Αρχές Δεκεμβρίου, Σάββατο πρωί, χαρά Θεού στην Αρχαία Ολυμπία. Εχουν φτάσει τρία πούλμαν γεμάτα παιδιά και εκπαιδευτικούς, σκηνοθέτες και ηθοποιούς, παραγωγούς και διευθυντές φεστιβάλ από όλο τον κόσμο.
Κάθε χρόνο το Διεθνές Φεστιβάλ Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους (διεξάγεται στον Πύργο κι έλκει μεγάλο πολυσυλλεκτικό κοινό) διοργανώνει μια εκδρομή στον κορυφαίο αρχαιολογικό χώρο.
Κι όλοι το απολαμβάνουν, αρκεί… να μη διψάσει και να μην πεινάσει μεγάλος ή μικρός. Το καφέ-κυλικείο είναι κλειστό. Και δεν ήταν ότι φέτος είχε λήξει η σύμβαση του μισθωτή.
Το ίδιο είχε συμβεί και πέρυσι που είχαμε επισκεφθεί τον χώρο την ίδια εποχή.
Συνηθίζεται, κατά τους χειμερινούς μήνες που η προσέλευση μειώνεται κάθετα, πολλά από τα κυλικεία των αρχαιολογικών χώρων της επικράτειας να κλείνουν.
Εξάλλου το κέρδος έχει βγει το καλοκαίρι, οπότε…
Διαγωνισμός
Στις 16 Φεβρουαρίου, το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων (ΤΑΠ) του υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο είναι και υπεύθυνο για τη λειτουργία τους, προκήρυξε ανοιχτό δημόσιο πλειοδοτικό διαγωνισμό για την εκμίσθωση του δικαιώματος εκμετάλλευσης των αναψυκτηρίων στο Μουσείο Ολυμπίας και στον αρχαιολογικό χώρο του, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πύργου (ολοκαίνουργιο, δεν έχουν γίνει καλά καλά τα εγκαίνιά του) και στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης.
Η τιμή εκκίνησης για όλα είναι 17.300 μηνιαίως και η διάρκεια της σύμβασης είναι 6ετής.
Η προκήρυξη ξεσήκωσε αντιδράσεις από τους μέχρι σήμερα ιδιοκτήτες που διαμαρτύρονται ότι με αυτόν τον τρόπο η «εκμετάλλευση» περνάει σε μεγάλες εταιρείες, καθώς μόνον αυτές έχουν τη δυνατότητα να «χτυπήσουν» τέτοιες πλειοδοσίες.
«Εχουν συμβεί πολλά στο παρελθόν. Προκειμένου να εξασφαλίσουμε την ποιότητα και την καλή λειτουργία τους στο μέλλον δίνουμε τη δυνατότητα με αυτή την προκήρυξη είτε να τα πάρει μια μεγάλη εταιρεία ή ιδιώτες να συνεργαστούν μαζί της και να δεχθούν τους όρους λειτουργίας της. Δηλαδή να υπάρχουν προϊόντα υψηλής ποιότητας, οι υπάλληλοι να ασφαλίζονται στο ΙΚΑ και να φορούν διακριτικές στολές, να είναι ευπρεπείς σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η πρόεδρος του ΤΑΠ, Ασπασία Λούβη.
Ολα μαζί
Πώς είναι δυνατόν όμως να δημοπρατεί το Ταμείο πέντε χώρους από την Πελοπόννησο μέχρι τη Θεσσαλονίκη;
«Κατ’ αρχάς, τα συγκεκριμένα βγαίνουν μαζί, γιατί έληξαν οι συμβάσεις τους. Παράλληλα, έχουμε δύο κατηγορίες στα αναψυκτήρια. Τα μεγάλα με τα πολλά κέρδη και τα μικρότερα. Αυτή τη στιγμή το σκεπτικό μας βασίζεται στον συνδυασμό. Μαζί με το κερδοφόρο κάποιος να πάρει κι ένα μικρότερο», εξηγεί.
Ετσι κι αλλιώς, τα μικρότερα αναψυκτήρια-κυλικεία (όπου το μίσθωμα μπορεί να είναι 200 ή 300 ευρώ μηνιαίως) δεν έλκουν τους μεγαλύτερους επενδυτές, οπότε τα «χτυπάνε» συνήθως άνθρωποι της τοπικής κοινωνίας.
Ενώ υπάρχουν και τα εποχικού χαρακτήρα που λειτουργούν μόνον την τουριστική σεζόν (Απρίλιο με Οκτώβριο), όπως είναι του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες της Πελοποννήσου.
«Είναι σαφές για εμάς ότι μια μεγάλη εταιρεία μπορεί να απολογηθεί για την κακή λειτουργία, ενώ δεν συμβαίνει το ίδιο με τους ιδιώτες, όπως έχει δείξει η εμπειρία μας μέχρι σήμερα», εξηγεί η πρόεδρος.
Αυθαιρεσίες
Τα κλειστά κυλικεία και τα πωλητήρια σε κορυφαίους αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία μας δεν είναι ούτε ασυνήθιστο φαινόμενο ούτε άγνωστο γεγονός.
Αντιθέτως, μοιάζει σύνηθες να υπολειτουργούν. Μερικές φορές, ακόμα κι όταν είναι ανοιχτά.
Από την άλλη, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που καταλήγουν σε δικαστικές διαμάχες μισθωτή και ΤΑΠ.
Οπως στην περίπτωση του αναψυκτηρίου των Δελφών.
«Ενώ είναι υποχρεωμένος να μας δώσει τα κλειδιά, μας κάνει μηνύσεις που δεν ευσταθούν, προκειμένου να εξασφαλίσει χρόνο. Κάποτε το ελληνικό Δημόσιο πρέπει να προφυλαχτεί από τη χυδαιότητα», λέει η Ασπασία Λούβη.
Η έλλειψη ελεγκτικών μηχανισμών του ΤΑΠ επιτρέπει οποιαδήποτε αυθαιρεσία λειτουργίας.
Από το να μένουν ανοιχτά μέχρι αργά το βράδυ χωρίς να εξασφαλίζεται η διαφύλαξη του μουσείου, μέχρι να χτυπάνε μεγάλη πλειοδοσία και μετά να καταφεύγουν στα δικαστήρια, για να μειώσουν το μίσθωμα ή να το εγκαταλείπουν, όπως συνέβη στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης.
Ακόμα και να «δανείζονται» ηλεκτρικό ρεύμα για τη λειτουργία τους από τις τοπικές Εφορείες Αρχαιοτήτων.
«Κάτω του μετρίου»
«Τα αναψυκτήρια των χώρων με τη μεγάλη προσέλευση επισκεπτών βρίσκονται στα χέρια συγκεκριμένων ανθρώπων και είναι λίγοι. Κατά κανόνα οι παροχές υπηρεσιών τους είναι τραγικές, κάτω του μετρίου», εξηγεί η κ. Λούβη που έχει θέσει προσωπικό στοίχημα την αναμόρφωση του ΤΑΠ.
Ανέλαβε τον περασμένο Απρίλιο και ήταν επιλογή του αναπλ. υπουργού Πολιτισμού, Νίκου Ξυδάκη. Τότε, η ίδια είχε χαρακτηρίσει το ΤΑΠ «χρυσή όρνιθα του πολιτισμού», που ωστόσο χρειάζεται αναμόρφωση και εκσυγχρονισμό.
«Εχω μάθει ένα εμπόδιο, που στηρίζεται σε κακή διαχείριση, όταν δεν μπορείς να το πολεμήσεις, τότε φροντίζεις να το παρακάμψεις. Αυτό κάνω και αναλαμβάνω και το σύνολο της ευθύνης», καταλήγει.
Πάντως, έπεται συνέχεια προκηρύξεων τουλάχιστον για 10 αναψυκτήρια, οι συμβάσεις των οποίων λήγουν.
Αλλάζουμε ένα «κακό» με ένα μεγαλύτερο;
Του Κώστα Ζαφειρόπουλου
Πλήθος ερωτημάτων για τις πρακτικές του υπουργείου Πολιτισμού προκαλεί η προκήρυξη διαγωνισμού του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων, ο οποίος αφορά την εκμίσθωση πέντε αναψυκτηρίων μουσείων και αρχαιολογικών χώρων.
Διαβάζοντας τη σχετική προκήρυξη που δημοσιεύθηκε στη «Διαύγεια» στις 11 Φεβρουαρίου, οι όροι του διαγωνισμού δείχνουν πρόθεση του Ταμείου να «παραδώσει» τα εν λόγω καταστήματα σε μεγάλες αλυσίδες εστίασης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις μικρομεσαίες τοπικές επιχειρήσεις του κλάδου.
Πρόκειται για τα κυλικεία του Αρχαιολογικού Μουσείου και του αρχαιολογικού χώρου της Ολυμπίας, του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης όπως και τα αντίστοιχα του Πύργου και της Αρχαίας Μεσσήνης.
Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός αλλάζει άρδην όσα ίσχυαν μέχρι σήμερα στον κλάδο, καθώς, για να γίνει κάποιος ανάδοχος του «πακέτου» των πέντε έργων πρέπει να έχει κατάλογο παρόμοιων επαγγελματικών δραστηριοτήτων, από τον οποίο να προκύπτει ότι ο υποψήφιος έχει λειτουργήσει μέσα στην τελευταία 6ετία τουλάχιστον 6 καταστήματα συναφή με τα υπό εκμίσθωση.
Είναι σαφές πως αυτή τη δυνατότητα την έχουν πολύ λίγες εταιρείες του κλάδου σε όλη τη χώρα.
Επιπλέον, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα λειτουργίας και των πέντε αναψυκτηρίων ταυτόχρονα, τα οποία βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικά γεωγραφικά σημεία.
Εύλογα αναρωτιέται κάποιος πόσο εύκολα μπορεί ένας μικρομεσαίος επιχειρηματίας που δραστηριοποιείται στην Πελοπόννησο να αναλάβει και το αντίστοιχο έργο στη Θεσσαλονίκη.
Μια εκτενής αναζήτηση στη «Διαύγεια» πάντως δείχνει πως στο παρελθόν όλοι οι προηγούμενοι διαγωνισμοί αφορούσαν μεμονωμένα αναψυκτήρια.
Βάσει των όρων της τωρινής προκήρυξης, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να έχει μέσο κύκλο εργασιών κατά τις τρεις τελευταίες οικονομικές χρήσεις μεγαλύτερο του 120% του προϋπολογισμού του συνόλου των προτεινόμενων ελάχιστων μισθωμάτων (17.300 ευρώ μηνιαίως) για όλα τα μίσθια της προκήρυξης για χρόνο ίσο με το μισό της διάρκειας της μίσθωσης, δηλαδή για τρία έτη.
Με απλά λόγια, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν 6 επιχειρήσεις τα 6 τελευταία χρόνια, ένας να πάρει όλα τα αναψυκτήρια και να έχει κύκλο εργασιών τουλάχιστον 747.360 ευρώ την τελευταία τριετία (1,2×17.300 ευρώ/μήναx36 μήνες).
Ανοιχτή διαδικασία και ισότιμη συμμετοχή στον διαγωνισμό για την εκμίσθωση αναψυκτηρίων μουσείων και αρχαιολογικών χώρων ζητεί ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Εκμεταλλεύσεως Αναψυκτηρίων και συναφών καταστημάτων, ο οποίος καταγγέλλει ότι «ευνοούνται ξεκάθαρα μεγάλες εταιρείες με τον συγκεκριμένο διαγωνισμό», ζητώντας παράλληλα παρέμβαση του υπουργού Πολιτισμού.
Ακόμα και αν πολλά αναψυκτήρια αρχαιολογικών χώρων παρουσιάζουν μια προβληματική λειτουργία, το γεγονός αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη συνειδητή -όπως φαίνεται- επιλογή να χτυπηθεί η μικρή διαπλοκή «τοπικών επιχειρηματιών» με φωτογραφικούς όρους προς όφελος ισχυρότερων επιχειρηματιών.
Ούτε βέβαια δικαιολογεί την αδυναμία να ελεγχθούν αποτελεσματικά προηγούμενοι ανάδοχοι.
Μέχρι στιγμής, οι πρακτικές όσο και οι ανάλογες διακηρύξεις στελεχών της σημερινής κυβέρνησης ως προς το θέμα των δημόσιων ανοιχτών διαγωνισμών δείχνουν πως ο σκοπός, για αυτούς, δεν αγιάζει τα μέσα.
Επιπλέον, με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι ένας μεγαλύτερος επιχειρηματικός όμιλος θα προσφέρει ποιοτικότερες υπηρεσίες σεβόμενος ταυτόχρονα την εργατική νομοθεσία για τους εργαζομένους;
Η «Εφ.Συν.» σε παλαιότερα δημοσιεύματα έχει αναδείξει τις συνηθισμένες, όχι και τόσο «καλές» πρακτικές μεγάλων εργολαβικών εταιρειών στον χώρο της εστίασης, αφότου αυτές αναλάμβαναν συνήθως με φωτογραφικούς όρους αντίστοιχα έργα.
