Οι δαίμονες της Κεντρικής Ευρώπης στο προσκήνιο

Σε πύρρειο νίκη εξελίχτηκαν για τo σοσιαλδημοκρατικό κόμμα SMER τα αποτελέσματα των τελευταίων βουλευτικών εκλογών.

Ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο κέρδισε μεν την πρωτιά, έχασε όμως την αυτοδυναμία, καθώς απώλεσε το ένα τρίτο των ψηφοφόρων του.

Ο Φίτσο έστησε την προεκλογική του εκστρατεία πάνω στην ξενοφοβία και την αντιπροσφυγική ρητορεία, με ισχυρές δόσεις χαιρεκακίας για την Ελλάδα και τους Ελληνες.

Εχασε το 16% του συνόλου των Σλοβάκων εκλογέων, όσο το άθροισμα των ψήφων που κέρδισαν οι φασίστες του Λαϊκού Κόμματος του Μάριαν Κοτλέμπα (8%) και οι ακραίοι εθνικιστές του Αντρέι Ντάνκο (8%), που κατέλαβαν την 4η και την 5η θέση από άποψη ψήφων, ενώ στην 6η θέση αναδείχτηκε το κόμμα του εκκεντρικού δισεκατομμυριούχου Μπόρις Κόλαρ «Είμαστε μια Οικογένεια», πατέρα εννέα παιδιών από οκτώ διαφορετικές γυναίκες!

Το πολιτικό σκηνικό της Σλοβακίας παραμένει ιδιαίτερα ρευστό και η υπόθεση δημιουργίας κυβέρνησης συνεργασίας με συμμετοχή τριών έως και έξι κομμάτων, από τα οκτώ που εκπροσωπούνται στη Βουλή, παραμένει μια εξίσωση με πολλούς αγνώστους.

Αυτά σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή, καθώς η Σλοβακία πρόκειται να αναλάβει τον ερχόμενο Ιούνιο την προεδρία της Ε.Ε.

Η απαρίθμηση των αλλόκοτων και των παράδοξων που προέκυψαν από τις τελευταίες εκλογές, οι οποίες ανέτρεψαν ριζικά το ισχύον πολιτικό σκηνικό της Σλοβακίας, δεν έχει τέλος.

Τα δύο παραδοσιακά συντηρητικά κόμματα (Χριστιανοδημοκράτες και Δημοκρατικό Κόμμα), που πρωταγωνιστούσαν στη σλοβακική πολιτική σκηνή μετά το 1989, έμειναν εκτός Βουλής.

Δεύτερη ισχυρότερη παράταξη αναδείχτηκε, με μόλις 12%, το νεοσυσταθέν συντηρητικό κόμμα «Ελευθερία και Αλληλεγγύη» (άλλο παράδοξο: η δαιμονοποιημένη Αλληλεγγύη, στον τίτλο ενός δεξιού και ξενοφοβικού κόμματος).

Χαρακτηριστική της τεταμένης πολιτικής ατμόσφαιρας στη χώρα είναι η απάντηση που έδωσε ο Μάριαν Σουλίκ, ηγέτης του δεύτερου μεγαλύτερου κόμματος, σχετικά με το ενδεχόμενο κυβερνητικής συνεργασίας με τους σοσιαλδημοκράτες του Φίτσο:

«Οπως δεν διαπραγματευόμαστε με τρομοκράτες, έτσι δεν συνεργαζόμαστε με κλέφτες».

Κρατάει χρόνια

Οσοι επιθυμούν να ερμηνεύσουν τα εκλογικά φαινόμενα της Σλοβακίας θα πρέπει να ανατρέξουν στην ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική που τα τελευταία 25 χρόνια εφάρμοσαν οι συντηρητικές και σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις, με αποτέλεσμα την περιθωριοποίηση σημαντικών τμημάτων του πληθυσμού και τη μαζική έξοδο της σλοβακικής νεολαίας σε προορισμούς όπως η Αυστρία, η Αγγλία ή η Τσεχία.

Ο Φίτσο και η ηγετική του ομάδα κατηγορούνται για εμπλοκή σε δεκάδες σκάνδαλα διαφθοράς σε έναν παραπαίοντα δημόσιο τομέα.

Τα σχολεία και τα νοσοκομεία της χώρας υπολειτουργούν. Εκατοντάδες γιατροί και νοσοκόμες αναχωρούν από τη χώρα αναζητώντας καλύτερες συνθήκες απασχόλησης στο εξωτερικό.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, η εφεύρεση ενός «εξωτερικού εχθρού» υπήρξε περίπου αναγκαία επιλογή.

Για την εκτόνωση της συσσωρευμένης λαϊκής δυσαρέσκειας και οργής, η πολιτική ηγεσία της Σλοβακίας επένδυσε στον «προσφυγικό κίνδυνο», σε μια χώρα όπου οι πρόσφυγες δεν ξεπερνούν τους 100.

Ο Φίτσο έλπιζε ότι έτσι θα ξανακέρδιζε την πολυπόθητη αυτοδυναμία. Οπως αποδείχτηκε, απλά έστρωσε το χαλί στους πλέον αυθεντικούς εκφραστές του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

Παρατηρείται μια μετατόπιση του συνόλου των πολιτικών δυνάμεων της χώρας σε ακραία συντηρητικές θέσεις.

Η «κουλτούρα του μίσους» και η ξενοφοβική υστερία έχουν επικρατήσει στον δημόσιο χώρο. Ελάχιστες προσωπικότητες τολμούν ακόμα να διατυπώσουν διαφορετικές απόψεις.

Ιδιαίτερα τοξικός έχει αποδειχτεί ο χώρος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ο οποίος βρίθει από συνωμοσιολογικές θεωρίες, σκοταδισμό και ρατσιστικές ψυχώσεις.

Μετά την ακραία συντηρητική στροφή της Ουγγαρίας του Ορμπάν και της Πολωνίας του Κατσίνσκι, στην υπό συγκρότηση «Μαύρη Διεθνή» προστίθεται η φασίζουσα πολιτική σκηνή της Σλοβακίας, ενώ στην ίδια συχνότητα συντονίζεται σταδιακά και η Τσεχία.

*Επικεφαλής του Τμήματος Νεοελληνικής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Καρόλου της Πράγας