Προσφυγικό: τώρα τρέχουμε…

Την 20ή Μαρτίου, δηλαδή την Κυριακή, θέτουν οι Ευρωπαίοι ως ημερομηνία έναρξης εφαρμογής των συμφωνιών για την αποσυμπίεση της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί στο πεδίο του προσφυγικού.

Την Κυριακή, δηλαδή, θα πρέπει να ξεκινήσει με γοργούς ρυθμούς η διαδικασία ταυτοποίησης των προσφύγων και μεταναστών και επιστροφής από την Ελλάδα προς την Τουρκία όσων προσώπων φτάνουν στην ελληνική επικράτεια. Η χρονική επίσπευση αυτών των διαδικασιών αποτέλεσε φροντίδα της Γερμανίας, δημιουργώντας όμως πρόσθετες υποχρεώσεις στην Ελλάδα.

Κάθε συμφωνία, ως γνωστόν, είναι «κενό γράμμα» εάν δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την επιτυχή εφαρμογή της. Η αποτελεσματικότητα και η λειτουργικότητα των όσων τελούσαν υπό διαπραγμάτευση χτες επέβαλαν στους Ευρωπαίους ηγέτες να διεξαγάγουν εξαντλητικές μεταξύ τους συζητήσεις, αλλά και σκληρές διαβουλεύσεις με την Τουρκία.

Οι μεν Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν αργά τη νύχτα της Πέμπτης στις «δύσκολες» διατυπώσεις για τα «κεφάλαια» των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας, ωστόσο ο Αχμέτ Νταβούτογλου χτες το πρωί επέμεινε, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι οι διατυπώσεις πρέπει να είναι σαφέστερες και να δίνουν σαφές ενθαρρυντικό στίγμα.

Οι Ντόναλντ Τουσκ, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και Μαρκ Ρούτε κάθισαν στο ίδιο τραπέζι με τον Τούρκο πρωθυπουργό προκειμένου να διευθετήσουν τα πολλά ανοικτά ζητήματα. Η φημολογία και η σεναριολογία γύρω από τις τουρκικές απαιτήσεις και τις απαντήσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων δημιουργούσε «θολό τοπίο» για την προοπτική επίτευξης συμφωνίας και κατ’ επέκταση για την επιτυχή εφαρμογή των συμφωνηθέντων.

Εν τέλει από την τετραμερή αυτή οι Ευρωπαίοι εξήλθαν με μια νέα τροποποιημένη πρόταση, την οποία έθεσαν υπό την κρίση των ηγετών των ευρωπαϊκών χωρών. Αυτή προέβλεπε ότι θα πρέπει να υπάρξει απαρέγκλιτη τήρηση της νομιμότητας και των διεθνών συνθηκών στις διαδικασίες μετεγκατάστασης και επανεγκατάστασης προσφύγων, αλλά και επαναπροώθησης παρατύπως εισερχόμενων μεταναστών.

Επιπρόσθετα στις 20 Μαρτίου θα πρέπει να ξεκινήσουν οι σχετικές μεταφορές προσφύγων από την Ελλάδα στη γείτονα, αλλά και να επισπευστεί η εκταμίευση των αναγκαίων πόρων προς την Τουρκία.

Συμπληρωματικά, αναφορικά με τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, φαίνεται ότι πρόκειται να ανοίξει μόνο το 33ο, το οποίο δεν επηρεάζει την Κύπρο, ενώ για τη βίζα, οι σχετικές διεργασίες θα πρέπει να έχουν ληφθεί μέχρι τέλος Ιουνίου.

Ολοι στις Βρυξέλλες τελούσαν άλλωστε υπό την πίεση των ασφυκτικών χρονικών ορίων και της επείγουσας κατάστασης στην ευρωπαϊκή επικράτεια και ιδιαίτερα την Ελλάδα.

Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά της Ανγκελα Μέρκελ ότι η νόμιμη μετεγκατάσταση Σύρων προσφύγων από την Τουρκία στην Ε.Ε. θα πρέπει να ξεκινήσει λίγες μέρες μετά τις πρώτες επιστροφές από την Ελλάδα. «Οι διαπραγματεύσεις με την Τουρκία δεν θα είναι εύκολες» εκτίμησε η Γερμανίδα καγκελάριος, ενώ γερμανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι αρχές τους είναι σε θέση να υποδεχτούν πρόσφυγες, άμεσα, δηλαδή τη Δευτέρα.

Πιο απαισιόδοξος εμφανίστηκε ο Φρανσουά Ολάντ, σημειώνοντας πως δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα υπάρξει επιτυχής έκβαση στις συνομιλίες με την Τουρκία. Ξεκαθάρισε ότι θα τεθούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις στην Τουρκία, προκειμένου να αλλάξει το στάτους της παροχής βίζας σε Τούρκους πολίτες, ενώ σημείωσε ότι «ακόμα κι αν υπάρξει συμφωνία όπως τη θέλουμε, θα υπάρξουν δυσκολίες».

