Ανοιχτές πληγές από το 1999

Ο σεισμός της Αθήνας μπορεί να αποτελεί παρελθόν που οι περισσότεροι κάτοικοι της πόλης θα ήθελαν να ξεχάσουν, μαζί με τις τραγικές συνέπειές του, αλλά η επιστημονική κοινότητα λειτουργεί με τον αντίθετο τρόπο, ακριβώς για να μην επαναληφθούν.

Δεκαεπτά χρόνια μετά τον σεισμό της Αθήνας το 1999, οι γεωεπιστήμες εξακολουθούν να ερευνούν τους παράγοντες που συνθέτουν τις διαστάσεις του κινδύνου και να προσπαθούν να προσεγγίσουν με ακρίβεια την κατανομή της διακινδύνευσης στη μητροπολιτική περιοχή.

Το αστικό τοπίο μεταβάλλεται δυναμικά και μαζί με αυτό η κατανομή της τρωτότητας από περιοχή σε περιοχή και από θέση σε θέση.

Ετσι, η εκτίμηση της διακινδύνευσης, που αναπτύσσεται στη διεπιφάνεια των γεωπεριβαλλοντικών συνθηκών με την ανθρώπινη δραστηριότητα, αποτελεί μια αδιάκοπη διαδικασία που επικαιροποιείται και ενημερώνεται, με τελικό στόχο τον μετριασμό των επιπτώσεων από κάθε πιθανό σεισμικό γεγονός.

Η αναγκαία απόσταση

Η χρονική απόσταση από τον σεισμό είναι αρκετή, ώστε να επικρατεί η απαιτούμενη ψυχραιμία για να γίνει συζήτηση πάνω στο θέμα, ενώ ο σεισμικός κίνδυνος είναι πάντα σημαντικός, έχοντας υπόψη και τη σεισμικότητα του χώρου.

Είναι λοιπόν κατάλληλη στιγμή για να αναπτυχθούν και να δοκιμαστούν μεθοδολογίες εκτίμησης της διακινδύνευσης στο πλαίσιο του επιστημονικού διαλόγου, ενισχύοντας την αδιάκοπη προετοιμασία της πόλης για το επόμενο χτύπημα.

Η Ελληνική Γεωλογική Εταιρεία ανακοίνωσε το 14ο Διεθνές Συνέδριό της, το οποίο έχει ήδη ξεκινήσει τις εργασίες του στη Θεσσαλονίκη (25-27 Μαΐου) και φιλοξενείται από το Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (ΚΕΔΕΑ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ο πρωταρχικός σκοπός του συνεδρίου είναι η παρουσίαση των νεότερων εξελίξεων στον τομέα των Περιβαλλοντικών και των Γεω-Επιστημών, κυρίως στο Αιγαίο και τις περιβάλλουσες περιοχές.

Επιπλέον, σκοπεύει στην επισήμανση των επιπτώσεών τους στους φυσικούς πόρους, τις φυσικές καταστροφές και τα περιβαλλοντικά προβλήματα.

Στο Λεκανοπέδιο

Στο συνέδριο παρουσιάστηκε μια εργασία που εστιάζει στην εκτίμηση της σεισμικής διακινδύνευσης του λεκανοπεδίου της Αθήνας. Πρόκειται για μια συνεργασία του υπογράφοντος και του Γεώργιου-Παύλου Φαραγγιτάκη (γεωλόγου) με τον Ευθύμη Λέκκα, καθηγητή Δυναμικής και Τεκτονικής Γεωλογίας και Φυσικών Καταστροφών, και τον Εμμανουήλ Ανδρεαδάκη, υποψήφιο διδάκτορα. 

Η έρευνα αποτελεί συνέχεια της πτυχιακής εργασίας των δύο πρώτων, η οποία εκπονήθηκε στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, υπό την επίβλεψη του καθηγητή και προέδρου του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας.

Η εργασία αυτή έχει στόχο τον καθορισμό της σεισμικής διακινδύνευσης στο λεκανοπέδιο της Αττικής.

Το επίπεδο του κινδύνου προκύπτει από τον συνδυασμό των γεωλογικών σχηματισμών σύμφωνα με τον Νέο Αντισεισμικό Κανονισμό και την τεκτονική της περιοχής, ενώ η τρωτότητα υπολογίζεται με δύο διαφορετικές μεθοδολογίες που κάνουν χρήση των πληθυσμιακών στοιχείων και των χρήσεων γης του Λεκανοπεδίου.

Η τελική υπολογιζόμενη διακινδύνευση προέκυψε με τη χρήση δύο διαφορετικών μεθοδολογιών επικάλυψης των δυο παραπάνω επιπέδων πληροφορίας (κίνδυνος και τρωτότητα).

