Οσο το ανθρώπινο δράμα θα εκτυλίσσεται σε διάφορες γωνιές της Ευρώπης και οι εικόνες των προσφύγων θα μας κατακλύζουν, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών μια διεθνής ομάδα με σπουδαίους καλλιτέχνες θα προετοιμάζει μια παράσταση-ύμνο στη ζωή και την αλληλεγγύη.
Το «Human Requiem», μια συγκλονιστική διαδραστική μουσική παράσταση βασισμένη στο «Γερμανικό ρέκβιεμ» του Μπραμς, μετά το πέρασμά του από διάφορα θέατρα του κόσμου, έρχεται στην Ελλάδα σε μια χρονική στιγμή βαθιάς σημειολογίας. Κάνει πρεμιέρα τη Μεγάλη Τρίτη (επαναλαμβάνεται Μεγάλη Τετάρτη) σε σκηνοθεσία του περίφημου Γερμανού Γιόχεν Ζάντιγκ με τη συμμετοχή της Μάρλις Πέτερσεν (σοπράνο), του Δημήτρη Τηλιακού (βαρύτονος), των Ανγκελα Γκάσενχουμπερ, Φίλιπ Μάγερς (πιάνο). Συμμετέχει η Χορωδία της Ραδιοφωνίας του Βερολίνου. Διευθύνει ο Χάις Λέναρς.
«Ως προς τον τίτλο, τώρα, ομολογώ ότι ευχαρίστως θα αφαιρούσα το επίθετο “γερμανικό” και θα έβαζα απλώς “ανθρώπινο”», ανέφερε ο Μπραμς σε γράμμα του 1867 προς τον μαέστρο Καρλ Ράινταλερ, που διηύθυνε τότε την πρεμιέρα του «Γερμανικού ρέκβιεμ». Στον ίδιο δρόμο φαίνεται πως βαδίζει και ο σκηνοθέτης της σημερινής παράστασης του Μεγάρου υπογραμμίζοντας οικουμενικά μηνύματα.
«Ηθελα να δημιουργήσω μια κοινότητα ανθρώπων που μαζί θα γιορτάσουμε ένα είδος συλλογικής κάθαρσης, συνειδητοποιώντας τη θνησιμότητα ως κάτι που οφείλουμε να σεβόμαστε. Ως κάτι που κάνει τη ζωή μας πολύτιμη», μας λέει ο Γιόχεν Ζάντιγκ, σκηνοθέτης αλλά και σύντροφος της σπουδαίας χορογράφου Σάσα Βαλτς (εκείνη έχει επιμεληθεί τη δραματουργία της παράστασης). «Βασικός μας στόχος, να φέρουμε το μήνυμα της σύνθεσης όσο το δυνατόν πιο κοντά σε πολίτες που είναι ενεργοί, που θέλουν να μοιραστούν αυτά που μας ενώνουν.
»Οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι σε αυτόν τον κόσμο και ίσοι είμαστε μπροστά στον θάνατο. Και αυτή είναι η τραγωδία αλλά και η ομορφιά της ανθρώπινης ύπαρξης. Η ζωή και ο θάνατος μας κάνει να υποφέρουμε και να αισθανόμαστε τη χαρά την ίδια στιγμή. Εξ ου κι επινόησα αυτήν την 360 μοιρών συναρπαστική εμπειρία. Αλλωστε οι ιδέες που μεταφέρει η παράσταση δεν είναι ξένες για τον ελληνικό πολιτισμό. Συνδέονται άμεσα με αυτό που οι Ελληνες έδωσαν στον ανθρώπινο πολιτισμό: τα στοιχεία της κάθαρσης και της τραγωδίας.
»Είναι ένα βαθιά δημοκρατικό κομμάτι που γιορτάζει την ομορφιά της ζωής στον τόπο που γεννήθηκε η δημοκρατία. Δεν πρέπει ποτέ να σταματήσουμε να πιστεύουμε στην αλλαγή. Εσείς στην αυτοδιαχειριζόμενη εφημερίδα σας είστε χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οργανωθήκατε και φτιάξατε μια δουλειά δίκαιη και δημοκρατική».
