Είναι παράξενο που ο «Ματωμένος γάμος», αυτό το τόσο πολυπρισματικό, καθοριστικό έργο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, δεν έχει μεταφερθεί περισσότερες φορές στον κινηματογράφο, παρά στη δραματική, φλαμένκο εκδοχή του Κάρλος Σάουρα.
Τώρα, μια νέα Ισπανίδα σκηνοθέτις, η Πάουλα Ορτίθ, στη μόλις δεύτερη ταινία της, επιστρέφει στα πρωτόγονα ένστικτα που δημιούργησαν τον «Ματωμένο γάμο», σε μια διασκευή που γυρίστηκε στα σχεδόν μεταφυσικά τοπία της Αραγονίας και της Καππαδοκίας, με την άγρια όμορφη Ινμα Κουέστα στον ρόλο της Νύφης.
Η ταινία υπήρξε υποψήφια για 12 βραβεία Γκόγια στην Ισπανία και ξεκινά τώρα την πορεία της στον υπόλοιπο κόσμο, μια και, όπως εξηγεί η Πάουλα Ορτίθ, είναι μια ιστορία όχι απλώς επίκαιρη, αλλά απαραίτητη για το ευρωπαϊκό κοινό που ζει σε πολιτική, κοινωνική και οικονομική σκληρότητα.
Η ιστορία του «Ματωμένου γάμου» παρακολουθεί τη Νύφη που, παραμονές του γάμου της, διχάζεται ανάμεσα στη λογική επιλογή της, να παντρευτεί τον εύπορο, μετρημένο Γαμπρό που την αγαπά, και την παράτολμη, να το σκάσει με τον Λεονάρντο που ξυπνά μέσα της το πάθος και ισοπεδώνει τις αντιστάσεις της. Στην ελληνική, μάλιστα, διανομή της ταινίας, ο υποτιτλισμός έχει βασιστεί στη μετάφραση του «Ματωμένου γάμου» από τον Νίκο Γκάτσο.
Καθώς ο Λόρκα είναι ένα από τα ιερά τέρατα της ισπανικής λογοτεχνίας, η Πάουλα Ορτίθ ένιωσε το πολιτισμικό βάρος της διαχείρισης του έργου του, αλλά θέλησε ν’ ανταποκριθεί στην πρόκληση: «Ενιωσα ότι ήθελα να αποδώσω τον Λόρκα με τις νέες ικανότητες και τα νέα μέσα που έχει αποκτήσει πια το σινεμά. Ταυτόχρονα, στην Ισπανία, ζούμε ακόμα ουσιαστικά στις ίδιες κοινωνικές συνθήκες που περιγράφει ο Λόρκα, οπότε ακόμα, ή και περισσότερο, χρειαζόμαστε τους κώδικες της τραγωδίας για να ερμηνεύσουμε τη στιγμή, το δικό του ποιητικό σύμπαν. Ηταν μια ιδέα, για μένα, απαραίτητη».
Για τα γυρίσματα της ταινίας, η Ορτίθ επέλεξε το χέρσο τοπίο της Αραγονίας και τα σουρεαλιστικά σχήματα της Καππαδοκίας: «Θελήσαμε να φτιάξουμε έναν ανοιχτό τόπο και χρόνο με μεσογειακή ευαισθησία», εξηγεί. «Θέλαμε να συνδέσουμε το ύφος της Βόρειας Αφρικής, της Μεσογείου, της Τουρκίας. Ψάχναμε το πιο εντυπωσιακό τοπίο στην Ευρώπη για να στήσουμε την τραγωδία αυτή, γιατί θέλαμε ο θεατής να μην είναι σίγουρος αν παρακολουθεί ένα πραγματικό ή ένα ψεύτικο σύμπαν».
