Το μοιρολόι, η ψηφοφορία και η πολιτική

 Να που ξαφνικά η Eurovision απέκτησε πολιτική χροιά και από εκεί που ήταν ένας απλός διαγωνισμός τραγουδιού χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις, ούτε καν για τις μουσικές και τα τραγούδια του, που συνήθως είναι αδιάφορα, εξελίχθηκε φέτος σε θέμα συζήτησης για τα πολιτικά του.

Το ζήσαμε και αυτό στην εποχή της αναθεώρησης της Ιστορίας, την οποία πολλοί θέλουν να φέρουν στα μέτρα τους. Νικήτρια λοιπόν αναδείχτηκε η (νεαρή τραγουδίστρια) Τζαμάλα από την Ουκρανία.

Το κομμάτι της λέγεται «1944» και μοιάζει με μοιρολόι. «Οταν φτάνουν ξένοι / Μπαίνουν στα σπίτια σας / Σας σκοτώνουν όλους και λένε / Δεν είμαστε ένοχοι, όχι ένοχοι / Πού είναι η καρδιά σας;» λέει κάπου στους στίχους του και αναφέρεται στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στην περίοδο κατά την οποία ο Στάλιν απέλασε δεκάδες χιλιάδες Τατάρους από την Κριμαία μεταφέροντάς τους στα βάθη της Κεντρικής Ασίας.

Τα σενάρια

Τα ιστορικά γεγονότα για τους φιλοναζί, ταγματασφαλίτες δωσίλογους Τατάρους μπορείτε να τα διαβάσετε στο άρθρο στη διπλανή στήλη, όπως επίσης και τις διεθνείς αντιδράσεις για τη νίκη των Ουκρανών.

Εμείς ας περιοριστούμε, κυρίως, στα της μουσικής. Ναι μεν το κομμάτι σαν κομμάτι δεν έλεγε και πολλά πράγματα, ανέτρεψε όμως τα μέχρι τώρα επικρατούντα δεδομένα: συνήθως στη Eurovision κερδίζουν οι θεαματικές εμφανίσεις, οι προκλητικές, αυτές που προσφέρουν και ήχο και θέαμα. Το «1944» αντιθέτως ήταν μαύρο-κατάμαυρο, δεν είχε ούτε θέαμα ούτε ουσία.

Η πρωτιά του δίνει τροφή για σενάρια, ιδανικά για πάσης φύσεως συνωμοσιολόγους. Μήπως όντως η βράβευσή του έγινε με πολιτικά κριτήρια; Να ξέρουμε αν είναι να στείλουμε κι εμείς την επόμενη φορά κανένα από εκείνα τα ακροδεξιά, ηλίθια τραγούδια των υποστηρικτών της Χρυσής Αυγής μπας κι έχουμε τύχη. Τον «Καιάδα», μήπως, τον Γερμενή; Που είναι βουλευτής και μουσικός ταυτόχρονα;

Η Ρωσία είχε διαμαρτυρηθεί εκ των προτέρων για το τραγούδι θεωρώντας πως στους στίχους του υπήρχαν, υπάρχουν δηλαδή, «πολιτικοί υπαινιγμοί» για την προσάρτηση της Χερσονήσου της Κριμαίας από τον Πούτιν, τον Μάρτιο του 2014. Αλλά δεν εισακούστηκε. Η επιτροπή της Eurovision που αποφασίζει για όλα αυτά απέρριψε την ένσταση, η Τζαμάλα διαγωνίστηκε κανονικά και ήρθε, κόντρα στα προγνωστικά, πρώτη.

Παίζει ρόλο και το γεγονός πως φέτος είχαμε αλλαγή του τρόπου βαθμολογίας καθώς και της παρουσίασης των αποτελεσμάτων. Στην αρχή εμφανίστηκαν οι βαθμοί από το 1 έως το 10 των κριτικών επιτροπών και μετά ανακοινώθηκε το 12άρι. Στη συνέχεια οι διοργανωτές πρόσθεταν τους βαθμούς από την ψηφοφορία των τηλεθεατών με αντίστροφη πορεία, από τα χαμηλά στα πιο ψηλά, από τις λιγότερες ψήφους μέχρι εκείνους που έλαβαν τις περισσότερες. Είχε περισσότερο σασπένς έτσι.

Για να καταλάβετε, η ψηφοφορία των κριτικών επιτροπών ανέδειξε πρώτη την Αυστραλία. Αντιθέτως οι τηλεθεατές ψήφισαν τη Ρωσία. Αλλά τελικά θριάμβευσε η… δεύτερη Ουκρανία. Στην πρώτη πεντάδα (συνολική βαθμολογία) βρέθηκαν η Ουκρανία, η Αυστραλία, η Ρωσία, η Βουλγαρία και η Σουηδία. Οι Ελληνες έδωσαν το δικό τους 12άρι στη Ρωσία. Στον τελικό συμμετείχαν 26 χώρες, 24 από την Ευρώπη, το Ισραήλ που παίζει κανονικά από το 1973 και, από πέρυσι, η Αυστραλία.