Ο σκηνοθέτης εμπλέκει το ανθρώπινο σώμα στη διαδικασία παρουσίασης του έργου και δημιουργεί μια παράσταση όπου κείμενο, μουσική, σώμα και χώρος γίνονται ένα. Μετά τις πρώτες παραστάσεις στο Βερολίνο το 2012, η παραγωγή ταξίδεψε σε Αμβούργο, Ρότερνταμ, Αμστερνταμ, Παρίσι, Γρανάδα, Χονγκ Κονγκ και Βρυξέλλες.
Στην Αθήνα, ωστόσο, ο συνδυασμός της κατανυκτικής ατμόσφαιρας της Μεγάλης Εβδομάδας και της προσφυγικής κρίσης πολλαπλασιάζουν το συναίσθημα. Οφείλει άραγε ένας καλλιτέχνης να αγγίζει θέματα που αφορούν μεγάλες κοινωνικές κρίσεις, τη στιγμή που αυτές συμβαίνουν;
«Η τέχνη κι οι καλλιτέχνες πρέπει μάλλον να θέτουν ερωτήσεις και όχι να δίνουν απλές απαντήσεις. Ο Μπραμς, για παράδειγμα, δεν προσφέρει απλή λύση στο έργο. Θα τον αποκαλούσα “πιστό αμφισβητία”. Εχει βαθιά πίστη στην ανθρωπότητα και δείχνει πως ο μόνος τρόπος να ξεπερνάμε τις κρίσεις είναι να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλο και να αλληλοπαρηγορούμαστε. Δεν είμαστε μόνοι. Γι’ αυτό γεννηθήκαμε: για να είμαστε ανθρώπινοι προς τον συνάνθρωπο. Αυτό το κομμάτι δεν αντανακλά σαφώς την πραγματική κρίση, αλλά μας βοηθά να προβληματιστούμε σχετικά με το τι πραγματικά έχει σημασία στη ζωή. Είναι απολύτως διαχρονικό. Είχε νόημα πριν από 150 χρόνια, έχει σήμερα και θα έχει και στο μέλλον».
Ο ίδιος, μαζί με ομάδα συνεργατών του, έχει επισκεφθεί πριν από καιρό την Αθήνα και βρέθηκε κοντά στους πρόσφυγες του Πειραιά. «Με εντυπωσίασε η αρχαϊκή δυναμική της φροντίδας και της κοινής χρήσης. Είναι εντυπωσιακή η διάθεση με την οποία βοηθάτε αυτούς τους ανθρώπους. Ο τρόπος με τον οποίο αναλαμβάνετε δράση όταν χρειάζεται. Αλλά φυσικά στάθηκα και στην αξιοπρέπεια των προσφύγων. Σε σχέση με τους πολλούς κατοίκους της Ευρώπης, αυτοί είναι ένας μικρός αριθμός ανθρώπων που αναζητούν καταφύγιο. Μου αρέσει η πολιτιστική πολυμορφία και μου λείπει περισσότερη αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών».
Η χορωδία βρίσκεται επί σκηνής, με τους τραγουδιστές και το κοινό σε κίνηση, ώστε να μειωθεί στο ελάχιστο η απόσταση μεταξύ σκηνής και κοινού – γεγονός που καταργεί τον παραδοσιακό τρόπο πρόσληψης της μουσικής σε μια συναυλία. Είναι άραγε η αμεσότητα ένα από τα ζητούμενα της παράστασής του; «Είναι ένα κρίσιμο εγχείρημα, καθώς η ιδέα είναι να περιβάλλονται από κόσμο οι τραγουδιστές, να μπορεί κανείς να αποφασίσει πού θα καθίσει. Εχετε την ελευθερία να επιλέξετε αν θα είστε παραδοσιακός ακροατής ή θα επιδιώξετε να ανέβετε στη σκηνή και να έχετε μια τρισδιάστατη εμπειρία».
Info: Το «Human Requiem» ανεβαίνει με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, του υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας και της Πρεσβείας της Γερμανίας στην Αθήνα. Tιμές: 20 € (γενική είσοδος), 10 € (ειδική τιμή). Πληροφορίες: 210 7282333.
-320x213.jpg)