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου πάντως, προτού ακόμα ξεκινήσουν οι συζητήσεις με τους Ευρωπαίους αξιωματούχους, θέλησε να γνωστοποιήσει ότι θα κρατήσει σκληρή στάση στις συζητήσεις, επιχειρώντας να αποκομίσει τα μέγιστα δυνατά πολιτικά οφέλη. Εφτασε στο σημείο να σημειώσει ότι «για την Τουρκία το προσφυγικό ζήτημα δεν είναι υπόθεση παζαριού, αλλά ζήτημα αξιών, ανθρώπινων και ευρωπαϊκών αξιών».

Η «ανοικτή γραμμή» ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Αγκυρα καθ΄όλη τη διάρκεια της Πέμπτης απέδωσε αποτελέσματα μόνο στα θέματα «χαμηλής πολιτικής». Στα υπόλοιπα, το κλίμα ήταν τόσο ρευστό που κάθε εκτίμηση βρισκόταν στον «αέρα».

Η σχετική απόφαση πάντως έχει και δυναμικά στοιχεία, καθώς η εκπλήρωση των όρων από την Τουρκία και την Ευρώπη θα τίθεται σε αξιολόγηση διαρκώς. Το αριθμητικό όριο των Σύρων προσφύγων που θα στέλνονται πίσω στην Τουρκία ανέρχεται σε 72.000.

Ανάλογα με την πορεία εφαρμογής της συμφωνίας θα αξιολογούνται τα πάντα: από τα αριθμητικά δεδομένα της μετακίνησης προσφύγων μέχρι την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας και το άνοιγμα των άλλων κεφαλαίων.

Οι όροι που έθεσε η ελληνική πλευρά

Η κυβέρνηση καθ’ όλη τη διάρκεια των συζητήσεων επέμενε ότι «η Ελλάδα δίνει μάχη για να κατοχυρωθούν στο τελικό κείμενο η άμεση βοήθεια και συνεισφορά από ειδικευμένο προσωπικό, για να συμβάλει στη στελέχωση των υπηρεσιών ασύλου και διαχείρισης του προσφυγικού», καθώς και για να υπάρξει «σοβαρή αύξηση των αριθμών μετεγκατάστασης (από την Ελλάδα) και επανεγκατάστασης (από την Τουρκία) προς της χώρες τις Ε.Ε.».

Παράλληλα θα πρέπει να υπάρξουν μέτρα και πίεση προς την Τουρκία για τη μείωση των ροών και την αντιμετώπιση των δικτύων παράνομης διακίνησης προσώπων.

Ξεχωριστό ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας αποτελεί για την Αθήνα η «πλήρης εναρμόνιση των αποφάσεων με το Διεθνές Δίκαιο και το ευρωπαϊκό κεκτημένο». Επ΄ αυτού η ελληνική πλευρά αιτήθηκε μεταξύ άλλων την παροχή ειδικών εκθέσεων από ευρωπαϊκούς θεσμούς που να πιστοποιούν ότι η Τουρκία μπορεί να χαρακτηριστεί «ασφαλής χώρα», ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την εφαρμογή των συμφωνιών για μεταφορά των νεοεισερχόμενων προσφύγων από την Ελλάδα στην Τουρκία.

Η Κομισιόν ωστόσο εμφανιζόταν να φέρει αντιρρήσεις εγείροντας νομικά επιχειρήματα. Εν τέλει, η απόφαση για εμπλοκή της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην επιτήρηση των σχετικών διαδικασιών μπορεί να «ξεκλειδώσει» τις όποιες συζητήσεις και να δώσει πολιτική επιχειρηματολογία στην Αθήνα.

Το άνοιγμα πάντως του κεφαλαίου 33 μπορεί να θεωρηθεί υποχώρηση του Φρανσουά Ολάντ, ώστε να προκύψει λύση και να πιεστεί έτι περαιτέρω η Κύπρος. Αρκετοί στις Βρυξέλλες μιλούσαν για ένα σκληρό «μπρα ντε φερ», το οποίο όμως ήταν, σε αυτό το πεδίο, σχεδόν προαποφασισμένο από το Παρίσι.

​Μια δήλωση Τούρκου αξιωματούχου χθες το απόγευμα δημιούργησε σύγχυση για την ακολουθούμενη διαδικασία επαναπροώθησης μεταναστών από την Ελλάδα στην Τουρκία.

Ενώ στη συμφωνία προβλέπεται ότι η έναρξη εφαρμογής των συμφωνιών είναι η αυριανή Κυριακή, ο ανώνυμος Τούρκος αξιωματούχος διατείνεται ότι η επανεισδοχή τους στη γείτονα θα αρχίσει σε 15 μέρες, δηλαδή στις 4 Απριλίου. Δήλωση που δημιουργεί ερωτήματα για το τι θα γίνει με εκείνους τους μετανάστες που σε αυτό το δεκαπενθήμερο θα περάσουν στη χώρα μας.