Η ιδιαιτερότητα

Φέτος υπήρχε ακόμα μια ιδιαιτερότητα. Κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας είχαμε μία γκεστ εμφάνιση ενός σπουδαίου, αληθινά μεγάλου, ποπ καλλιτέχνη. Του Τζάστιν Τίμπερλεϊκ. Ο 35χρονος Αμερικανός Τζάστιν πραγματοποίησε μια 8λεπτη σαρωτική εμφάνιση στη Στοκχόλμη θυμίζοντας βραβεία MTV και Billboard, τελετές δηλαδή με πραγματικούς σταρ και όχι εκκολαπτόμενους όπως στη Eurovision. O Τζάστιν έπαιξε το καινούργιο «Can’t Stop The Feeling» από την επικείμενη ταινία «Trolls» αλλά ο μεγάλος χαμός έγινε με το «Rock Your Body».

Σημειώστε πως για πρώτη φορά η βραδιά μεταδόθηκε και στις ΗΠΑ από το τηλεοπτικό δίκτυο Logo που είναι για το gay κοινό. Γενικώς η Eurovision αποτελεί έναν διαγωνισμό που ελκύει τους gay τηλεθεατές με τους νικητές του να μετατρέπονται γρήγορα σε gay icons. Στη χώρα μας η τηλεθέαση κυμάνθηκε γύρω στα 40%, με τα μεγαλύτερα ποσοστά να τα συγκεντρώνει μετά τη 1, κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας.

Με… τραγουδιστικό εμπάργκο απειλούν οι Ρώσοι

Σαν ακόμη μια επικοινωνιακή μάχη στον ακήρυχτο πόλεμο προπαγάνδας μεταξύ Ρωσίας και μεγάλων δυτικών δυνάμεων, που συνοδεύει εδώ και δυόμισι χρόνια τον «εμφύλιο» πόλεμο της Ουκρανίας, είδαν εκατομμύρια Ρώσοι αλλά και πολλοί Ευρωπαίοι τη νίκη του ουκρανικού τραγουδιού στη Γιουροβίζιον.

Μια νίκη που κατά τη ρωσική πλευρά ήταν «σικέ», αφού για να επιτευχθεί χρειάστηκε αφενός να παραβιαστεί ο πατροπαράδοτος κανόνας για τη μη συμμετοχή πολιτικών τραγουδιών και αφετέρου να αλλάξει αιφνιδίως ο τρόπος βαθμολογίας προκειμένου να βγει τρίτο και καταϊδρωμένο το μεγάλο φαβορί του διαγωνισμού, ο Ρώσος Σεργκέι Λαζάρεφ.

Αλλωστε οι αντιδράσεις της Ρωσίας είχαν αρχίσει πολύ πριν από τον προχθεσινό τελικό, από την ημέρα που οι υπεύθυνοι της Γιουροβίζιον έκριναν ότι οι στίχοι του επίμαχου τραγουδιού, που αναφερόταν στον διωγμό της κοινότητας των τουρκόφωνων Τατάρων της Κριμαίας από τον Στάλιν το 1944 (Οταν φτάνουν ξένοι/ μπαίνουν στα σπίτια σας/ σας σκοτώνουν όλους και λένε/ Δεν είμαστε ένοχοι, όχι ένοχοι», λέει η πρώτη στροφή του τραγουδιού), είχαν «ιστορικό» και όχι πολιτικό χαρακτήρα.

Οι Ρώσοι προσπάθησαν να θυμίσουν στην επιτροπή του διαγωνισμού ότι οι Τάταροι τιμωρήθηκαν -διά της απελάσεως στην κεντρική Ασία- από τον Στάλιν για την ενεργή υποστήριξη που παρείχαν στους ναζί κατακτητές και τους Ουκρανούς συνεργάτες τους κατά τη διάρκεια της διετούς κατοχής της χερσονήσου – αλλά εις μάτην, αφού προφανώς αυτό που μετρούσε ήταν να παρουσιαστούν ο Πούτιν, που προσάρτησε εν μιά νυκτί την Κριμαία, αλλά και οι ρωσόφωνοι αυτονομιστές του Ντονμπάς, ως συνεχιστές του σταλινικού καθεστώτος.

«Η Ουκρανή τραγουδίστρια Τζαμάλα και το τραγούδι 1944 δεν κέρδισαν τη Γιουροβίζιον, η πολιτική νίκησε την τέχνη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρώσος γερουσιαστής Φραντς Κλίντσεβιτς, ο οποίος ζήτησε να μποϊκοτάρει η Ρωσία τον επόμενο διαγωνισμό που -παραδοσιακά- θα φιλοξενηθεί στη νικήτρια, δηλαδή την Ουκρανία.

Παρόμοια ήταν και η αντίδραση του προέδρου της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας, του Κονσταντίν Κοσάτσεφ, που έγραψε στην προσωπική του σελίδα στο Facebook πως «η γεωπολιτική πήρε το πάνω χέρι» και προειδοποίησε ότι η νίκη αυτή στη Γιουροβίζιον μπορεί να ενθαρρύνει την ουκρανική ηγεσία να θέσει σε κίνδυνο τη σημερινή εύθραυστη εκεχειρία στην ανατολική Ουκρανία.

«Η Ουκρανία έχασε, γιατί αυτό που χρειάζεται κατεπειγόντως είναι η ειρήνη. Ομως κέρδισε ο πόλεμος», γράφει ο Κοσάτσεφ.

Από τη μεριά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο χαρακτήρισε «απίστευτη» τη νίκη της (μουσουλμάνας, με ταταρική καταγωγή) Τζαμάλα, ενώ ένας Τάταρος πολιτικός, από τους επικεφαλής του κινήματος της πλατείας Μαϊντάν, ο Μουστάφα Νάγεμ, πρότεινε δημόσια να διεξαχθεί ο τελικός του 2017 στην «κατεχόμενη» Κριμαία…