Χλομό το μέλλον των διαπραγματεύσεων

Οι διαπραγματεύσεις για τη διατλαντική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου (ΤΤΙΡ) μεταξύ των ΗΠΑ και της Ε.Ε. ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2013 με τις δύο πλευρές να στοχεύουν στην επίτευξη μιας συμφωνίας πριν από τον Νοέμβριο του 2016, δηλαδή πριν από τις εκλογές στις ΗΠΑ.

Οι διαπραγματευτές αποσκοπούν σε μια καταρχήν συμφωνία που θα αποτυπώνεται σε «ενοποιημένα κείμενα» με τις θέσεις των δύο πλευρών τον Ιούλιο, όταν, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, θα πραγματοποιηθεί ένας 14ος γύρος συνομιλιών.

Τα έγγραφα που αποκάλυψε η Greenpeace δείχνουν πως υπάρχουν παγιωμένες διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού, αν και η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες δήλωσαν την περασμένη εβδομάδα ότι θα μπορούσαν να καταλήξουν σε συμφωνία πριν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα εγκαταλείψει τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο του 2017.

Πρόκειται για μια έντονη επιθυμία, κυρίως των ΗΠΑ, καθώς ο διάδοχος του Ομπάμα, ο οποίος θα εκλεγεί τον Νοέμβριο, θα μπορούσε να είναι λιγότερο διατεθειμένος να προωθήσει το διατλαντικό ελεύθερο εμπόριο.

Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία είναι πιθανό να «παγώσουν» εξαιτίας της απροθυμίας της Ουάσινγκτον να κάνει παραχωρήσεις. Κι ακόμη, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι Ευρωπαίοι θεωρούν ότι έχουν προσφέρει πολλά και ότι θα λάβουν πολύ λίγα ως αντάλλαγμα.

Επιπλέον, στην Ευρώπη, υπάρχει μια ευρεία αντίθεση στο να επιτραπούν περισσότερες εισαγωγές γεωργικών προϊόντων από τις ΗΠΑ, εξαιτίας των έντονων ανησυχιών σχετικά με τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι επί του παρόντος, μόνο ένας γενετικά τροποποιημένος οργανισμός (ένα φυτό καλαμποκιού) έχει εγκριθεί στην Ευρώπη, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ όπου έχουν εγκριθεί για καλλιέργεια 170 γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί για εμπορική χρήση.

Συν τοις άλλοις, με την επίτευξη της συμφωνίας θα μπορούσε να πωλείται στην Ε.Ε. το κρέας των κοτόπουλων που απολυμαίνεται με χλώριο και των βοοειδών που αναπτύσσονται με ορμόνες, όπως επιτρέπεται στις ΗΠΑ.

Οι διαμαρτυρίες

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε αντίθεση με την Ευρώπη, δεν υπάρχουν μαζικές διαμαρτυρίες στις ΗΠΑ εναντίον της ΤΤΙΡ. Κάτι που θεωρείται απολύτως φυσικό, διότι, όπως αποκαλύπτεται στα έγγραφα που διέρρευσαν, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει και πάλι να θυσιάσουν τους κανόνες και τις αξίες τους στα οικονομικά συμφέροντα.

Ανησυχία εκφράζεται και για τον ρόλο των εμπορικών διαιτητικών δικαστηρίων όπου, ανεξάρτητα από τα εθνικά δικαστήρια, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να μηνύουν τις κυβερνήσεις.

Οι εταιρείες θα μπορούν να μηνύσουν και να πτωχεύσουν κυβερνήσεις για οποιαδήποτε απώλεια κερδών -πραγματική ή φανταστική- σύμφωνα με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Αυτό θα έχει μια καταλυτική επίδραση στις κυβερνήσεις, οι οποίες θα είναι πιο πιθανό να αναθέτουν υπηρεσίες σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, έτσι ώστε να αποφεύγουν την καταβολή προς τις πολυεθνικές τεράστιων χρηματικών ποσών.

Υπό τη σκιά των αποκαλύψεων που προκύπτουν από τα έγγραφα, μια οπισθοδρόμηση των διαπραγματεύσεων για την ΤΤΙΡ είναι πολύ πιθανή με την επιτυχία τους να δείχνει όλο και πιο απίθανη. Μάλιστα, δεδομένου ότι εκλογές θα διεξαχθούν όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά το επόμενο έτος τόσο στη Γερμανία όσο και στη Γαλλία, το μέλλον των διαπραγματεύσεων ενδέχεται να παραταθεί.

Και η πιθανότητα ότι η Βρετανία θα μπορούσε να αποφασίσει να αποχωρήσει από την Ε.Ε. στο δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου είναι ένα ακόμη σύννεφο πάνω από τις συνομιλίες. Εξάλλου, ένα τελικό κείμενο-συμφωνία για την ΤΤΙΡ θα απαιτούσε έγκριση από τις 28 κυβερνήσεις της Ε.Ε. και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Υπενθυμίζεται ότι περισσότεροι από τρία εκατομμύρια άνθρωποι έχουν υπογράψει κείμενο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Ενάντια στην ΤΤΙΡ.