Συγκριτικά στοιχεία-στόχος της έρευνας

Στους προκύπτοντες χάρτες διακινδύνευσης η επιβεβαίωση της μεθοδολογίας προκύπτει από τη σύγκριση με τις ζημιές των σεισμών του 1981 και του 1999 στο Λεκανοπέδιο.

Περαιτέρω, και οι δύο χάρτες διακινδύνευσης δείχνουν υψηλές τιμές διακινδύνευσης και στην Ανατολική Αθήνα, χωρίς όμως να έχουν υπάρξει μεγάλες ζημιές στους προηγούμενους μεγάλους σεισμούς.

Αυτό καταδεικνύει ότι η ρηξιγενής ζώνη του Κηφισού μπορεί να λειτουργεί ως σεισμικό φράγμα ανάλογα με την τοποθεσία του επίκεντρου και ότι η θέση του σεισμογόνου ρήγματος σε σχέση με το Λεκανοπέδιο θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό ποιες από τις περιοχές υψηλής διακινδύνευσης θα υποστούν το ισχυρότερο πλήγμα.

Με απλά λόγια, οι «κόκκινες» περιοχές από πλευράς εκτίμησης διακινδύνευσης πιθανότατα δεν θα είναι ταυτόχρονα «κόκκινες» από πλευράς ζημιών, όπως άλλωστε συνέβη και στους προηγούμενους σεισμούς.

Η εργασία αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία για περαιτέρω ανάλυση σε συνδυασμό με τις αξίες και την ποιότητα κατασκευής των ακινήτων στο Λεκανοπέδιο, τις κρίσιμες υποδομές και εγκαταστάσεις και τους χώρους με ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, κ.λπ.

Μια άλλη εφαρμογή θα μπορούσε να είναι η δοκιμή σεισμικών σεναρίων, τόσο χωρικών (πού θα γίνει ο σεισμός) όσο και χρονικών (πότε θα γίνει), ώστε να δίνονται διαφορετικές τιμές τρωτότητας κατά τη διάρκεια του 24ωρου (σε περίπτωση που ο σεισμός συμβεί αργά το βράδυ, οι κατοικίες είναι πιο τρωτές από τις εμπορικές ή βιομηχανικές ζώνες).

Ετσι, τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για ενημέρωση του κοινού, για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της Πολιτικής Προστασίας των δήμων και της περιφέρειας, αλλά και για τον υπολογισμό ορθολογικών ασφαλίστρων από τις ασφαλιστικές εταιρείες.

➤ Σημειώνεται ακόμα ότι στα θέματα του συνεδρίου της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων: Τεκτονική και Ενεργός Τεκτονική, Ορυκτολογία, Γεωφυσική και Εφαρμοσμένη Γεωφυσική, Μηχανική Γεωλογία, Περιβαλλοντολογία, Μετεωρολογία, Ερευνα και Εξόρυξη Ορυκτών Πόρων, Αστική Γεωλογία, Σεισμολογία και Φυσικές Καταστροφές.

Info:

■ Ολόκληρο το κείμενο της εργασίας μαζί με τους χάρτες.

■ Για περισσότερες πληροφορίες επί του συνεδρίου μπορείτε να επισκεφθείτε τον επίσημο ιστότοπο 

■ Ολόκληρο το πρόγραμμα και οι εργασίες του συνεδρίου.

Μεταπτυχιακό… ζωτικής σημασίας

Το τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος προσφέρει το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων», το οποίο είναι αποτέλεσμα προσπάθειας μιας μεγάλης ομάδας κορυφαίων επιστημόνων με μακρά εμπειρία στη Μελέτη και Διαχείριση του Περιβάλλοντος, στην Πρόληψη και Αντιμετώπιση των Φυσικών και Τεχνολογικών Καταστροφών, στη Διαχείριση Κρίσεων που προκύπτουν από αυτές, αλλά και σε θέματα Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Διεθνούς Συνεργασίας.

Οι σπουδές εμπλουτίζονται κάθε χρόνο με πολλές παράλληλες επιστημονικές εκδηλώσεις, διαλέξεις, κύκλους σεμιναρίων, προσομοιώσεις, συμπόσια, ημερίδες, επιστημονικές-ερευνητικές αποστολές και ειδικές δραστηριότητες σε περιοχές ιδιαίτερου περιβαλλοντικού, γεωδυναμικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος και σε περιοχές όπου εξελίσσονται περιβαλλοντικές, φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές, καθώς επίσης και ανθρωπιστικές κρίσεις.

Πληροφορίες για το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων»