Χάρη στο πείσμα, την κινητοποίηση και τη χρηματοδότηση αλληλέγγυων από όλο τον κόσμο, ένα πρότυπο κέντρο φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών λειτουργεί εδώ και ενάμιση μήνα στη Λέρο, στον χώρο του πρώην ΠΙΚΠΑ στο κεντρικό λιμάνι, το Λακί, παρά την αντίδραση της δημοτικής αρχής που προσπάθησε να το εμποδίσει, επικαλούμενη μεταξύ άλλων τη γειτνίασή του με το γηροκομείο, το γυμνάσιο και το ΕΠΑ.Λ. της περιοχής.
Σήμερα, τίποτα κακό δεν φαίνεται να έχει συμβεί ούτε στο γηροκομείο, ούτε στο γυμνάσιο, ούτε στο ΕΠΑ.Λ., ούτε στην ευρύτερη γειτονιά.
Αντιθέτως, η ανακαίνιση και λειτουργία του εγκαταλειμμένου και σκοτεινού κτιρίου έχει θετικό αντίκτυπο στην περιοχή και κινητοποιεί μεγάλο μέρος της τοπικής κοινωνίας, που το επισκέπτεται με φαγητά και γλυκά για τους φιλοξενούμενους, ενώ διεθνή μέσα ενημέρωσης και τουρίστες που επιστρέφουν στη χώρα τους μιλούν με θαυμασμό και μεταφέρουν μια διαφορετική εικόνα για το νησί, που παρέμενε στη συνείδηση πολλών ταυτισμένο με τις πρακτικές εγκλεισμού, βασανιστηρίων και εγκατάλειψης των ασθενών του παλιού ψυχιατρείου.
Στα δωμάτια του κέντρου έχουν τοποθετηθεί 140 κρεβάτια και 8 κούνιες για μωρά (συμπεριλαμβανομένων 8 κρεβατιών σε ειδικό δωμάτιο για ασυνόδευτους ανήλικους), που διατίθενται σε οικογένειες με μικρά παιδιά, αρρώστους, ηλικιωμένους, και επιζώντες ναυαγίων.
Υπάρχει θέρμανση και ζεστό νερό όλη την ημέρα, κουζίνα οργανωμένη που τώρα τελειοποιείται από Ιρλανδούς αλληλέγγυους, βραστήρες για τσάι όλο το εικοσιτετράωρο, πλυντήρια και στεγνωτήρια, ενώ προσφέρεται ρουχισμός, παπούτσια, είδη προσωπικής υγιεινής, πάνες και γάλα για τα μωρά.
Λειτουργεί επίσης ιατρείο μέχρι το απόγευμα από τη ΜΚΟ PRAKSIS, που προσφέρει επίσης ψυχική και κοινωνική υποστήριξη, ενώ υπάρχει δυνατότητα ιατρικής παρακολούθησης όλο το εικοσιτετράωρο από εθελοντές.
Το κτίριο έχει παραχωρηθεί στην Υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής, που συμμετέχει στη λειτουργία του, μαζί με τη ΜΚΟ PRAKSIS (με την οικονομική υποστήριξη της οργάνωσης «Αλληλεγγύη-SolidarityNow»). Μεγάλο μέρος των εργασιών και των χρημάτων προέρχεται από αλληλέγγυους και οργανώσεις που πλαισίωσαν το τοπικό Δίκτυο Αλληλεγγύης Λέρου, ένα από τα πιο δραστήρια στην Ελλάδα.
Ανάμεσά τους, η Αλληλεγγύη για όλους, το Avaaz, η LoketLeros, μια οργάνωση που συστήθηκε στην Ολλανδία για να υποστηρίξει το έργο, μια αυστριακή οργάνωση και πολλοί ανεξάρτητοι εθελοντές από την Αμερική, τη Νέα Ζηλανδία και την Ευρώπη.
«Η συνεργασία όλων αυτών των αλληλέγγυων με την υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής και τις ΜΚΟ δείχνει πως, όταν υπάρχει βούληση και κοινωνική ευαισθησία, μπορεί να υπάρξει ένα άψογο αποτέλεσμα, που πιστεύω ότι θα το θυμούνται με αγάπη όσοι πρόσφυγες φιλοξενήθηκαν για λίγες μέρες στη δομή και είχαν την αίσθηση ότι έφτασαν σε ευρωπαϊκή χώρα. Αυτό είναι Ευρώπη, ο σεβασμός και η προστασία των δικαιωμάτων, αυτά που τώρα βλέπουμε να υποχωρούν μπροστά στα σχέδια να μειωθεί η προσφυγική ροή, δηλαδή να εμποδιστούν να έρθουν άνθρωποι που προσπαθούν να ξεφύγουν από την κόλαση», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η Ματίνα Κατσιβέλη, η ψυχή του Δικτύου.
Με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννη Μουζάλα, το κέντρο θα συνεχίσει να λειτουργεί για τη φιλοξενία ασυνόδευτων ανηλίκων και άλλων ευάλωτων ομάδων, ακόμα και μετά την έναρξη λειτουργίας του hotspot στα Λέπιδα, στον χώρο του παλιού ψυχιατρείου.
Παράλληλα, το Δίκτυο Αλληλεγγύης λειτουργεί τη Βίλα «Αρτεμις», όπου φιλοξενούνται γυναίκες που ταξιδεύουν μόνες ή με τα μωρά τους.
Σήμερα, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Πάνος Καμμένος δίνει συνέντευξη Τύπου για την πορεία των έργων στα κέντρα καταγραφής και φιλοξενίας και στη συνέχεια θα επισκεφτεί τη Λέσβο, τη Χίο και τη Λέρο, όπου τα κέντρα καταγραφής είναι σχεδόν έτοιμα να παραδοθούν. Ετοιμο θεωρείται και το κέντρο φιλοξενίας στο Σχιστό.
