Η νέα ταινία του Θάνου Αναστόπουλου, μετά τις «Ολο το βάρος του κόσμου», «Διόρθωση» και «Η κόρη», συν-σκηνοθετημένη με τον Νταβίντε Ντελ Ντέγκαν, είναι μια ταινία με πολλή εικόνα, πολύ λόγο, που σε σπρώχνει σε πολλές σκέψεις.
Το ντοκιμαντέρ παρατηρεί, για μια φουλ σεζόν, την παραλία Πεντοτσίν στην Τεργέστη, μια από τις παλιότερες οργανωμένες πλαζ, που προσφέρει από τα τέλη του 19ου αιώνα τα «μπάνια του λαού». Ποιου λαού ακριβώς; Των ντόπιων βιοπαλαιστών, με τους τόσο στενούς συνδέσμους με την ταραγμένη ιστορία της Ευρώπης και με τη διπλανή Γιουγκοσλαβία του Τίτο, που έχει αφήσει το σημάδι και τους ανθρώπους της.
Η παραλία Πεντοτσίν έχει κι άλλη μια, ακόμα πιο παράξενη ιδιαιτερότητα: ένας τοίχος τη χωρίζει στη μέση, που συνεχίζεται και μέσα στη θάλασσα. Από τη μια πλευρά λιάζονται και κολυμπούν οι γυναίκες, από την άλλη οι άντρες. Αυστηρά, με μεγάλη ικανοποίηση και χωρίς καμιά πρόθεση αυτό να αλλάξει. Ολοι βολεύονται στο Πεντοτσίν, χαλαρώνουν, δείχνουν τον αληθινό εαυτό τους.
Σ’ αυτούς τους ανθρώπους, τους «μόνιμους» του Πεντοτσίν, εστιάζει η «Τελευταία παραλία», αντλώντας από τα καλοκαίρια (και τους μοναχικούς χειμώνες) τους σοφία, κέφι και μια ελαφρά μελαγχολία που αρκεί για μια ζωή. «Αυτή η παραλία μου θύμισε τα παιδικά μου χρόνια» λέει ο Αναστόπουλος. «Ο πατέρας μου συνήθιζε να κολυμπά ακόμα και τον χειμώνα με τους φίλους του. Η ιδέα μιας ομάδας ανθρώπων που συναντιούνται σε μια παραλία, χειμώνα-καλοκαίρι, μου είναι πολύ οικεία».
Σ’ αυτήν την παραλία, όπου ο Αναστόπουλος και ο Ντέγκαν πέρασαν δυο χρόνια γυρίζοντας, με τον τοίχο που στέκεται απ’ την εποχή της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, αλλά που σηματοδοτεί την απόλυτη ελευθερία, την ανεξαρτησία, την αυτονομία, αντί για την καταπίεση, ο θεατής περνά την ώρα του βλέποντας κι ακούγοντας.
Τους θαμώνες που ανταλλάσσουν τα νέα τους, τον θάνατο που κάνει τις επισκέψεις του (το Πεντοτσίν δεν είναι της μόδας ώστε να προσελκύει νέους, ο μέσος όρος ηλικίας είναι υψηλός), τα καλαμπούρια, τις καντσονέτες, τους τσακωμούς, την υπαρξιακή αγωνία, το κέφι.
Τη ρουτίνα, σε όσους πηγαίνουν και σε όσους δουλεύουν εκεί. Την ασφάλεια, του ότι αυτός ο τόπος θα εξακολουθήσει να υπάρχει και να τους φιλοξενεί ό,τι κι αν συμβεί. Τη λάμψη του ήλιου, που τους κάνει όλους όμορφους, την απελευθέρωση του νερού.
Μπορεί η ταινία να μη στοχεύει σε μια κλιμάκωση της αφήγησης, μπορεί να στέκεται για παραπάνω ώρα (135’ η διάρκειά της) στα πρόσωπα και τις κουβέντες των ηρώων της, όμως δεν είναι δύσκολο να παρασυρθείς από το συναρπαστικό του «κανονικού», που ποτέ δεν είναι βαρετό, από ένα μάτσο προσωπικότητες ανώνυμες, αλλά μεγαλύτερες απ’ τη ζωή, γοητευτικές, συγκινητικές ή τολμηρά ψυχαγωγικές. Και στιγμή δεν λείπει αυτό που κάνει τη ζωή ωραία, η εναλλαγή της χαράς με τη μελαγχολία.
Τα σημαινόμενα στην ταινία δεν σηματοδοτούνται, ούτε οι πολιτικές, ούτε οι φυλετικές ή κοινωνικές προεκτάσεις. Βρίσκονται, όμως, μέσα στις λέξεις των ηρώων για όποιον θέλει να τα ακούσει.
Αλλά και η ίδια η ύπαρξη της ταινίας «Η τελευταία παραλία» είναι ένα ισχυρό παράδειγμα του τι μπορεί να κάνει το (ελληνικό) σινεμά. Ταινία ενός πέρα για πέρα Ελληνα σκηνοθέτη κι ενός πέρα για πέρα Ιταλού, συμπαραγωγή της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Γαλλίας, είναι η μία από τις ταινίες που θεωρούνται φέτος ελληνικές στο επίσημο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Κανών, ομοίως και ιταλικές.
Είναι ένα κράμα δημιουργικότητας για το οποίο, άλλωστε, πολύ καμαρώνει το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου ως συμπαραγωγός κι ας είναι στις Κάνες ακέφαλο γιατί ο διορισμός της Ηλέκτρας Βενάκη ως γενικής διευθύντριας του ΕΚΚ ακόμη δεν έχει γίνει – γιατί να βιαζόμαστε;
Είναι μια υπέροχη απόδειξη του ότι το σινεμά έχει εθνικότητα που δεν καθορίζεται από την εθνική γλώσσα, αλλά από τη γλώσσα του σινεμά κι αυτή είναι αμάλγαμα πολλών. Και από την έμπνευση και τις καταβολές των σκηνοθετών, που συλλέγουν απ’ όσα έχουν ζήσει, νιώσει και σκεφτεί, όπου κι αν τους έχει φέρει ο δρόμος τους.
Η παρέλαση των σταρ συνεχίζεται. Χθες ήταν η μέρα του Τζορτζ Κλούνεϊ και της Τζούλια Ρόμπερτς, που, μετά το «Ocean Eleven», ξανασυναντιούνται στην εκτός συναγωνισμού νέα ταινία της Τζόντι Φόστερ «Money Monster». Αυτός είναι ένας διάσημος παρουσιαστής τηλεοπτικής οικονομικής εκπομπής κι αυτή η παραγωγός του.
Οταν μία από τις εταιρείες που αβαντάρει, καταρρέει και παίρνει στον λαιμό της χιλιάδες μικροεπενδυτές, ένας από αυτούς εισβάλλει στο στούντιο και τον κρατάει όμηρο σε ζωντανή μετάδοση.
