efsyn.gr , Γιώργος Σταματόπουλος
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Είναι δύσκολο -φως φανάρι!- να ξεφύγει κανείς σήμερα από τα δεσμά της καθημερινότητας, αυτά δηλαδή της λογικής και της αιτιότητας, καθώς και από μια οξειδωμένη, αγέλαστη σοβαρότητα. Χάσαμε τον τόπο που κείται (μέσα μας) πέρα από όλα τούτα τα σχεδόν προπαγανδιστικά, που μετέρχεται (και ευαγγελίζεται) η εξουσία, ή, δεν τον ανακαλύψαμε ποτέ παρά τα τόσα σημάδια που έχει αφήσει η ανθρωπότητα, ήδη από τις πρωταρχές της. Πρόκειται για τον τόπο (εικασία είναι) όπου συνυπήρχαν ο τρόμος και ο θαυμασμός, ο πόνος και η ηδονή, το τρέμουλο και ο θάνατος.

Αρχέγονος, πρωτόγονος και πρωτογενής τόπος στον οποίο αγκαλιάζονται το παιδί και το ζώο, ο άγριος και ο μάντης, ο οραματιστής και ο δαίμονας, ο Διόνυσος και οι Μαινάδες, το όνειρο, το γέλιο, η συγκίνηση, η έκσταση.

Οι άνθρωποι δεν πενθούμε πια· διαφορετικά: το πένθος ήταν κάποτε χαροποιό ώστε να καταστεί αυτόματα ενοποιό, να μη χαθούν οι κρίκοι της συνέχειας της οικογένειας, της κοινότητας, της οικουμένης. Σήμερα είναι βάρος (απώλεια χρόνου!) οι κηδείες και -κυρίως- τα μνημόσυνα και ας είχαμε κάποτε ανυψώσει σε θεότητα τη Μνημοσύνη [και τη Λησμοσύνη, βεβαίως, γι’ άλλους όμως λόγους από τους σύγχρονους (sic)]. O oρθολογισμός και ο ξερολισμός δεν μας επιτρέπουν να ξεφύγουμε από τον οικείο τόπο του καθενός μας, τον μικρούλη τόπο δηλαδή όπου νομίζουμε ότι λάμπει (και επικυριαρχεί) το «εγώ» μας, προσωπικό ή κομματικό.

Είναι τούτη η επιλογή από τις πιο θλιβερές, η βαθύτερη ίσως έκπτωση της ανθρώπινης ύπαρξης. Το πένθος δεν υπόκειται σε καμία λογική ανάλυση ή ερμηνεία, είναι εκτός πνευματικής αναγνώρισης διότι, απλώς, δεν είναι ύλη. Αναβλύζει από τα πολύ βαθιά στρώματα της σωματοψυχής όπου δεν έχουν θέση ο ρυθμός και η αρμονία της εύτακτης λογικής· εκεί, σε αυτή την άβυσσο κατοικεί η μορφή των αγαπημένων που χάθηκαν, αλλά μέσω ταπεινών τελετών μάς συντροφεύουν.

Το πένθος είναι ουσιαστικά ευθυμία γιατί επιτρέπει τη συνομιλία ζωντανών και νεκρών. Ο ατσάλινος νους όμως απαγορεύει τη ροή αισθημάτων, αρνείται το μυστήριο της συγκίνησης και μιας οιονεί μεταφυσικής επαφής, αδυνατεί να ενστερνιστεί τη γνώμη ότι το πένθος ανάγεται στη σφαίρα του παιγνιδιού.

Σ’ ένα χωρίο ο Πλάτων (Νόμοι, Ζ. 803cd) επισημαίνει – προτείνει τα εξής, περίπου: Κάθε άντρας και κάθε γυναίκα θα έπρεπε να ζουν τη ζωή τους παίζοντας τα ευγενέστερα παιγνίδια και να έχουν διαφορετικά μυαλά απ’ ό,τι έχουν τώρα… Πρέπει να ζει κανείς τη ζωή σαν παιγνίδι, παίζοντας ορισμένα παιγνίδια, προσφέροντας θυσίες, τραγουδώντας και χορεύοντας…

Θύοντες, άδοντες, ορχούμενοι λοιπόν και ίσως συνειδητοποιήσουμε μια άλλη στάση ζωής, που σέβεται και εξυμνεί τον εκλιπόντα, που προσπαθεί απεγνωσμένα να του πει ότι είναι εδώ μαζί με τους επιζώντες και ας έχει βυθιστεί στην ανυπαρξία. Μυστήριο και ταραχή, δάκρυα και παιγνίδι. Τι να σημαίνουν, αλήθεια, όλα τούτα για τους άτεγκτους, βλοσυρούς κι αγέλαστους τεχνοκράτες, κομματικούς, εξουσιοφρενείς και λοιπούς που απεχθάνονται ό,τι δεν μετριέται, ό,τι ξεφεύγει από το σύμπαν της πεπερασμένης λογικής τους;

Μα δεν χρειάζεται απάντηση. Ετσι κι αλλιώς βέβαιον ουδέν έστιν εν θνητώ βίω -καμία βεβαιότητα δεν υπάρχει στην ανθρώπινη ζωή. Να σωθούν μόνο τα μνημόσυνα, η χαρά και η συνοχή του πένθους· είναι υψηλή ψυχική και πολιτισμική κατάκτηση.