Παράβαση της απαγόρευσης ομαδικών απελάσεων όπως επίσης κράτηση και απελάσεις ευάλωτων ομάδων στην Τουρκία διαπιστώνει μεταξύ άλλων ο επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης Νιλ Μουίζνιεκς για την υλοποίηση της συμφωνίας ΕΕ και Τουρκίας, για την οποία δηλώνει ότι εξακολουθούν να ισχύει η έντονη ανησυχία που είχε πριν υπογραφεί.
Τότε ο κ. Μουίζνιεκς είχε καλέσει τους ηγέτες της ΕΕ να μην προσπαθήσουν να καλύψουν τη συμφωνία με ένα λεπτό πέπλο νομιμποτητας, αλλά να δείξουν τη γενναιότητα να μην προχωρήσουν στην υπογραφή της.
Η τοποθέτηση του κ. Μουίζνιεκς έγινε ως απάντηση σε ερώτηση της Βασιλικής Κατριβάνου, εκπροσώπου της Ομάδας της Ενωμένης Ευρωπαϊκής Αριστεράς στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Στο θέμα των απελάσεων προσφύγων στην Τουρκία και στην πίεση προς τη γειτονική χώρα να σταματήσει την προσφυγική ροή από τα τουρκικά παράλια, ο κ. Μουίζνιεκς εξέφρασε και πάλι τους φόβους του για τη συμφωνία.
«Ο φόβος μου είναι πως η ΕΕ μπορεί να προσφέρει κίνητρα στην Τουρκία να υιοθετεί προβληματικές πρακτικές προσφέροντας χρηματοδότηση για κέντρα κράτησης και ενθαρρύνοντας τη συγκράτηση ατόμων που προσπαθούν να φύγουν από τις ακτές της. Αυτό το κομμάτι μου είναι πολύ δύσκολο. Η ΕΕ δεν πρέπει να δίνει κίνητρα για την υιοθέτηση προβληματικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα πρακτικών σε γειτονικές χώρες», είπε.
Η ερώτηση της κ. Κατριβάνου και η απάντηση του κ. Μουίζνιεκς έχει ως εξής:
Β. Κατριβάνου (Ελλάδα, Εκπρόσωπος της Ομάδας της Ενωμένης Ευρωπαϊκής Αριστεράς): Καταρχάς θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τη συνολική σας δουλειά. Ποια είναι η γνώμη σας για τη συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας; Είναι αυτή συμβατή με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το ευρωπαϊκό κεκτημένο και τη Σύμβαση της Γενεύης; Ποια είναι η άποψή σας για τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως “ασφαλούς τρίτης χώρας”, με δεδομένο ότι δεν έχει κυρώσει το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης και διατηρεί τον γεωγραφικό περιορισμό που είχε η Σύμβαση στην αρχική της μορφή; Ποια η γνώμη σας για τις εκθέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας, της ProAsyl και άλλων διεθνών οργανώσεων που υποστηρίζουν ότι η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα; Ποιες είναι οι σκέψεις σας σχετικά με τα θέματα αυτά και τι πρωτοβουλίες θα αναλάβετε;
Ν. Μούιζνιεκς: Έχω εκφράσει επανειλημμένα τις απόψεις μου για τη συμφωνία ΕΕ Τουρκίας τόσο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων όσο και μετά την ολοκλήρωσή τους. Οι ανησυχίες που εξέφρασα τότε εξακολουθούν να ισχύουν. Με ανησυχεί το κατά πόσο είναι νόμιμη η επανεισδοχή ατόμων των οποίων οι υποθέσεις δεν έχουν τύχει της κατάλληλης επεξεργασίας. Με ανησυχεί ότι αυτή η διαδικασία έχει συλλογικό χαρακτήρα, κατά παράβαση της απαγόρευσης των ομαδικών απελάσεων. Με ανησυχεί ότι στη συμφωνία γίνεται αναφορά μόνο σε Σύριους και όχι σε άλλες ομάδες που έχουν ανάγκη προστασίας.
Με ανησυχεί η κράτηση ευάλωτων ατόμων που έχουν ανάγκη προστασίας, τόσο στην Ελλάδα και αλλού, όσο και στην Τουρκία με την επανεισδοχή τους. Είναι ξεκάθαρο ότι υπάρχει ανάγκη ασφαλών διόδων για την είσοδο αυτών των ανθρώπων στην Ευρώπη.
Είναι η Τουρκία ασφαλής τρίτη χώρα; Δεν έχω αξιολογήσει το ερώτημα αυτό. Πέρασα εννέα μέρες στην Τουρκία πρόσφατα με το βλέμμα στην ελευθερία του τύπου, στην κατάσταση στα νοτιοανατολικά της χώρας, στην ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης. Ο γεωγραφικός περιορισμός που θέτει η Τουρκία [στην εφαρμογή της Συνθήκης της Γενεύης] είναι οπωσδήποτε προβληματικός στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Είναι επίσης προφανές ότι η Τουρκία έχει φανεί εξαιρετικά γενναιόδωρη σε ό,τι αφορά την υποδοχή προσφύγων και άλλων μετακινούμενων πληθυσμών και ότι χρειάζεται την υποστήριξή μας. Χρειάζεται λοιπόν βοήθεια και πρέπει να δουλέψει μαζί μας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλοι όσοι έχουν ανάγκη προστασίας στην Τουρκία, θα τη λάβουν.
Πρέπει ακόμα να ελαφρύνουμε το βάρος που αυτή τη στιγμή σηκώνει η Τουρκία υποδεχόμενη και φιλοξενώντας εκατομμύρια ανθρώπους. Είναι με διαφορά η χώρα που υποδέχεται τους περισσότερους πρόσφυγες στην Ευρώπη και πιθανότατα έχει περισσότερους πρόσφυγες και δικαιούχους προστασίας από όλα τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης μαζί. Όταν ασκώ κριτική στη συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας, πρωταρχικός μου στόχος είναι η ΕΕ και όχι η Τουρκία.
Ο φόβος μου είναι πως η ΕΕ μπορεί να προσφέρει κίνητρα στην Τουρκία να υιοθετεί προβληματικές πρακτικές προσφέροντας χρηματοδότηση για κέντρα κράτησης και ενθαρρύνοντας τη συγκράτηση ατόμων που προσπαθούν να φύγουν από τις ακτές της. Αυτό το κομμάτι μου είναι πολύ δύσκολο. Η ΕΕ δεν πρέπει να δίνει κίνητρα για την υιοθέτηση προβληματικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα πρακτικών σε γειτονικές χώρες.
