Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε χθες, ενόψει της συνόδου κορυφής που αρχίζει σήμερα, έξι αρχές για την περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας Ε.Ε. – Τουρκίας με στόχο την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης.
Οι εν λόγω αρχές που αναμένεται να αποτελέσουν το εφαλτήριο για λήψη αποφάσεων στη σύνοδο δημιουργούν πολλά ερωτήματα και περιλαμβάνουν ασάφειες και κενά, ενώ ορισμένες πτυχές χαρακτηρίζονται από έλλειψη ρεαλισμού, μάλλον σκόπιμα…
Οι 6 αρχές είναι:
- 1) Νομικές εγγυήσεις για την επιστροφή όλων των νέων παράτυπων μεταναστών και αιτούντων άσυλο που φθάνουν στα ελληνικά νησιά από την Τουρκία.
- 2) Πρόγραμμα επανεγκατάστασης για τους Σύρους πρόσφυγες.
- 3) Επίσπευση του χάρτη πορείας για την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων για τους Τούρκους υπηκόους.
- 4) Επίσπευση της εκταμίευσης κονδυλίων προς την Τουρκία.
- 5) Επιτάχυνση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία και
- 6) Βελτίωση της ανθρωπιστικής κατάστασης στη Συρία.
Οι αρχές-προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν βασικό άξονα τη συμφωνία με την Τουρκία, που θεωρείται απαραίτητη για την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης. Διαφορετικά, «η Ελλάδα θα γίνει ένα γιγαντιαίο στρατόπεδο προσφύγων», όπως δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ο Ολλανδός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς.
Στην Τουρκία, λοιπόν, εναποθέτει τις ελπίδες της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή –όπως και η Γερμανία– για την επιτυχία των σχεδίων μετεγκατάστασης προσφύγων, ιδίως από τη Συρία, καθώς και επιστροφής των παράτυπων μεταναστών. Τα πράγματα, όμως, είναι «περίπλοκα» και «θα αντιμετωπίσουμε δυσκολίες» αναγνώρισε ο Ολλανδός.
Η Επιτροπή, όπως επισήμανε ο Φ. Τίμερμανς, προτείνει την παροχή νομικών εγγυήσεων για την επιστροφή όλων των νέων παράτυπων μεταναστών και αιτούντων άσυλο που φτάνουν στα ελληνικά νησιά από την Τουρκία. Προσοχή, των «νέων» παράτυπων μεταναστών, όχι αυτών που βρίσκονται ήδη στην ελληνική επικράτεια. Ευθυγραμμίζεται, λοιπόν, με τη θέση της Αγκυρας, η οποία δεν θέλει να της επιστραφούν οι παράτυποι μετανάστες που βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα.
Κατά την Επιτροπή, «κάθε νέος παράτυπος μετανάστης και αιτών άσυλο που εισέρχεται στην Ελλάδα, ο οποίος διαπιστώνεται ότι δεν χρήζει διεθνούς προστασίας, θα επιστρέφει στην Τουρκία δυνάμει της διμερούς συμφωνίας επανεισδοχής μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας».
Ως προς την επιστροφή των ατόμων που χρήζουν της διεθνούς προστασίας, «υπάρχει μια σειρά εγγυήσεων για την προστασία των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο, όπως η εξέταση κάθε υπόθεσης χωριστά, οι προσωπικές συνεντεύξεις και το δικαίωμα προσφυγής κατά αποφάσεων απόρριψης αίτησης».
Τα δικαιώματα, λοιπόν, των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα θα προστατεύονται, θα εξετάζεται χωριστά κάθε αίτημα και υπάρχει δυνατότητα προσφυγής. Εύλογο το ερώτημα: Πώς θα αντιμετωπισθούν τα νομικά προβλήματα και το γεγονός ότι για την καταγραφή και την εξέταση ενός αιτήματος για παροχή ασύλου χρειάζεται πολύς χρόνος, μήνες;
Η απάντηση του Ολλανδού ήταν ότι θα πρέπει να γίνουν τροποποιήσεις στην ελληνική και τουρκική νομοθεσία. Στην Ελλάδα για να διασφαλιστεί ότι η Τουρκία χαρακτηρίζεται ως «ασφαλής τρίτη χώρα» και στην Τουρκία για να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε αποτελεσματικές διαδικασίες χορήγησης ασύλου για όλα τα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας.
Πρέπει επίσης να θεσπιστούν ταχείες επιχειρησιακές ρυθμίσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της ικανότητας υποδοχής των ελληνικών νησιών καθώς και της προσαρμογής των κέντρων πρώτης υποδοχής (hotspots) σε κέντρα επανεισδοχής και χορήγησης ασύλου.
Σχετικά με το πρόγραμμα επανεγκατάστασης, για κάθε Σύρο υπήκοο που επιστρέφει από τα ελληνικά νησιά, ένας άλλος θα επανεγκαθίσταται στην Ε.Ε. απευθείας από την Τουρκία. Για να λειτουργήσει βέβαια το πρόγραμμα αυτό, τα κράτη-μέλη πρέπει να διαθέσουν έναν επαρκή αριθμό θέσεων επανεγκατάστασης. Μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για εθελοντικό πρόγραμμα.
Η Επιτροπή δεν επιμένει στην εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου Υπουργών για μετεγκατάσταση με το σύστημα κατανομής 160.000 προσφύγων. Και αφήνει την Αυστρία και τις χώρες Βίζεγκραντ να αγνοούν προκλητικά την απόφαση. Και ο επίτροπος Δ. Αβραμόπουλος φιλοδοξεί ότι η συμφωνία με την Αγκυρα θα επιτρέψει τη μετεγκατάσταση σε κράτη-μέλη από την Τουρκία κάπου 6.000 προσφύγων τον μήνα. Μάλλον, είναι ο μόνος που το πιστεύει… Ο Φ. Τίμερμανς αναγνώρισε ότι «πρέπει να δούμε το θέμα της μετεγκατάστασης»…
Οσον αφορά την κατάργηση της βίζας για τους Τούρκους υπηκόους, η Επιτροπή αναφέρει ότι «οι εργασίες για τον χάρτη πορείας για την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων με την Τουρκία θα επισπευσθούν, χωρίς αλλαγή των 72 προαπαιτούμενων που πρέπει να επιτύχει η Τουρκία (35 εκ των οποίων έχουν ήδη εκπληρωθεί)».
Για να επιτευχθεί, λοιπόν, ο στόχος της άρσης της υποχρέωσης θεώρησης έως το τέλος Ιουνίου, η Τουρκία θα πρέπει να εγκρίνει εγκαίρως τα μέτρα που εκκρεμούν. Η ίδια μεσοβέζικη λύση βρέθηκε και για την επιτάχυνση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία.
«Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη προετοιμασίες προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος στο άνοιγμα πέντε κεφαλαίων» αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έθεσε ως στόχο «να ολοκληρώσει όλα τα σχετικά προπαρασκευαστικά έγγραφα την άνοιξη, ώστε να τα υποβάλει στο Συμβούλιο, με την επιφύλαξη των θέσεων των κρατών-μελών…».
