χιλιομέτρων. Παρόντες είναι 18 πρόεδροι και 21 αρχηγοί κυβερνήσεων, καθώς και υπουργοί Εξωτερικών και πλήθος αξιωματούχων.
Η Ρωσία ελπίζει πως θα επικρατήσει η κοινή λογική
Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι ελπίζει πως θα επικρατήσει η «κοινή λογική» στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία, σημειώνοντας ότι θεωρεί παράλογο τον ισχυρισμό του διεθνούς οργανισμού ότι η Ρωσία θέτει κάποια απειλή.
«Είναι παράλογο να μιλάμε για απειλή από τη Ρωσία την ώρα που δεκάδες άνθρωποι σκοτώνονται στο κέντρο της Ευρώπης και εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώνονται στη Μέση Ανατολή καθημερινά», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.
Kαι ο φόβος του Brexit
Εκτός από την Ρωσία στο μυαλό όλων είναι και η Βρετανία.
Χθες ο πρόεδρος της Πολωνίας και ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ επέμεναν ότι το Brexit δεν πρόκειται να επηρεάσει την συνοχή της Συμμαχίας, εκφράζοντας την βεβαιότητα ότι η συμμετοχή και η συνεργασία της Βρετανίας θα παραμείνει στα ίδια καλά μέχρι σήμερα επίπεδα.
Στο παρασκήνιο ωστόσο η ανησυχία βασιλεύει.
«Πως είναι δυνατόν να μην επηρεάσει στην δυτική συνοχή;» είπε Νατοϊκός αξιωματούχος. «Πως είναι δυνατόν να χαθούν τρισεκατομμύρια από την αγορά και να μην επηρεαστεί η αντίληψη των υπολοίπων για την ισχύ της Δύσης;».
Ο ίδιος προέβλεψε ότι ο Ντέιβιντ Κάμερον έχοντας ήδη ανακοινώσει την ημερομηνία παραίτησης του θα είναι από τις πλέον αποδυναμωμένες φιγούρες στη σύνοδο.
«Ασχέτως του πότε και πως θα γίνει το Brexit θα δημιουργηθεί μια κατάσταση όπου τα μέλη του ΝΑΤΟ θα το γυρίσουν στην εσωστρέφεια και θα είναι περισσότερο απασχολημένα με τις εσωτερικές ευαισθησίες τους. Η τάση ήδη υπήρχε, αλλά θα ενταθεί τώρα και το Κρεμλίνο δεν θα χάσει την ευκαιρία να επωφεληθεί της κατάστασης», εκτιμά ο Krzysztof Blusz, αναλυτής στο πολωνικό think tank WiseEuropa.
Από την άλλη πλευρά, ο Lukasz Kulesa, ερευνητής στο European Leadership Network, προβλέπει ότι η αντίδραση της Μόσχας στη σύνοδο θα είναι ως επί το πλείστον συμβολική, εμφανίζοντας την εδώ και καιρό σχεδιαζόμενη αναβάθμιση των στρατηγικών σχεδίων της ως «ηχηρή απάντηση».
Ωστόσο, επισημαίνει, «η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί πολύ εάν η Ρωσία κάνει δυο λάθη στην ερμηνεία της των αποτελεσμάτων της συνόδου. Το ένα είναι να υπερβάλει στην εκτίμηση της και να υποθέσει ότι η Συμμαχία προετοιμάζεται για αντιπαράθεση. Και το δεύτερο πιθανό λάθος είναι να πάρει το θέμα πολύ ελαφριά και να συμπεράνει ότι η ενότητα και η αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ απέναντι της είναι πολύ ρηχή και μπορεί να σπάσει εάν ασκηθούν πιέσεις».
Είτε ο ένας είτε ο άλλος κακός υπολογισμός, υποστηρίζει, μπορεί να αποτελέσει αποσταθεροποιητικό παράγοντα.