Αυτό το σύμπαν, η ταινία το γεμίζει με αναφορές στον μύθο, στη μαγεία, στο μεταφυσικό: «Ο,τι φανταστικό, συμβολικό στοιχείο υπάρχει στην ταινία, υπάρχει και στο έργο του Λόρκα», λέει η Ορτίθ. «Πολλοί επιλέγουν να διαβάσουν τον “Ματωμένο γάμο” κοινωνικά και ρεαλιστικά, αλλά τότε χάνουν το μισό σύμπαν του Λόρκα. Η δύναμη της γραφής του βρίσκεται στο ότι μπορεί να κάνει το ποιητικό άλμα από το πραγματικό στο μεταφυσικό κι αυτό ακριβώς προσπαθήσαμε να αποτυπώσουμε στην ταινία».
Η πολιτική διάσταση του «Ματωμένου γάμου», η σκληρή κριτική στην παραδοσιακή, αυταρχική, φεουδαρχική άσκηση εξουσίας στην Ισπανία, παραμένει για την Πάουλα Ορτίθ απόλυτα επίκαιρη:
Ο Λόρκα είναι ακόμα πιο χρήσιμος σε στιγμές σαν την τωρινή, στην Ισπανία της οικονομικής κρίσης, όταν οι δομές καταρρέουν και ρωτάς τον εαυτό σου τι είναι πάθος και τι νόμος, τι απαραίτητο και τι περιττό, αν ο δικός σου τρόπος ζωής υπάρχει περίπτωση να προκαλέσει πόνο και αδικία. Χρειαζόμαστε αυτούς τους δραματικούς κώδικες για να ρωτήσουμε τις καίριες ερωτήσεις και να βιώσουμε τις καθοριστικές εμπειρίες. Σε πιο κανονικές ιστορίες, απαντώνται κανονικές ερωτήσεις. Αντίθετα, ο Λόρκα σού δείχνει ότι ζούμε κάτι μεγαλύτερο κι απέναντι σ’ αυτό είναι απαραίτητο να απευθύνεις μεγάλες ερωτήσεις
Το ύφος του Λόρκα η ταινία φροντίζει ν’ αποδώσει όχι μόνο με το σενάριο και την εικόνα, αλλά και με τη μουσική. «Δημιουργήσαμε ένα διπλό μουσικό σύμπαν. Η μία πλευρά του είναι τα λαϊκά τραγούδια που βρίσκεις στην παράδοση, αλλά και στο ίδιο το σύμπαν του Λόρκα, όπου ο κόσμος κι ειδικά οι γυναίκες τραγουδούν στα χωράφια.
Οι πιο μυστήριες ιδέες μεταφέρονται σ’ αυτά τα τραγούδια. Κι από την άλλη πλευρά είναι η απίθανη μουσική που συνέθεσε για την ταινία ο Σιγκέρου Ουμεμπαγιάσι, μια μουσική τραγική, αλλά μ’ έναν διακριτικό τρόπο, μια μελωδία που καταφέρνει να παγιδεύσει την αίσθηση της μοίρας».
Μια σκηνοθέτις πραγματεύεται ένα δράμα βαθιά γυναικείο, στην ταυτότητα της μιας ή των τριών ηρωίδων του, αλλά και της ίδιας της γυναικείας πλευράς της Φύσης. Για την Πάουλα Ορτίθ αυτή η επιλογή ήταν αυτονόητη: «Σήμερα είναι που χρειαζόμαστε ακόμα περισσότερο τα όπλα και τους μηχανισμούς του φεμινισμού.
Για έναν αιώνα πήγαμε μπροστά, αλλά με την κρίση οι γυναίκες βρέθηκαν και πάλι χαμηλά, κάναμε βήματα πίσω. Στο σινεμά, επιπλέον, είναι σήμερα δυσκολότερα τα πράγματα για τις γυναίκες δημιουργούς απ’ ό,τι πριν από 10 χρόνια.
Η αγορά είναι πολύ πιο ασταθής κι έτσι η φυλετική βία γίνεται πιο εμφανής. Γι’ αυτό είναι ενδιαφέρον πώς ο Λόρκα έπλασε γυναίκες που έχουν το θετικό και το αρνητικό μέσα τους. Αυτή είναι η εικόνα μιας κοινωνίας που δεν διστάζει να στρέφεται εναντίον της ελευθερίας και του πάθους τους».
ΙΝFO: Η ταινία προβάλλεται στους κινηματογράφους από την Tanweer.
-320x213.jpg)
