Κώστας Ζώρας
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Στην Ελλάδα, τουλάχιστον, πιστεύουμε πως υπάρχει μια θεμελιακή ιστορική αντίθεση ανάμεσα στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, της Βόρειας Ευρώπης και της Νότιας Ευρώπης.

Δεν είναι μια διένεξη ανάμεσα στους συντρόφους του Βορρά και τους συντρόφους του Νότου, είναι μια διαφορά ανάμεσα στη δομή του καπιταλισμού του Βορρά και της δομής του καπιταλισμού του Νότου.

»Πιστεύουμε πως η διαμετρική αντίθεση που υπάρχει ανάμεσα στις μητροπόλεις του σύγχρονου καπιταλισμού και τις περιφερειακές χώρες, τις χώρες δηλαδή που βρίσκονται στο περιθώριο του καπιταλισμού, έχει μια ιστορική σημασία πολύ μεγάλη».

«Για μας και τους συντρόφους της Νότιας Ευρώπης, ο αγώνας για την εθνική απελευθέρωση συνδέεται στενά με τον αγώνα για τον σοσιαλισμό. Στην Ελλάδα, ο σοσιαλισμός που οραματιζόμαστε είναι αποκεντρωμένος και αυτοδιαχειριζόμενος σοσιαλισμός.

»Είναι ολοφάνερο πως έχουμε ένα εντελώς διαφορετικό όραμα από εκείνο των κομμουνιστικών κομμάτων σοβιετικού τύπου. Ωστόσο, με αυτή την ευκαιρία επιτρέψτε μου να σας πω κάτι που θεωρούμε πολύ σημαντικό.

»Οταν μιλάμε για συμμαχίες, είναι πολύ σημαντικό να εξετάσουμε τη λαϊκή βάση που το κόμμα εκφράζει. Τα κομμουνιστικά κόμματα στη Νότια Ευρώπη είναι κόμματα εργατικής τάξης – αυτό δεν μπορούμε να το αρνηθούμε. Αν δημιουργήσουμε επιπόλαιες συμμαχίες που θα έχουν μόνο σαν βάση τους δημοκρατικούς θεσμούς, μπορεί να ξεχάσουμε την κοινωνική δομή, τη δομή των κοινωνικών τάξεων και με τον τρόπο αυτό να αποπροσανατολίσουμε τους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες μας.

»Ιδιαίτερα, μέσα σε αυτό το πνεύμα, πρέπει να εκφράσουμε τη διαφωνία μας, αν καταλάβαμε καλά τον σύντροφο της Πορτογαλίας, γιατί παρ’ όλο που καταλαβαίνουμε τα ειδικά προβλήματα της Πορτογαλίας δεν είναι δυνατό να θεμελιώσουμε τον σοσιαλισμό με θεμέλιο λίθο τον αντικομμουνισμό. Το να είναι κανείς κομμουνιστής είναι εντελώς άλλη υπόθεση από το να είναι κανείς αντικομμουνιστής».

«Ο αγώνας για την απελευθέρωση της χώρας από τις δομές που την καταπιέζουν είναι ένας αγώνας που συνδέεται με τον αγώνα του σοσιαλισμού και της λαϊκής κυριαρχίας. Με αυτό το πνεύμα, πιστεύουμε πως η συμμαχία με τα σοσιαλιστικά κόμματα της Νότιας Ευρώπης έχει ιστορική σημασία. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε τον πρόεδρο Μιτεράν για τη σημαντική πολιτική πρωτοβουλία του για το μέλλον της περιοχής που εκπροσωπείται εδώ».

«Η αλήθεια είναι πως η Γαλλία δεν ανήκει στον Τρίτο Κόσμο και υπάρχουν βέβαια δύο Ιταλίες, η Βόρεια Ιταλία και η Νότια Ιταλία, αλλά όσον αφορά την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα, είναι ολοφάνερο ότι ανήκουμε σε μια διαφορετική κοινότητα -από την άποψη της κοινωνικής δομής- από εκείνη της Βόρειας Ευρώπης.

(Χαιρετισμός Ανδρέα Παπανδρέου στη συνδιάσκεψη

σοσιαλιστικών κομμάτων της Ν. Ευρώπης, 24.1.1976).

  • – Ιστορικό δίδαγμα θεμελιώδους σημασίας: Τα λεχθέντα από τον αείμνηστο πολιτικό ηγέτη το 1976 διατηρούν και σήμερα, το 2016, ως επί το πλείστον υψηλή επικαιρότητα.
  • – Οι κοινωνικές και ταξικές δομές στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, της Βόρειας Ευρώπης και της Ανατολικής Ευρώπης παραμένουν και σήμερα διαφορετικές, παρά το γεγονός ότι ανήκουν οι περισσότερες στην Ε.Ε. ή και στην ευρωζώνη.
  • – Ο αγώνας για την απελευθέρωση μιας χώρας από τις δομές που την καταπιέζουν (σήμερα τρόικα ή κουαρτέτο ή θεσμοί ή δανειστές) συνδέεται άμεσα με διαδικασίες κοινωνικής απελευθέρωσης, κοινωνικής ισότητας, δημοκρατίας και λαϊκής κυριαρχίας.
  • – Ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός και αυτοδιαχειριζόμενος (άμεση δημοκρατία) ή δεν θα υπάρξει.
  • – Ο αντικομμουνισμός υπήρξε ιστορικά εγγενές στοιχείο της δεξιάς, ακροδεξιάς ή φασιστικής ιδεολογίας.
  • – Τα κριτήρια και τα κοινά σημεία για πολιτικές και κομματικές συμμαχίες ή συμπράξεις, έσωθεν ή έξωθεν, προσδιορίζονται σε δύο επίπεδα: σύμπτωση στην προσήλωση στους δημοκρατικούς θεσμούς και ταύτιση κοινωνικών και ταξικών συμφερόντων. Μάλιστα, πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στο δεύτερο έναντι του πρώτου.
  • – Αν παραμεληθούν η κοινωνική δομή και η δομή των κοινωνικών τάξεων, ελλοχεύει ο κίνδυνος αποπροσανατολισμού των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων.
  • – Τα κομμουνιστικά κόμματα ήταν και παραμένουν κόμματα της εργατικής τάξης.

Αυτά τα συμπερασματικώς ολίγα μπορούν κάλλιστα να ενσωματωθούν και να καθορίσουν πολιτικά, μεταξύ άλλων, την παρούσα θεμελιακή ταξική διαίρεση στην ελληνική κοινωνία: εργαζόμενος λαός και σύμμαχοι (ΣΥΡΙΖΑ) – ολιγαρχικός μεγαλοαστισμός και σύμμαχοι (Ν.Δ.).

* Καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου